Dag twee van de Algemene Politieke Beschouwingen

Kamer dient dit jaar 34 moties in, ietsje minder dan vorig jaar

Premier Rutte gaf in zijn tweede termijn nog antwoord op wat losse vragen en besprak de 34 moties die de Tweede Kamer vanavond indiende. Hoewel SGP-voorman Kees van der Staaij in het debat de term 'motieschaamte' introduceerde, dienden de fractievoorzitters dit jaar bijna evenveel moties in als bij de Algemene Beschouwingen van vorig jaar: 34 nu tegenover 37 vorig jaar.

Na het slotwoord van Rutte, waarin hij de Kamer bedankte voor een goed en inhoudelijk debat, is het debat nu geschorst tot 23.05 uur. Dan stemt de Kamer nog over alle ingediende moties. De motie van wantrouwen van PVV-leider Geert Wilders wordt zeker verworpen. Wij sluiten dit liveblog af.

Lodewijk Asscher (PvdA): 'Rijkste expats kosten 59 miljoen euro'

Lodewijk Asscher zei in het debat: “Ik heb gepleit voor geld voor de mensen die in het voortgezet speciaal onderwijs werken en betaald worden naar een lagere CAO. Weet u wat daarvoor nodig is? 20 miljoen euro. Weet u wat we kwijt zijn aan inkomensvoorziening voor de rijkste expats? 59 miljoen euro.” We checken dat laatste getal.

PvdA-leider Asscher benadrukt in zijn slotpleidooi dat de Kamer zich niet te makkelijk in slaap moet laten sussen en dat de antwoorden van de regering op zijn vragen niet voldoende zijn. “Geldgebrek is niet het probleem van dit kabinet. Het probleem is gebrek aan oog voor wat nu nodig is in de samenleving. En dat is de gouden kans die u hier nu dreigt te missen.” Hij memoreert dat hij tijdens het debat pleitte voor meer geld voor verpleegkundigen en voor onderwijs. Asscher noemt de groep mensen die in het voortgezet speciaal onderwijs werken “en betaald worden naar een lagere CAO.”

Het gaat om de zogeheten expatregeling, ook wel bekend als de '30 procent'-regel. Dat is een belastingmaatregel waarbij werkgevers hun buitenlandse werknemers (expats) een onbelaste vergoeding mogen geven voor bepaalde kosten – óf tot 30 procent van het loon aan expats belastingvrij mogen betalen. De expatregel is een vorm van inkomensvoorziening.

De PvdA levert zelf de onderbouwing van de cijfers. In een amendement op de bestaande regeling vragen Bart Snels (GroenLinks) en Renske Leijten (SP) eind 2018 om de expatregeling te verminderen. In het amendement staan ook de cijfers genoemd. “In 2016 ging 221 miljoen euro (= 25,8 procent) naar de 2000 meest verdienende expats en 59 miljoen euro (= 6,9 procent) naar de 100 meest verdienende expats.” We beoordelen de stelling daarom als waar.

Wij beoordelen deze stelling als Waar
Gecheckt door
Floor Boon

Om 22 uur gaat Rutte antwoorden

Het debat wordt voor twintig minuten geschorst. Om 22 uur begint Rutte met zijn tweede termijn.

Baudet wil terugkeerregeling met Syrië

De laatste sprekers van de tweede termijn zijn nu aan de beurt. Kuzu neemt van de gelegenheid gebruik om premier Rutte uit te nodigen, nu hij ook met Geert Wilders op pad gaat. De Denk-fractievoorzitter vraagt of Rutte aanwezig wil zijn bij de herdenking van slavernij en de herdenking van de gebeurtenissen in Srebrenica.

Baudet dient een motie in om een terugkeerregeling af te spreken met de Syrische dictator Assad voor vluchtelingen uit dat land. Hij wil ook dat statushouders geen voorrang meer krijgen bij het toewijzen van woningen.

Van der Staaij wil meer 'motieschaamte'

Ook Marianne Thieme trekt van leer, en bekritiseert het investeringsfonds van het kabinet - er wordt te veel "geofferd op het altaar van een beetje economische groei". Ze wil dat er meer geld wordt besteed aan de bestrijding van klimaatverandering en dient een motie in om de ontwikkelingshulp te verhogen om aan internationale afspraken te voldoen.

Kees van der Staaij constateert dat zijn partij maar twee debataanvragen heeft uitstaan. Hij wil dat partijen ook nadenken over het aantal moties dat wordt ingediend: meer dan twee is volgens hem vaak niet noodzakelijk. Hij dient zelf - vast niet toevallig - ook twee moties in.

Twitter avatar pimvandendool Pim van den Dool SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij introduceert het begrip 'motieschaamte'. #ABP19
Twitter avatar apjvalk Guus Valk Ik wil ook graag per motie vastgesteld hebben dat er weer van alles aan de hand is in de wereld. https://t.co/TwQNjAUuCv

Dit is een echte motie #apb2019 pic.twitter.com/M1yfgPF02J

— Joël Serphos (@JoelSerphos) September 19, 2019

Asscher waarschuwt kabinet: wij stemmen alleen voor goede plannen

Asscher gebruikt zijn termijn om fel van leer te trekken tegen Rutte. Hij is kritisch over de toezeggingen die de premier heeft gedaan: dat zijn er veel te weinig, aldus de PvdA-fractievoorzitter. Er komt geen geld voor de politie, sociale advocatuur en het onderwijs. "Geldgebrek is niet het probleem van het kabinet, maar oog voor wat er nodig is in de samenleving", aldus Asscher. Hij komt daarom met een motie waarin wordt gevraagd om ruim 500 miljoen euro voor het onderwijs.

