Rotterdam loopt flink achter met deelauto’s

Mobiliteit De Rotterdammer uit zijn auto krijgen valt nog niet mee. Wie gebruikt eigenlijk wél deelauto’s, en wat doet de stad eraan?

Foto David van Dam

Op vakantie met een huurauto en als het regent naar zwemles in een Greenwheels. Rotterdammer Paul Kempe (40) heeft zelf geen auto voor de deur staan. En dat is een bewuste keuze. „De aanschaf en het onderhoud kosten honderden euro’s”, zegt hij. „En het hoeft niet. Door Greenwheels en het openbaar vervoer te gebruiken komen we ook overal en zijn we per maand veel minder geld kwijt.” Een mooie bijkomstigheid is dat het delen van een auto bijdraagt aan het terugdringen van CO2. „Dat voelt goed.”

Een paar keer per jaar begint het toch te kriebelen en rekent Kempe uit wat een auto hem zou kosten. Een relatief nieuw exemplaar kost het gezin echter al snel 10.000 euro, zegt de Rotterdammer. „Tsja, dan is die Greenwheels toch ook ok.” Al is zo’n deelauto ook niet altijd ideaal, zegt Kempe. „Soms is de auto bezet. En af en toe liggen er hondenharen op de achterbank. Daar kan ik me enorm aan ergeren.”

Kempe woonde eerder met zijn vrouw en twee kinderen in Amsterdam. Daar was hij een van de vele zonder eigen auto. „Rotterdam is echt een stad van autobezitters”, zegt hij. „Bijna iedereen heeft hier een auto, behalve wij.”

In Rotterdam rijden inderdaad relatief weinig deelauto’s rond: in totaal 3.240. Dat blijkt uit onderzoek van kennisplatform CROW-KpVV dat deze week gepubliceerd is. Daarmee staat de Maasstad op plek 12, en het is de enige van de vier grote steden die buiten de top tien valt. In Utrecht rijden relatief de meeste deelauto’s rond: 1.209 per 100.000 inwoners. In Amsterdam zijn het er 1.042 en Rotterdam komt niet verder dan 503 deelauto’s per 100.000 inwoners. Iedere deelauto wordt gemiddeld door 10 automobilisten gebruikt en 6,8 procent van de deelauto’s is elektrisch.

Klimaatakkoord

Autodelen wordt door het Rijk en gemeenten gezien als een van de manieren om de CO2 uitstoot terug te dringen. Automobilisten die gebruik maken van een deelauto rijden 15 tot 20 procent minder kilometers en stoten 8 tot 13 procent minder CO2 uit in het verkeer, blijkt uit onderzoek van het Plan Bureau Leefomgeving. Delen zorgt op zich al voor minder gebruik. „Auto’s delen zorgt voor bewuster mobiliteitsgedrag”, stelt CROW. „Mensen gaan vaker lopen, fietsen of met het OV.”

Er zijn niet eens genoeg schone bestelbusjes als je zou willen.

Door auto’s te delen zijn er bovendien minder parkeerplaatsen nodig en is er meer ruimte voor bijvoorbeeld groen of speelplekken. Autodelen is opgenomen in het klimaatakkoord. Daarnaast spraken veertig bedrijven, overheden en instellingen de Green Deal Autodelen af. Het doel? In 2021 moeten er 100.000 deelauto’s rondrijden (nu zijn dat er 51.149) die gebruikt worden door 700.000 mensen. Ook Rotterdam heeft dit akkoord ondertekend, maar de deelauto is niet zo populair onder gebruikers als in andere grote steden. Hoe komt dat?

