Recensie

Recensie

Unbelievable laat zien wat een verkrachting met iemand doet ●●●●●

Serie Om van alles af te zijn, ‘bekent’ de dodelijk vermoeide Marie uiteindelijk dat zij de verkrachting verzon. De eerste aflevering van Unbelievable is zware kost.

Scène uit de Netflix-serie Unbelievable.
Scène uit de Netflix-serie Unbelievable. Foto Netflix

De jonge Marie (Kaitlyn Dever, 22) zit in een begeleid-wonenproject voor tieners uit het jeugdzorgcircuit die de overstap maken naar een zelfstandig leven. Ze heeft al flink wat traumatische ervaringen achter de rug als zij daar, in 2008, in haar eigen kamer bruut wordt verkracht door een nachtelijke indringer.

Twee mannelijke rechercheurs leiden het onderzoek. Ze laten het 18-jarige meisje haar verhaal zo vaak vertellen dat de zwaar getraumatiseerde Marie soms met net even andere details op de proppen komt. Gaandeweg trekt de politie haar verklaring daarom steeds meer in twijfel. Als een van haar pleegmoeders vraagtekens zet bij Marie’s motieven, draaien de inspecteurs de duimschroeven nog strakker aan. Om van alles af te zijn, ‘bekent’ de dodelijk vermoeide Marie uiteindelijk dat zij de verkrachting verzon. Wat volgt is een aanklacht wegens het afleggen van een valse verklaring en sociale uitsluiting door haar directe omgeving.

De eerste aflevering van het op feiten gebaseerde Unbelievable is zware kost. Dat komt niet zozeer door de verkrachting, waarvan alleen flitsen te zien zijn, maar vooral door de onverkwikkelijke houding van de politie die weinig menselijkheid en medeleven toont.

Hoe het wél moet, zien we in aflevering twee, die zo een fraai contrapunt vormt met de eerste aflevering. Het beste is dan ook om ze vlak na elkaar te kijken. De tweede aflevering speelt zich drie jaar later af, in een andere staat. Een nieuw slachtoffer, studente Amber, is op eenzelfde manier verkracht als Marie, wat alleen de kijker dan weet. Politierechercheur Karen Duvall (Merritt Wever) is ter plaatse en spreekt met Amber op zo’n respectvolle en empathische wijze dat je hart een sprongetje maakt: zo kan het ook!

Karen is toegewijd, gaat mee naar het ziekenhuis en brengt Amber zelfs naar een kennis als zij aangeeft liever niet naar huis te willen. Het contrast met de zakelijke en wantrouwende politiemannen die Marie ondervroegen, kan niet groter zijn. Alleen al deze twee afleveringen zijn voer voor de politieacademie.

Aan het eind van de tweede aflevering wordt weer een andere politievrouw geïntroduceerd, Grace Rasmussen (Toni Collette). Zij is een rechercheur uit een ander district en onderzoekt een verkrachtingszaak met dezelfde kenmerken als die van Karen. Bij toeval worden de twee daadkrachtige vrouwen aan elkaar gekoppeld en vervolgens gaat hun gezamenlijk onderzoek naar de serieverkrachter van start. Die opereert namelijk op zo’n specifieke manier dat het wel één persoon moet zijn.

Geduldig luisteren

Naast enorme compassie met de slachtoffers toont het indrukwekkende Unbelievable wat een verkrachting met iemand doet, met name met Marie. Ogenschijnlijk nog functionerend in het dagelijks leven, weert zij mensen steeds meer af, vertrouwt ze niemand meer en speelt ze met de gedachte aan zelfmoord. Dat niemand haar gelooft, is nog het moeilijkst. Je wenst haar mensen als Karen en Grace toe in plaats van een narcistische pleegmoeder en achterdochtige begeleiders.

Aan de andere kant laat de serie consciëntieus zien hoeveel tijd en menskracht er gaat zitten in het uitputtende onderzoek naar de verkrachter. Met CSI-achtige details, maar vooral met veel oog voor de slachtoffers die altijd centraal staan. Grace en Karen zijn een fantastisch duo om naar te kijken. De een kalm, scherp van geest en religieus, de ander rusteloos, opvliegend en sarcastisch. Toch zijn het geen typetjes, zoals vaak in de buddy-film, maar vrouwen van vlees en bloed met hun twijfels, frustraties en verschillende politie-ervaringen.

Unbelievable is gebaseerd op Pulitzerprijs-winnend onderzoek en vrijwel geheel gemaakt door vrouwen. De sensitieve serie vormt een welkom vrouwelijk perspectief in een – zij het al ietsje minder – door mannen gedomineerd medialandschap. Scenarist Susannah Grant is de showrunner, zij schreef eerder het script van de film Erin Brockovich (uit 2000, met Julia Roberts). Lisa Cholodenko (The Kids Are All Right) is een van de regisseurs. Samen slaan ze een perfecte toon aan die in het geheel niet exploitatief is – de verkrachtingen zien we nauwelijks – maar vooral oog heeft voor het menselijke aspect. Wat doet een verkrachting met het slachtoffer, maar ook met de betrokken politierechercheurs?

Hierbij wordt het cruciale belang van compassie meermaals onderstreept. Geduldig luisteren is belangrijker dan meteen oordelen. Zo’n genuanceerde aanpak staat of valt met de uitvoering ervan, en die is subliem. Alle drie de actrices zijn fantastisch, maar het is Merritt Wever (Nurse Jackie, Godless) die de show steelt. Een stembuiging hier, een oogopslag daar. Bovendien vormt ze een perfecte combinatie met Toni Collette.

De vasthoudendheid, toewijding en hartverwarmende menselijkheid van Karen en Grace zorgen ervoor dat de serie ondanks het zware onderwerp uiteindelijk hoopvol is.