Ook kondigt Asscher aan dat zijn fractie alleen voor plannen zal stemmen die ze een goed idee vinden. Een waarschuwing voor het kabinet; PvdA is één van de partijen die de coalitie aan een meerderheid in de Eerste Kamer kan helpen.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Politiek zónder openlijke tegenstellingen, dat gaat ook weer wat ver. @gertjansegers wil geen ‘politieke group hug’. @MinPres ‘geen kumbaya’. @LodewijkA zegt dat politiek ook ‘een ideeënstrijd’ moet zijn. #APB19

Ruime Kamermeerderheid wil extra ondersteuning voor parlementariërs

Rob Jetten kondigt aan de motie van Heerma te ondersteunen, waarin wordt gevraagd wordt om een drugseenheid bij de politie op te richten. Maar Jetten waarschuwt dat criminelen niet alleen hard aangepakt moet worden, maar dat er ook een alternatief moet komen. Hij wil het drugsaanbod reguleren. Hij komt ook met een motie waarin wordt gevraagd voor extra geld voor ondersteuning van parlementariërs. Die motie wordt gesteund door een ruime meerderheid in de Kamer.

Kamer is eensgezind: het was een goed debat

Er worden nog meer complimenten uitgedeeld: ook Klaver, Heerma en Marijnissen vonden het een goed, inhoudelijk debat. Ook Heerma en Marijnissen wil gaan kijken welke debataanvragen het CDA kan schrappen.

Klaver maakt zich nog steeds zorgen dat het kabinet natuurgebieden gaat schrappen om het stikstofprobleem aan te pakken. "Dat is onbespreekbaar voor mijn partij." Heerma dient een motie in om een speciale drugseenheid op te richten, als dat nodig is met een noodwet. Dat plan is al overgenomen door het kabinet. De SP komt met een motie om winstdeling in te voeren, waarbij de winst die een bedrijf maakt ook wordt gedeeld met werknemers.

Dijkhoff wil ook debataanvragen intrekken

Klaas Dijkhoff houdt het kort: hij kondigt in navolging van Jesse Klaver aan dat ook zijn fractie gaat bekijken welke debataanvragen ze kunnen intrekken. Kamervoorzitter Arib stelde eerder al dat er te vaak debatten worden aangevraagd, waardoor een lange wachtlijst is ontstaan.

Hij geeft ook een korte recensie van het debat, dat hij goed en op de inhoud vond zonder dat er werd gescholden. "De vraag is of we dit volhouden, of we volgend jaar constateren dat dit eenmalig was."

Wilders dient motie van wantrouwen om zijn proces

Wilders wil ook Rutte zijn belofte nakomt dat Nederlanders weer gaan merken dat het goed gaat met de economie. Dat gebeurt nu niet genoeg, aldus Wilders. Hij dient een motie in om de btw te verlagen, en wil de aandelen van ABN Amro worden verkocht om elke Nederlander eenmalig duizend euro te geven. Hij dient ook een motie in om te voorkomen dat er pensioenkortingen komen.

Twitter avatar pimvandendool Pim van den Dool Dingen die Geert Wilders met ‘geen pen te beschrijven vindt’, daar komt tijdens zo’n #APB geen einde aan.

Ook komt Wilders met een motie over zijn eigen proces. Hij wil een oordeel over de beïnvloeding van ambtenaren van het ministerie van Justitie en Veiligheid op de vervolging van de PVV-fractievoorzitter. Eigenlijk wilde Wilders tijdens het debat een hoofdelijke stemming aanvragen om dit af te dwingen, maar dat deed hij op verzoek van zijn collega's niet.

Wilders kondigt aan dat hij een motie van wantrouwen in zal dienen als Rutte zich niet zou uitspreken over de kwestie. Rutte stelde in zijn eerste termijn al aan dat hij hoe dan ook niks wil zeggen over de rechtszaak. Op verzoek van Klaver dient Wilders daarom direct zijn motie van wantrouwen in.

Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse Kunnen politici niet spreken over zaken die onder de rechter liggen? #APB19 Nergens staat dat het niet kan, het is hoogstens een langzaam gegroeid gebruik. Nederland kent de facto geen machtenscheiding, hoogstens een machtsbalans. Uit proefschrift Hendrik Gommer (2008): https://t.co/w1PzOkekk5
Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse Het principe van sub judice ligt nergens in Nederland vast. Ook niet in reglement van orde van de Kamer. Dat het niet kan, is hoogstens gewoonterecht dat in laatste decennia is ontstaan. Pas in 1978 gebruikte regering dat principe voor het eerst om níet te praten over zaak.

Wilders: rechtstaat ligt aan het infuus

Het debat is weer hervat, met de tweede termijn van Geert Wilders. Hij stelt dat het kabinet zich heeft omringd met "een peloton aan ja-knikkers" terwijl de "rechtstaat aan het infuus" ligt. Er heerst wanorde in Amsterdam, aldus Wilders, die verwijst naar de moord op de advocaat Derk Wiersum. "De Marokkaanse maffia is de baas. (...) Zoals zo vaak gebeurt er in Nederland pas iets als het te laat is."

De daders van criminaliteit zijn vaak van niet-westerse afkomst, aldus Wilders. Volgens Wilders was tachtig procent van de Syriëgangers Marokkaan en wordt zestig procent van de Marokkaanse jongeren verdacht van een misdrijf. "Hoezo geen Marokkanenprobleem? Er stroomt een Marokkanengif door Nederland."

Einde eerste termijn van Rutte

De eerste termijn van Mark Rutte zit erop. Het debat wordt geschorst tot 19.45 uur, dan begint de tweede termijn van de Kamer.

Acte van Verlatinghe gaat permanent tentoongesteld worden

Premier Mark Rutte gaat snel door het blokje Buitenlandse Zaken. Daar zijn maar twee vragen over gesteld, allebei door de SP. Eén daarvan gaat over Turkije, waar een SP-raadslid eerder dit jaar werd opgepakt. Rutte zegt zich zorgen te maken over de mensenrechtensituatie en inzet op stille diplomatie.

Twitter avatar pdekoning Petra de Koning 'Twéé vragen over internationale thema's', zegt @minpres in #APB. 'Dan kunnen we hier wel een debat voeren dat wat rustiger verloopt, maar het helpt niet voor onze blik op de wereld.'