Marco van Burgsteden van CROW verklaart de achterstand vanuit de Rotterdamse cultuur. „Rotterdam is opgebouwd in de periode dat de auto heel erg belangrijk was. Daardoor is er nog steeds veel ruimte voor auto’s.” En terwijl in Amsterdam veel mensen wonen die GroenLinks stemmen en negatiever ten opzichte van de auto staan, is Rotterdam juist een havenstad met veel ondernemers. „Daar hoort een eigen auto bij”, zegt Van Burgsteden. Dan is er ook nog een praktische component. Parkeervergunningen zijn relatief goedkoop in Rotterdam en het is makkelijk om een plekje voor je auto te vinden. „Dat speelt allemaal mee.”

De belangrijkste reden om wél een auto te delen is waarschijnlijk geld. „Als je minder dan 15.000 kilometer per jaar rijdt, is autodelen een goedkoper en handig alternatief”, zegt Van Burgsteden van CROW. Enkele jaren geleden stapten vooral milieuliefhebbers en bewuste consumenten in een deelauto. „Nu zien we dat ook steeds meer families er gebruik van maken omdat het goedkoper is dan een eigen auto.”

Parkeren levert gemeente flink meer geld op

Grotere auto

Rotterdammer Marsel Verheijde (49) biedt sinds april zijn nieuwe Nissan Qashqai aan op het particuliere verhuurplatform Snappcar. De belangrijkste reden om de benzine-auto te verhuren, is inderdaad het terugverdienen van de kosten. „En door te verhuren leveren we een bijdrage aan het terugdringen van de CO2 uitstoot.” Gemiddeld drie dagen per maand rijdt er nu een ander in de auto van Verheijde. Door het type auto en de sportvelgen is de auto vooral in trek bij hippe en jonge huurders. „Die vinden het een coole auto.” De Rotterdammer biedt zijn auto aan voor 50 euro per dag.

Marsel Verheijde is één van de Rotterdammers die zijn auto deelt via verhuurdienst Snappcar.

De afgelopen vijf jaar deed Verheijde ervaring op als huurder. „Mijn vrouw en ik hadden een kleine, private leaseauto”, zegt hij. „Daarnaast hadden we een Greenwheels-abonnement, omdat we geen twee auto’s wilden hebben maar er wel regelmatig eentje nodig hadden. Ook toen gebruikten we vaak Snappcar. Dat beviel goed.”

In april is de kleine auto ingeruild voor de grote Nissan, ook in private lease. Juist door zijn auto te delen, kon Verheijde een grotere wagen aanschaffen. „Dat betaalt een deel van de kosten en zelf gebruiken we de auto toch niet de hele tijd.” Je nieuwe auto uitlenen is af en toe best spannend, geeft Verheijde toe. „Maar het risico is klein.” Een keer werd de Qashqai teruggebracht met schade. „Dat was wel even slikken”, zegt Verheijde. „Aan de andere kant; we zijn goed verzekerd en de auto was zo gemaakt.”

Meestal gaat het wel goed. „Dan krijgen we de auto gepoetst weer terug, mensen zijn enthousiast en het contact is vaak leuk.” Vorige maand werd de auto tien dagen gehuurd door een familie uit Breda die ermee op vakantie ging naar Oostenrijk. „Dan hebben we een groot deel van de maandelijkse kosten al terugverdiend”, zegt Verheijde. Nog steeds heeft hij een Greenwheels abonnement. „Zo blijven we mobiel, ook als onze auto verhuurd is.”

De beschikbaarheid en de angst om naast te grijpen is een belangrijke reden dat Rotterdammers vast houden aan de eigen vierwieler voor de deur. „Daarom zijn er 100.000 deelauto’s nodig”, zegt Van Burgsteden. „Zodat iedereen die dat wil altijd een deelauto tot zijn of haar beschikking heeft.” Toch blijft het lastig om mensen te overtuigen de auto de deur uit te doen. „Het is een sterke overtuiging.” Om die te doorbreken kan de gemeente bijvoorbeeld voorlichting geven aan inwoners die hun rijbewijs komen afhalen. „Je kan hen informeren over de voordelen van een deelauto.”

