Uitdossing als Arabische sprookjesprins drukt Trudeau in het defensief

Een maand voor de verkiezingen duikt een 18 jaar oude foto op van Justin Trudeau als bruin geschminkte Aladdin. De Canadese premier predikt graag deugdzaamheid, maar hoe zuiver handelt hij zelf?

De Canadese premier Trudeau maakte woensdag meteen excuses voor zijn verschijning in ‘brownface’. „Ik had dat niet moeten doen, ik had beter moeten weten.”
De Canadese premier Trudeau maakte woensdag meteen excuses voor zijn verschijning in ‘brownface’. „Ik had dat niet moeten doen, ik had beter moeten weten.”

Met een geheel bruin gezicht, nek en handen kijkt Justin Trudeau lachend naar de camera tijdens een gekostumeerd feest, omringd door vier jonge vrouwen. Thema van het bal op een exclusieve privé-school in Vancouver waar hij lesgeeft, is ‘Duizend-en-een-Nacht’. En Trudeau heeft zich dit jaar (2001) uitgedost als de Arabische sprookjesprins Aladdin, inclusief tulband, gewaad en donkere schmink.

De achttien jaar oude foto van de Canadese premier in een zogeheten racistisch getinte ‘brownface’ werd woensdagavond onthuld door weekblad Time. De publicatie brengt hem op een cruciaal moment in ernstige verlegenheid. Trudeau, die bij de parlementsverkiezingen op 21 oktober hoopt te worden herkozen voor een tweede termijn, moet wederom de indruk bestrijden dat hij lang niet zo deugdzaam is als hij zich de afgelopen jaren heeft voorgedaan. Volgens recente opiniepeilingen is Trudeau zijn herverkiezing niet zeker.

De 47-jarige liberale premier, die internationaal bekend staat als voorvechter van tolerantie en multiculturalisme, heeft gelijk zijn excuses aangeboden voor zijn verschijning in ‘brownface’ – een politieke doodzonde in Noord-Amerika. „Ik had dat niet moeten doen, ik had beter moeten weten”, zei hij woensdagavond tegenover de media tijdens een campagnestop in Halifax. „Ik beschouwde het op dat moment niet als een racistische daad, maar we weten nu beter. Dit was onaanvaardbaar en, ja, racistisch. Het spijt me diep.”

Niet de eerste keer

Om de afgang compleet te maken gaf hij toe dat het niet de enige keer was dat hij donkere schmink heeft gedragen: tijdens zijn middelbare-schooljaren in Montreal had hij dat ook al eens gedaan, bij een vertolking van het Jamaïcaanse lied ‘Banana Boat Song’ op een talentenjacht. Ook een foto daarvan doet inmiddels de ronde op sociale media.

De reacties op de onthullingen waren vernietigend. „Wat Canadezen deze avond hebben gezien is iemand met een volslagen gebrek aan kritisch vermogen en integriteit en iemand die niet geschikt is om dit land te leiden”, zei oppositieleider Andrew Scheer van de Conservatieve Partij. Scheer heeft zich zelf moeten verdedigen tegen kritiek dat hij niet voldoende afstand neemt van wit-nationalisten in Canada.

Jagmeet Singh, leider van de sociaaldemocratische NDP, noemde de foto „verontrustend” en „beledigend”. „Elke keer wanneer we voorbeelden horen van brownface of blackface, drijft dat spot met mensen om hun levenservaringen”, zei Singh, een sikh die een tulband draagt. Elizabeth May, leider van de Groenen, verklaarde in een tweet „diep geschokt” te zijn door „het racisme dat wordt getoond in de foto van Justin Trudeau”.

Bevestiging van stereotypes

Het dragen van bruine of zwarte schmink om een persoon met een andere huidskleur uit te beelden ligt uiterst gevoelig in Noord-Amerika. Vooral in de Verenigde Staten met hun slavernijverleden wordt het gebruik, dat in de 19de en 20ste eeuw werd toegepast bij ludieke muzikale voorstellingen, in verband gebracht met het bevorderen van raciale stereotypen. In dat licht wordt vanuit Noord-Amerika ook gekeken naar de figuur van Zwarte Piet in Nederland.

Politici en beroemdheden die worden betrapt op eerdere vermomming in ‘blackface’ of ‘brownface’ moeten daar doorgaans zwaar voor boeten. Eerder dit jaar kwam de gouverneur van de Amerikaanse staat Virginia, Ralph Northam, onder vuur wegens het dragen van ‘blackface’ in de jaren tachtig. Hij erkende zich te hebben verkleed als popster Michael Jackson, maar ontkende op een foto uit 1984 te staan met iemand in de kledij van de Ku Klux Klan. Hij weigerde om af te treden.

Het argument dat men zich destijds niet bewust was van het beledigende karakter van ‘blackface’ snijdt geen hout, zei El Jones, een docent aan Saint Mary’s University in Halifax, tegen de Canadese krant The Globe and Mail. „Justin Trudeau was zich wellicht twintig jaar geleden niet bewust dat dit racistisch is, maar mensen die erdoor worden geraakt beseffen dat al eeuwenlang.”

Liberalen nemen anderen de maat

Of Trudeau zware schade zal oplopen als gevolg van de onthullingen, valt te bezien. De premier staat bekend als een politicus met overdreven flair voor dramatiek; vorig jaar werd hij door velen belachelijk gemaakt om de traditionele uitdossingen die hij en zijn gezin droegen tijdens een bezoek aan India. „Ik heb altijd gehouden van kostuums, meer dan soms gepast is”, zei hij woensdagavond.

Wellicht ernstiger voor zijn imago is het hardnekkige beeld dat hij in het openbaar meer deugdzaamheid predikt dan hij zelf achter gesloten deuren betracht. Begin dit jaar liep zijn imago als een premier die de politiek anders zou aanpakken een permanente deuk op door zijn handelen rond een corruptiezaak. Volgens zijn voormalige minister van Justitie, Jody Wilson-Raybould, zetten Trudeau en zijn naaste medewerkers haar onder druk om af te zien van rechtsvervolging van een ingenieursbedrijf wegens corrupte praktijken in Libië.

Volgens columnist John Ibbitson is het feit dat Trudeau pas in het reine probeert te komen over het incident nu hij is betrapt, schadelijk. De Liberale Partij van Trudeau deinst er niet voor terug om kandidaten van andere partijen hard aan te vallen wegens omstreden uitspraken op sociale media uit het verleden.

De Nationale Raad van Canadese Moslims riep op tot een „volledige verontschuldiging” door Trudeau, verklaarde Mustafa Farooq, hoofd van de organisatie. „Hoewel we erkennen dat deze foto vele jaren geleden is genomen en dat mensen zich kunnen ontwikkelen en veranderen, is het van cruciaal belang dat de premier zijn excuses aanbiedt voor het deelnemen aan blackface en zal beloven zich in de toekomst beter te gedragen.”