Rutte gaat dan in op het openbaar tentoonstellen van de Acte van Verlatinghe, de 'geboortepapieren' van Nederland. Dat zou wel eens tot spanningen met België kunnen leiden, grapt Rutte: de Acte werd ook ondertekend door Brabant, waar toen ook Vlaams-Brabant toe behoorde. Heerma (CDA) kan niet veel met de opmerkingen van Rutte, en wil een harde toezegging - waarna Rutte bevestigt dat zeker is dat het plakkaat wordt tentoongesteld. De manier waarop is nog niet zeker, maar de Acte van Verlatinghe mag het Nationaal Archief niet verlaten omdat het gaat om kwetsbare documenten. Het kan dus niet op het centraal station in Utrecht tentoongesteld worden, zoals Dijkhoff wil. Dat kan wel met een replica.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk De plechtige Acte van Verlatinghe moet onze nationale trots bevorderen. Maar de ondertekening zag eruit als een krantenredactie, één minuut voor de deadline. #APB19 https://t.co/5WpvvTkC2S

Thierry Baudet (FVD): ‘Minder moorden in vier Syrische provincies dan in Amsterdam'

Tussen premier Rutte en FVD-fractievoorzitter Thierry Baudet ontspint zich tijdens de Algemene Beschouwingen een debat over de vraag of Syrische vluchtelingen kunnen worden teruggestuurd. Syriërs die in 2014 aankwamen, zijn nu al of binnenkort vijf jaar in Nederland, waardoor ze in aanmerking zouden kunnen komen voor een permanente verblijfsvergunning.

Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken is Syrië nog altijd te onveilig om terug te keren.Daar denkt Baudet anders over. “Dat land is bijna helemaal weer op orde”, zegt hij in een interruptie. “In de vier veiligste provincies zijn het afgelopen jaar minder moorden gepleegd dan in Amsterdam.”

Baudet verwijst naar een ambtsbericht van Buitenlandse Zaken. Dat bracht in juli van dit jaar de veiligheidssituatie in Syrië in kaart. In het ambtsbericht is ook een optelsom van het aantal burgerdoden gemaakt, uitgesplitst naar maand en provincie. De data zijn berekend tussen mei 2018 en april 2019.

In die periode werden in de vier 'veiligste' provincies 126 oorlogsdoden geregistreerd: 18 in Quneitra, 75 in al-Suweida, 33 in Lattakia en 0 in Tartus. Het Parool telde in dezelfde periode 13 moorden in Amsterdam.

Maar oorlogsdoden zijn niet hetzelfde als moorden. De moordstatistieken voor de vier Syrische provincies zijn niet bekend. Wel is bekend dat in héél Syrië het moordcijfer voor de oorlog op 2,4 moorden per 100.000 inwoners (VN, 2010) lag. Dat is hoger dan Amsterdam: 1,7 per 100.000 in 2018.

Volgens Thierry Baudet vinden in Amsterdam meer moorden plaats dan in de vier veiligste Syrische provincies. Maar hij rekent daarbij alleen het aantal burgerdoden als gevolg van de oorlog mee. We beoordelen de uitspraak als grotendeels onwaar.

Wij beoordelen deze stelling als Grotendeels onwaar
Gecheckt door
Rik Rutten

Rutte wil zich niet uitlaten over proces-Wilders

Zoals verwacht wil premier Rutte niet inhoudelijk ingaan op het nog lopende strafproces tegen PVV-leider Geert Wilders. De PVV-voorman besteedde gisteren een groot deel van zijn spreektijd aan zijn eigen proces, dat volgens hem een politiek proces is omdat ambtenaren van het ministerie van Justitie en Veiligheid overleg hadden met het Openbaar Ministerie over zijn vervolging.

Rutte snapt dat Wilders allerlei vragen heeft, maar vindt het "verstandiger" om dat debat pas na de uitspraak in november te voeren. De premier constateert dat een Kamermeerderheid er ook zo over denkt. "Het is gebruikelijk om uiterst terughoudend te zijn in lopende strafzaken", is de uitleg van Rutte.

Wilders zegt dat hij niets aan de opstelling van de premier heeft omdat hij dan mogelijk al veroordeeld is. "Dat is als praten over de executie nadat deze al heeft plaatsgevonden." De PVV-leider overwoog even een hoofdelijke stemming te vragen over of Rutte op zijn proces moet ingaan, maar ziet daar na overleg met andere fractievoorzitters toch vanaf. De PVV-leider komt er in zijn tweede termijn op terug.

Tweede toezegging: ook extra geld voor de jeugdzorg

En daar is nog een toezegging aan de oppositie, dit keer aan GroenLinks. Rutte zegt Jesse Klaver toe dat het kabinet wil kijken naar het voorstel van zijn partij om 26 miljoen euro structureel extra uit te trekken voor de grootste probleemgevallen in de jeugdzorg. Het kabinet had voor volgend jaar al 300 miljoen euro extra uitgaven beloofd, maar dit bedrag komt daar nog bovenop. Gemeenten klaagden eerder dat het door het kabinet beloofde geld voor de komende jaren niet genoeg is.

Het extra geld dat GroenLinks nu heeft afgedwongen is bedoeld voor expertisecentra waar jongeren die ingewikkelde problemen hebben terechtkunnen. Het gaat bijvoorbeeld om jongeren met eetstoornissen of jongeren die aan zelfverminking doen. In dit soort centra moet "de juiste expertise vanuit verschillende disciplines onder één dak aanwezig" zijn, staat in het voorstel van GroenLinks.

Mark Rutte (VVD): ‘Lasten voor bedrijven gaan omhoog’

Premier Rutte verkondigt deze week graag de boodschap dat zijn derde kabinet er echt niet alleen voor het bedrijfsleven zit. Met als bewijs: de lasten voor het bedrijfsleven stijgen – en die van burgers omlaag. Zo zei hij de donderochtend tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen: "Wij nemen een aantal maatregelen zelf, waarbij per saldo de lasten voor de bedrijven echt verzwaard worden.” En: ,,Inclusief de verlaging van het Vpb-tarief volgend jaar stijgen de lasten voor de bedrijven wel aanzienlijk."