Experimenten

Ook kan de gemeente strenger zijn bij het toewijzen van parkeerplekken. „Een parkeerplek kost ruim 15 vierkante meter aan openbare ruimte”, zegt Van Burgsteden. Die grond is niet meer beschikbaar voor groen of speelplekken. „Waarom is het normaal dat automobilisten een claim leggen op deze ruimte en waarom moet de overheid dat faciliteren?”. Bij een tweede auto kan de gemeente bijvoorbeeld weigeren een vergunning te verstrekken, oppert Van Burgsteden.

De gemeente hoopt met proeven, minder verplichte parkeerplaatsen bij nieuwbouw en een stadsbrede geldende parkeervergunningen Rotterdammers te overtuigen de eigen auto de deur uit te doen en in een deelauto te stappen. „Maar de markt staat nog in de kinderschoenen. De effecten moeten nog worden onderzocht”, zegt een woordvoerder van wethouder Judith Bokhove (mobiliteit, GroenLinks). Toch stijgt het aantal deelauto’s in de Maasstad. Vorig jaar reden er nog 2.500 deelauto’s rond.

Minder parkeerplekken

Bas Scholten van adviesbureau APPM is gespecialiseerd in deelmobiliteit. Hij roemt Rotterdam voor de vele experimenten met deelvervoer. „Zo rijdt de succesvolle Felyx-scooter rond en de Lev.” ,In Rotterdam speelt de ontwikkeling in Merwe4Havens. Daar komen waarschijnlijk minder parkeerplekken dan appartementen. „Er komt ruimte voor groen, maar geen ruimte voor alle bewoners om een auto voor de deur te zetten”, zegt Scholten. Dat dwingt de bewoners om auto’s te delen.

Volgens Scholten is dat een ontwikkeling die momenteel in alle grote steden speelt. Een auto delen zal de komende jaren steeds normaler worden, verwacht hij. Rotterdammers zullen moeten wennen aan autogebruik, in plaats van autobezit. Scholten: „De juiste begeleiding, gebruiksgemak en een concurrerende prijs maakt de overgang makkelijker.”

Waar moet het geld voor openbaar vervoer vandaan komen?

Ook ontwikkelaar Heijmans en Greenwheels kozen voor Rotterdam om te experimenteren met deelauto’s. Greenwheels werd 25 jaar geleden hier opgericht. „We zijn begonnen met drie auto’s”, zegt een woordvoerder „Huren ging nog heel omslachtig. Je moest bellen en dan werd de auto naar je toe gebracht.” Rotterdam werd gekozen als proeflocatie omdat het de eerste gemeente was die enthousiast was over het concept en toestemming gaf om de Greenwheels op straat te parkeren.

Inmiddels staan er 167 Greenwheels op straat en nog eens 30 bij Rotterdamse bedrijven. Vooral in de wijken in Kralingen-Crooswijk, centrum, Noord, Feijenoord en Delfshaven wordt veel gebruik gemaakt van de deelauto’s.

In het Timmerhuis werden onder andere door Heijmans vier elektrische deel-BMW’s gestald voor de bewoners van de 84 appartementen. De auto’s werden echter minder vaak gebruikt dan gedacht. Inmiddels staat er nog een deelauto in de garage en een buiten op straat. „Ons doel was om ervaring op te doen met het gebruik van deelauto’s”, zegt woordvoerder Rik Hammer van Heijmans. „We willen bijdragen aan een gezonde woonomgeving. Door auto’s te delen, rijden er uiteindelijk minder rond in de binnenstad.” Bij nieuwbouwprojecten van Heijmans op Katendrecht en Nieuw Kralingen komen daarom toch ook elektrische deelauto’s te staan.

Correctie (20 september 2019): In een eerder verschenen versie van dit artikel stond dat APPM betrokken is bij de ontwikkeling van een mobiliteitsplan in Merwe4Havens. Dat is aangepast.