Ook in de Prinsjesdagstukken is dit op veel plekken te lezen. "Tegenover de lastenverlichting voor burgers staan maatregelen die de lasten van bedrijven verzwaren", schrijft staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) in zijn Belastingplan. En minister Hoekstra (Financiën, CDA) in de Miljoenennota: "Er komt structureel 3 miljard euro aan extra middelen om de lasten van huishoudens te verlichten, vooral voor werkenden. Daarvan is 1,5 miljard euro afkomstig uit een schuif van lasten van burgers naar bedrijven."

Rob Jetten, fractievoorzitter van coalitiepartner D66 waagde dat te betwijfelen. Hij zei dat daar "helemaal geen sprake" van is en dat het "belastingtarief voor bedrijven voor winstbelasting gelijk" blijft.

Hoe per saldo de lastenontwikkeling van burgers en bedrijven loopt staat in een derde hoofddocument van Prinsjesdag, de Macro Economische Verkenning van het Centraal Planbureau. Daarin staat, op pagina 13, het antwoord: "Volgend jaar ondervinden zowel gezinnen als bedrijven een lastenverlichting", van respectievelijk 4,4 miljard euro en 200 miljoen euro. En verderop in het rapport wordt dat in de tabel ‘Beleidsmatige lastenontwikkeling 2019 en 2020’ nader toegelicht. Ook daar staat achter het kopje Bedrijven: -0,2 miljard.

We beoordelen de stelling van premier Rutte, in elk geval voor het jaar 2020, als onwaar.

Wij beoordelen deze stelling als Onwaar
Gecheckt door
Philip de Witt Wijnen

Wilders en Rutte clashen over islamitisch onderwijs

PVV-leider Wilders vraagt Rutte waarom dit kabinet islamitische scholen niet harder aanpakt. Hij verwijst naar publicaties in NRC vorige week, waaruit bleek dat op salafistische weekendscholen en gewone islamitische basisscholen kinderen intolerante boodschappen meekrijgen. Zo leren moslimkinderen er dat meisjes en jongens elkaar niet mogen aankijken, Allah homoseksualiteit verafschuwt en moslims een afkeer moeten hebben van ongelovigen. "In het belang van de kinderen moeten alle islamitische scholen morgen worden gesloten", zegt Wilders.

Rutte vindt dit te ver gaan. Hij noemt de problemen in het islamitisch (weekend)onderwijs "complex en veelkoppig" en zegt dat mensen die de islam misbruiken om "vreselijke boodschappen te verspreiden" hard moeten worden aangepakt. Hoe het kabinet dit precies wil doen wordt niet helemaal duidelijk. Rutte benadrukt nog dat het kabinet "hecht aan artikel 23 van de grondwet, de vrijheid van onderwijs".

In beeld: de APB van buiten de plenaire zaal

Er zijn in de Tweede Kamer meer manieren om de Algemene Politieke Beschouwingen te volgen dan live in de plenaire zaal. Fotograaf David van Dam maakte een overzicht.

Foto's David van Dam

Lilian Marijnissen (SP): ‘Drie maanden huur rechtstreeks naar staatskas’

“Drie maanden huur van bewoners gaat rechtstreeks naar de staatskas in plaats van naar een fatsoenlijke woning”, zegt SP-fractievoorzitter Milian Marijnissen donderdag, in de context van de zogeheten ‘verhuurderheffing’, een extra belasting op sociale huurwoningen.

Voorafgaand aan deze uitspraak zegt ze: “Ik hoorde de minister-president iets zeggen over de verhuurderheffing. […] De woningcorporaties geven aan dat ze juist op dit moment in de knel zitten. Dat juist het bouwen, bouwen, bouwen, dat zo wordt gepropageerd door dit kabinet, nu door ditzelfde kabinet wordt tegengehouden, door die heffing. De huurprijzen schieten door het dak. En dan zegt de minister-president heel makkelijk: ja, dat betalen de huurders niet, dat doen de corporaties. Amehoela: wie betalen die corporaties? Dat zijn natuurlijk de huurders.”

Navraag bij de SP wijst uit dat Marijnissen zich baseert op een berekening van Aedes, de vereniging van woningcorporaties. Die belangenvereniging heeft een berekening gemaakt van de belastingdruk op corporaties die ‘steeds zwaarder’ is geworden.

Op 21 juni 2018 schrijft Aedes op zijn website: “In Nederland wonen 4 miljoen mensen in ongeveer 2,3 miljoen huizen van woningcorporaties. Vrijwel alle inkomsten van corporaties komen van de huur van bewoners. Een steeds groter deel daarvan gaat via corporaties naar de schatkist. Het totale belastingbedrag dat corporaties in 2013 betaalden (1,9 miljard) was iets minder dan 2 maanden huur van alle bewoners. Vorig jaar (3,6 miljard) was dat al iets meer dan drie maanden huur en het gaat in 2021 (4,8 miljard) naar bijna 4 maanden huur.”

Daaronder staat een tabel. Alleen: in die berekening zijn alle verschillende belastingen meegenomen die corporaties betalen en niet alleen de verhuurderheffing waarover Marijnissen het heeft.

Van de 3,6 miljard euro aan belasting die corporaties in 2017 betaalden, ging ruim 1,5 miljard naar de verhuurderheffing, de overige 2,1 miljard betaalden de corporaties aan vennootschapsbelasting en lokale heffingen. In de tabel staat dat de maandelijkse huurinkomsten van corporaties 1,15 miljard euro bedragen. Op basis van deze cijfers waren huurders dus ruim een maand aan huurkosten per jaar kwijt aan het indirect betalen van de verhuurdersheffing. En niet drie maanden, zoals Marijnissen zei.

We beoordelen de stelling daarom als onwaar.

Wij beoordelen deze stelling als Onwaar
Gecheckt door
Floor Boon

Kabinet gaat kijken naar extra geld voor leraren

Rutte is aanbeland bij het kopje 'Onderwijs' en bespreekt het lerarentekort. Een politiek belangrijk punt omdat met name PvdA-leider Lodewijk Asscher om extra geld vroeg in het debat gisteren. De premier zegt toe dat het kabinet de komende weken „bereid is te bezien of er nog extra incidenteel geld beschikbaar is en welk bedrag dat zou kunnen zijn”. Dit is de eerste belangrijke handreiking naar de oppositie tijdens dit debat. Dat is van belang omdat Asscher eerder dreigde dat de PvdA tegen de onderwijsbegroting zou kunnen stemmen als er geen extra geld beschikbaar komt. De PvdA-leider noemt de toezegging voor extra geld nu „positief”.

Rutte zegt er ook bij dat het kabinet volgend jaar al extra geld uittrekt voor het terugbrengen van de werkdruk voor leraren. Volgens de premier is het lerarentekort voor het kabinet „een topprioriteit”. „We willen niet dat kinderen naar huis worden gestuurd, dat ze later naar school gaan of een dag minder in de week. Dat is allemaal verschrikkelijk slecht.”

Thierry Baudet vindt dat Syrië 'weer op orde is'

Een fel debat tussen premier Rutte en Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet over de tienduizenden Syriërs die in Nederland verblijven. Sommige zijn asielzoekers, anderen statushouders (deze groep heeft al een tijdelijke verblijfsvergunning). Volgens Baudet is Syrië na jaren van oorlog alweer "volledig op orde" en kunnen Syriërs terugkeren naar hun land. Rutte vindt dat de politiek daar niet over moet beslissen en verwijst naar de 'landenrapporten' die het ministerie van Buitenlandse Zaken schrijft. Baudet stelt dat het laatste landenrapport over Syrië juist uitwijst dat het in dat land weer veilig is. In dat rapport, dat begin deze zomer verscheen, staat dat Syriërs die contact hebben gehad met de oppositie tegen het regime van Assad het slachtoffer kunnen worden "van verdwijningen, willekeurige arrestaties en detentie, martelingen en andere mensenrechtenschendingen".

Rob Jetten (D66) spreekt er schande van dat Baudet Syriërs afschildert als "profiteurs die hier koste wat kost willen blijven". Volgens Jetten doen veel Syriërs in Nederland hard hun best en willen zij een bijdrage leveren aan de toekomst van Nederland. D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma twittert:

Twitter avatar swsjoerdsma Sjoerd Wiemer Sjoerdsma Hartverwarmend om te zien hoe graag Baudet Syriërs in Nederland terug wil sturen naar de folterende massamoordenaar Assad. #apb19

Mark Rutte (VVD): “Niemand is van plan natuurgebieden te schrappen”

De stikstofuitspraak plaatst het kabinet voor lastige keuzes: wegen versus woningen, boeren versus bedrijven. Dat vraagt om ingrijpende beslissingen, liet een aantal ministers afgelopen vrijdag na de ministerraad weten, en “geen taboes”.

Een aantal fractievoorzitters was er donderdag tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen desondanks niet gerust op. Kon de premier uitsluiten dat het kabinet de gemakkelijke uitweg kiest door natuurgebieden hun status te ontnemen, wilde GroenLinks-leider Jesse Klaver weten. De logica is simpel: als er geen natuur is, hoef je die immers ook niet meer te beschermen.

“Dat is niemand van plan”, stelde Rutte in zijn antwoord op Klavers interruptie. Uitsluiten leek hem daarom irrelevant. Concrete beloften over de stikstofaanpak wilde hij sowieso niet doen. Daarvoor verwees hij naar het rapport van het PAS-adviescollege, dat oud-minister Johan Remkes vermoedelijk in de loop van volgende week presenteert.

Heeft Rutte gelijk? Zijn kabinet heeft vooralsnog geen enkel plan gepresenteerd, ook niet om te schrappen in het aantal natuurgebieden. Maar vanuit andere hoeken kwam die suggestie wel degelijk op. Werkgeversorganisatie VNO-NCW vindt het aantal natuurgebieden “te versnipperd”. Dat zei voorzitter Hans de Boer onlangs in De Telegraaf. Het kabinet zou er goed aan doen natuurgebieden anders toe te wijzen. “Minder en groter. Zodat we elkaar niet in de weg zitten.”

In hetzelfde interview noemde Marc Calon, voorzitter van landbouworganisatie LTO Nederland, het aantal aangewezen Natura 2000-gebieden (166 stuks) “een vergissing”. “Onze totale uitstoot is te groot voor die lappendeken aan natuur”, aldus Calon. “Als we alleen de Veluwe, het Lauwersmeer en de Oostvaardersplassen als Natura 2000-gebied hadden aangewezen, was dit nooit gebeurd.”

In de politiek is een vergelijkbaar geluid te horen. VVD-Tweede Kamerlid Arne Weverling stelde voor de zomer al in een debat over het PAS-besluit van de Raad van State dat de aanwijzing van Natura 2000-gebieden opnieuw zou moeten worden bekeken.

Het kabinet heeft zelf nog geen plan ingediend om het aantal natuurgebieden te verkleinen. Maar zulke voorstellen zijn wel degelijk gedaan, ook vanuit Ruttes eigen partij. We beoordelen de uitspraak van de premier daarom als grotendeels onwaar.

Wij beoordelen deze stelling als Grotendeels onwaar
Gecheckt door
Rik Rutten

Rutte tegen links: we doen 'heel veel' voor woningmarkt

Het is een terugkerend patroon in het debat: de linkse partijen vinden dat het kabinet te weinig doet op een aantal terreinen. Nu is de woningmarkt aan de orde, waar premier Rutte de term die links liever gebruikt ('volkshuivesting') best wil overnemen. "Mooie term", vindt hij.

SP-leider Lilian Marijnissen vindt dat "de enorme wooncrisis" van dit moment vraagt om meer maatregelen, zoals het afschaffen van de verhuurdersheffing. Dat is een belasting voor woningcorporaties die het kabinet-Rutte II tijdens de crisis invoerde en nog altijd bestaat. De belasting remt de mogelijkheden van corporaties om te investeren, vindt Marijnissen, die ervoor pleit om de belasting volledig af te schaffen. Dat levert de corporaties 1,8 miljard euro.

De verhuurdersheffing helemaal afschaffen gaat Rutte te ver. Weer benadrukt hij dat het kabinet het geld maar één keer kan uitgeven. De 100 miljoen euro per jaar die corporaties minder aan de verhuurdersheffing gaan betalen gaat al helpen, hoopt de premier. "We doen heel veel, we nemen een heel pakket aan maatregelen", zegt Rutte. Zo kondigde het kabinet met Prinsjesdag ook aan dat er een fonds van 1 miljard euro voor gemeenten komt die nieuwbouw willen realiseren. Ook gaat het kabinet een 'woonplicht' in de grote steden onderzoeken, om te voorkomen dat particuliere beleggers enorme portefeuilles huurwoningen kunnen aanhouden.

Klaver wil dat Rutte schrappen natuurgebieden uitsluit

Rutte is aanbeland bij het blokje 'klimaat' en bespreekt eerst de stikstofproblematiek. Hij erkent dat de uitspraak van de Raad van State niet helpt bij bijvoorbeeld de ambitie van dit kabinet om per jaar 75.000 extra woningen te bouwen. Het kabinet studeert nog op "een heel pakket met oplossingen", zegt Rutte en hij benadrukt dat deze oplossingen "moeten voldoen aan alle juridische vereisten". Dat het kabinet naar creatieve 'geitenpaadjes' zoekt, een woord dat minister van Infrastructuur Cora van Nieuwenhuizen (VVD) onlangs gebruikte, bestrijdt hij.

Jesse Klaver (GroenLinks) wil van Rutte de garantie dat het kabinet de oplossing niet zal zoeken in het schrappen van natuurgebieden. "Daar zijn helemaal geen plannen voor", belooft Rutte, maar dat is alles wat hij erover wil zeggen. Klaver is er niet gerust op omdat Rutte ook zegt dat "er geen taboes" zijn in de zoektocht naar oplossingen. Het idee van D66 om de veestapel te halveren verklaart Rutte ook niet tot taboe. Hij noemt dat „een logische bouwsteen, daar schrik niet van.”

De premier verwijst verder naar een speciale commissie van oud-minister Johan Remkes die momenteel op oplossingen studeert en volgende maand met eerste aanbevelingen komt.

Rutte over parlementair onderzoek: niet meteen fouten en schuldigen zoeken

Premier Rutte zegt dat het kabinet "hoge prioriteit" geeft aan het oplossen van problemen bij uitvoeringsorganisaties van de overheid zoals de Belastingdienst en het CBR. Over het voorstel van het CDA en de ChristenUnie om een parlementair onderzoek naar de falende uitvoeringsorganisaties te beginnen spreekt hij zich niet, want dat is volgens hem aan de Tweede Kamer zelf. Wel wil Rutte kwijt dat, mocht zo'n onderzoek er komen, hij hoopt dat er een "open analyse" van de problemen komt. "Niet meteen een zoektocht naar fouten en sc huldigen, dan schiet iedereen direct weer in een defensieve kramp en wordt alle positieve energie om dingen te verbeteren weggehaald."

Foto Bart Maat / ANP.

Rutte en Wilders zoeken contact met arme vrouw

Premier Rutte beantwoordt nog wat losse vragen in het blokje 'Koopkracht en arbeidsmarkt'. PVV-leider Geert Wilders vraagt Rutte waarom hij het eigen risico, het bedrag per jaar dat je zelf aan zorg betaalt als je er gebruik van maakt, af te schaffen. Dat ligt nu op 385 euro en stijgt volgend jaar niet, zoals de coalitiepartijen bij de formatie in 2017 hebben afgesproken.

Wilders komt met een voorbeeld van een vrouw die hem over haar gezondheidssituatie mailde. Ze zou moeten rondkomen van 40 euro per week en haar medicijnen voor clusterhoofdpijn en een spierziekte niet meer kunnen betalen. Wat is de boodschap van de premier aan haar, vraagt de PVV-leider zich af. Het eigen risico zomaar afschaffen kan niet, zegt Rutte. Daar is simpelweg geen geld voor. Ook vraagt Rutte zich af of de vrouw echt maar 40 euro te besteden heeft en niet vergeet gebruik te maken van sommige sociale voorzieningen. Hij neemt de uitnodiging van Wilders aan om de mevrouw in kwestie te contacten en/of te bezoeken.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Heb je clusterhoofdpijn, krijg je Rutte, Wilders en drie cameraploegen aan de voordeur. #apb19

Het debat is geschorst

Kamervoorzitter Arib schorst de vergadering. Het debat gaat rond 14.15 uur weer verder.

Rutte de premier, Rutte de partijman

Rutte moet zich nu verdedigen over de koopkrachtplaatjes die niet zijn uitgekomen. Wat doet dat met het vertrouwen in de premier, wil Tunahan Kuzu van Denk weten. "Dat helpt niet voor het vertrouwen, dat snap ik ook wel", aldus Rutte. Hij kan daarom ook geen stijging van de koopkracht beloven.

Rutte switcht daarna even naar zijn rol als "partijman": bedrijven die de topinkomens hebben verhoogd, moeten ook de andere lonen verhogen, aldus Rutte - maar dat wil hij niet zeggen als premier maar nadrukkelijk als partijleider van de VVD. Jetten constateert dat we moeten wachten op het VVD-congres voordat Rutte daar echt iets aan wil gaan doen.

Kamervoorzitter Arib maant de Kamer daarop de interrupties kort te houden: Rutte is nu drie uur aan het spreken, en heeft zijn eerste onderwerpblokje nog niet kunnen afronden. Jetten reageert daarop wat geprikkeld over de "flauwe opmerkingen" van Rutte die het debat ook ophouden.

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Arib: ‘Nu een korte interruptie van de heer Asscher.’
Rutte: ‘O jee.’
#APB19

Rutte: dit kabinet gaat niet nivelleren

Wilders wil dat het kabinet niet gaat "duurzaam investeren", maar de lasten voor burgers gaat verlichten. Hij wil bijvoorbeeld dat de btw wordt verlaagd, en zijn belofte van duizend euro nakomt. Rutte zegt dat hij zijn excuses al heeft aangeboden voor die belofte, en die niet meer kunt nakomen: het investeringsfonds is een eenmalige uitgave. Geen probleem, aldus Wilders: iedereen is ook blij met eenmalig duizend euro.

Mark Rutte in discussie met Geert Wilders Foto Bart Maat/ANP

Asscher en Klaver maken zich zorgen over de lage inkomens: waarom stijgt de koopkracht van hogere inkomens harder dan aan de onderkant? Volgens Klaver krijgen topambtenaren er dit jaar 2000 euro bij, terwijl een politieagent het met 200 euro moet doen. "Rutte doet alsof dit een natuurwet is, maar het is een politieke keuze", aldus Klaver. Rutte stelt dat dit kabinet niet wil nivelleren en dus ook de topinkomens er wat op vooruit gaan. Maar procentueel is dat minder dan de middengroepen, aldus Rutte.

Marijnissen wil dat Rutte zelf meer doet om de lonen te verhogen, zoals een verhoging van het minimumloon of de lonen van agenten en verplegers te verhogen. Rutte antwoordt dat de lonen in de publieke sector even hard stijgen als in het bedrijfsleven. "Dat is redelijk."

Rutte: geld uit investeringsfonds snel uitgeven

Het gaat nu over het investeringsfonds van enkele tientallen miljarden. Rutte wil een deel van dat geld aan het eind van dit jaar of begin volgend jaar nog gaan besteden.

Rutte benadrukt dat het gaat om eenmalige uitgaven. "Daar kun je geen salarissen van leraren van betalen. Dat betalen we uit de normale onderwijsbegroting." Het geld kan wel besteed worden aan "kennisontwikkeling". Jetten wil weten hoe dat er dan precies uitziet: kan een universiteit en MBO die een goed idee hebben bedacht met een bedrijf, aanspraak maken op geld? Rutte stelt dat nog moet worden vastgesteld hoe de beslissingen genomen moeten worden.

Twitter avatar pimvandendool Pim van den Dool Rutte introduceert een voor mij nieuwe term tijdens deze #APB19: de besluitvormingsstraat.

Kees van der Staaij van de SGP maakt zich zorgen dat het een 'toren van Babel'-fonds wordt - een verwijzing naar de toren uit de bijbel die instortte. Ook nu benadrukt Rutte dat de besluitvorming scherp moet zijn om te voorkomen dat het geld wordt weggegooid.

Twitter avatar pdekoning Petra de Koning Hoe het ‘fonds’ van Rutte 3 met miljarden gaat heten? ‘Wopke Wiebes-fonds’ (@LodewijkA) ‘Jozef-fonds’ (@gertjansegers ) of ‘Groei-agenda’ (@RobJetten)? #APB

Jesse Klaver was enthousiast over het investeringsfonds, maar begint zich zorgen te maken. Hij wil dat Rutte zegt dat het heel risicovol is en dat het kan mislukken.

Jesse Klaver (GroenLinks): 'Sterkte politie onder niveau 2012'

Het begin van de tweede dag van de Algemene Beschouwingen stond donderdag in het teken van veiligheid, naar aanleiding van de moord een dag eerder op advocaat Derk Wiersum. ,,De operationele sterkte van de politie ligt volgend jaar onder het niveau van 2012”, zei GroenLinks-leider Jesse Klaver, tijdens een interruptie van premier Rutte.

In dat jaar werd de laatste hand gelegd aan de omvorming van het politiebestel, waarbij regiokorpsen opgingen in één Nationale Politie. Uit jaarverslagen van het ministerie van Justitie en van de politie blijkt dat de operationele sterkte in 2012 op 51.552 FTE (voltijdsbanen) zat. Volgend jaar gaat het om 51.267 banen. De politie kampt met vergrijzing: er gaan veel agenten met pensioen, en de nieuwe aanwas blijft achter. Volgens de prognoses komt de operationele sterkte pas in 2022 uit boven het niveau van 2012. We beoordelen de uitspraak als waar.

Wij beoordelen deze stelling als Waar
Gecheckt door
Stéphane Alonso

Asscher analyseert debattechnieken van Rutte

Lodewijk Asscher ziet nu al een patroon in de antwoorden van Mark Rutte. "Er zijn twee varianten. Of: een pot geld is de oplossing niet. Of: we doen al heel veel." Na een klein college over hoe het gemeentefonds in elkaar zit, ziet Asscher nog een derde variant: "Vlucht in de techniek."

Twitter avatar LodewijkA Lodewijk Asscher Zoals beloofd: uw kijkwijzer bij de reacties van @MinPres https://t.co/xYgHzOAATn

Asscher wijst op gemeenten die in geldproblemen zitten, waardoor bibliotheken of zwembaden gesloten moeten worden. Hij wil weten of die gemeenten extra geld kunnen krijgen. Rutte wil dat niet toezeggen, hij wil wel wat doen aan de schommelingen in de geldstroom naar gemeenten.

Jesse Klaver doet een poging om het debat uit de techniek te trekken: kunnen we voorkomen dat bibliotheken sluiten vanwege geldgebrek? Rutte wil dat dat onderdeel wordt van de gesprekken die minister Ollongren (Binnenlandse Zaken) met gemeenten gaat voeren.

Rutte: rommelen aan rekenrente is gevaarlijk

Volgens Geert Wilders zijn mensen voor de gek gehouden met het pensioenakkoord, omdat de pensioenen toch gekort gaan worden. Rutte wil kijken of "onnodige kortingen" op pensioenen voorkomen kunnen worden, maar wil niet aan de rekenrente "rommelen", zoals Wilders voorstelde. Met de rekenrente wordt berekend of de pensioenfondsen in de toekomst nog voldoende geld hebben om pensioenen uit te keren.

Rutte zegt dat de rendementen zijn teruggelopen en dus onzeker aan het worden zijn. "Als je op basis daarvan de pensioenen verhoogt, is dat gevaarlijk. Je krijgt dan de situatie dat jonge mensen zeggen: ik wil af van dat verplichte systeem."

Wilders wil, net als Henk Krol, dat in elk geval kortingen voor volgend jaar worden voorkomen. Rutte wil dat niet toezeggen. Hij wil buiten de pensioenen om wel "alles doen" om de koopkracht van ouderen op peil te houden. Hij wijst er ook op dat er wel pensioenfondsen zijn die wel voldoende buffers hebben, en de pensioenen wel kunnen indexeren.

Twitter avatar pdekoning Petra de Koning Op dag 1 #APB zat @HenkKrol al steeds te knikken als Wilders praatte. Nu zwaait hij de PVV-leider bij de interruptiemicrofoon lof toe, open armen: ‘Fijn’, zoals die opkomt voor ouderen

Rutte ziet wel wat in speciale drugseenheid

Rutte moet nu reageren op plannen uit de Tweede Kamer om criminaliteit aan te pakken. CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma wil een speciale drugseenheid bij de politie, desnoods versneld via een noodwet. Rutte lijkt daar ook wel wat in te zien. Hij zegt dat hij bereid is om "onorthodoxe maatregelen" te nemen "op korte termijn".

Rob Jetten wil weten hoe de verdienmodellen van criminelen ontmanteld kunnen worden. Die verantwoordelijkheid ligt bij iedereen, stelt Rutte. "Het begint bij 18-jarige jongeren die naar een dancefeest gaan en een pilletje nemen. En bij een scholier die naar de coffeeshop gaat en zijn eerste jointje rookt." Volgens Jetten is dat probleem vergroot door de 'war on drugs' die uit de Verenigde Staten is overgewaaid.

Volgens Jesse Klaver heeft Rutte het de politie moeilijker gemaakt, omdat er fors is bezuinigd op de politie. "De operationele sterkte is volgend jaar lager dan in 2012." Rutte wijst erop dat Nederland door een zware economische crisis is gegaan en dat de staatsfinanciën op orde gebracht moesten worden. “De politie heeft moeten ervaren dat er moeilijke maatregelen genomen moesten worden, als Klaver dat bedoelt: eens”, aldus Rutte.

Rutte: wie wel eens een pilletje gebruikt, is onderdeel van de drugsketen

Volgens Mark Rutte zijn alle mensen die wel eens een pilletje gebruiken "onderdeel van de keten" die oorzaak zijn van de problemen met criminaliteit in Nederland. Het probleem is groter dan alleen Amsterdam, aldus Rutte: er zijn ook mensen in Brabant die onder druk worden gezet om een wietplantage te beginnen. "Wij willen hen laten weten dat we hen steunen om aan de goede kant te komen staan."

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Het doodgewone pilletje in het weekend. Kamerleden (en nu @MinPres ) praten erover alsof heel Nederland niks anders doet. #APB19

Gert-Jan Segers van de ChristenUnie wijst Rutte er op dat alleen woorden niet genoeg zijn. Hij vraagt wat Rutte er aan wil doen "om deze oorlog te winnen". Rutte antwoordt dat er extra geld is uitgetrokken om ondermijning aan te pakken en crimineel vermogen af te pakken. Ook wil Rutte de bevoegdheden van politie, justitie en burgermeesters uitbreiden.

Lodewijk Asscher wijst Rutte er op dat er problemen zijn met de politiecapaciteit, en wil extra geld. De premier stelt dat er al wordt geïnvesteerd in de politie, en wil geen extra geld toezeggen.

Wilders wil weten: is Rutte nog wel de baas in Nederland?

Mark Rutte begint met het condoleren van de nabestaanden van advocaat Derk Wiersum. Geert Wilders wil weten: is Mark Rutte nog wel de baas in Nederland, of is de mocromaffia de baas? Hij wijst op eerdere aanslagen, zoals de moord op de kroongetuige, de raketaanslag op de redactie van Panorama en bedreigde journalisten.

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Waarom Wilders een veel betere politicus is dan Baudet. PVV-voorman zet meteen toon 2e dag door Rutte aan te spreken op het grote verhaal van dit moment, de advocatenmoord. Andere fractievz’ers volgen; Baudet voorlopig niet gezien #APB19

Rutte antwoordt dat het kabinet en het parlement nog het gezag in Nederland hebben. "Maar onze tegenstander maakt het ons wel moeilijk." Hij wijst erop dat er duizenden mensen bij politie en justitie bezig zijn om de misdaad te bestrijden.

Het debat verzandt dan in een discussie of er een Marokkanenprobleem is. Volgens Rutte is er een probleem met de mocromaffia, niet met Marokkanen. Wilders is het daar niet mee eens: "Die criminelen komen niet uit Noorwegen."

Rutte begint om 10.30 uur

Premier Mark Rutte begint om 10.30 uur met het beantwoorden van alle vragen die gisteren zijn gesteld. Het zal in elk geval gaan over de miljarden die het kabinet via een investeringsfonds wil gaan besteden - alle partijen hadden daar hun eigen plannetjes voor.

De oppositie maakte het Rutte III gisteren niet moeilijk, zagen Lamyae Aharouay en Guus Valk. Lees hier hun hele terugblik op de eerste dag van de beschouwingen: Een opmerkelijke ruk naar het dramaloze midden