Fed verlaagt rente verder en grijpt in op geldmarkt

Centrale banken Federal Reserve laat rente met 0,25 procentpunt zakken, te midden van onrust op de markt voor zeer korte termijnleningen.

Handelaren donderdag aan de beurs van New York. Beleggers wachtten met spanning op het Fed-rentebesluit.
Handelaren donderdag aan de beurs van New York. Beleggers wachtten met spanning op het Fed-rentebesluit. Foto Mark Lennihan/AP

Het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve, heeft woensdagavond voor de tweede keer in twee maanden de rente verlaagd. Na een vergadering in Washington besloot het Fed-bestuur haar belangrijkste rentetarief te laten zakken met een kwart procentpunt, naar tussen de 1,75 en 2 procent. Het hoofdtarief van de Fed is een ‘doelrente’, een bandbreedte waarbinnen de marktrente moet vallen. In juli had de Fed het hoofdtarief ook een kwart procentpunt laten zakken.

De renteverlaging van de Fed volgt op die van de Europese Centrale Bank vorige week. Wereldwijd reageren centrale banken op de verslechterende economische omstandigheden. De handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China en de Brexit dempen de groei.

Het Fed-bestuur verwees in een verklaring naar dalende bedrijfsinvesteringen en naar dalende uitvoer. Jerome Powell, de president van de Fed, geeft een persconferentie over het rentebesluit. De Fed staat al maanden onder zware druk van de Amerikaanse president Donald Trump, die meent dat de rente veel lager moet. Het huidige rentepeil zou de economische groei vertragen.

Twee van de twaalf leden van het Fed-bestuur stemden tegen de renteverlaging. Een andere bestuurder wilde de rente juist met een kwart procentpunt extra verlagen. Het tekent hoe controversieel het monetair beleid is geworden in zowel de VS als Europa. Zeker negen van de 25 ECB-bestuursleden keerden zich afgelopen donderdag tegen het besluit om de opkoop door de ECB van staats- en bedrijfsleningen te hervatten.

Geldinjecties

De Fed vergaderde te midden van plotse onrust binnen een cruciaal onderdeel van het financiële systeem: de markt voor zeer korte termijnleningen. Die onrust probeerde de Fed dinsdag en woensdag met twee geldinjecties van in totaal 150 miljard dollar (136 miljard euro) te sussen.

Maandag en dinsdag waren de rentekosten voor banken die voor één dag geld lenen ineens fors gestegen. De rente voor banken die lenen op de geldmarkt, tegen een onderpand van staatsleningen, (de zogeheten ‘repo rate’) liep deze week onverwacht flink op en lag woensdag zelfs even rond de 10 procent. Normaal gesproken moet de reporente in de buurt liggen van het hoofdtarief van de Fed. Door de opwaartse druk van de reporente schoot ook de hoofdrente van de Fed even door het plafond dat tot woensdag gold, van 2,25 procent. Dat is geen vertrouwenwekkend signaal voor een centrale bank die belooft de rente binnen een bepaalde bandbreedte te houden.

Na de noodinjecties van de Fed – zij biedt de banken nu zélf kortetermijnkrediet aan – zakte de reporente weer terug. De repomarkt, volgens persbureau Reuters zo’n 2.200 miljard dollar groot, vervult een sleutelrol in de economie. Banken kunnen er snel geld mee lenen voor handelstransacties. De laatste keer dat de Fed zo in deze markt moest ingrijpen, was tijdens de financiële crisis.

Acuut geldtekort

Destijds was dat omdat banken hun geld niet meer wilden uitlenen aan andere banken. Waarom de reporente deze week zo snel steeg, is niet direct duidelijk. Er lijkt een acuut tekort aan geld te zijn geweest. Mogelijk kwam dat doordat bedrijven deze week veel geld leenden om hun belastingfactuur te betalen, zo schrijven onder meer Reuters en Bloomberg. Maar dat komt elk kwartaal voor. Een andere mogelijke factor is dat de Amerikaanse regering, die zich steeds dieper in de schulden steekt, net weer een reeks obligaties heeft uitgegeven. Banken die deze leningen kopen, betalen daarvoor met geld – een extra reden waarom plots veel ‘cash’ nodig was.

Een andere veelgenoemde factor is het recente beleid van de Fed zelf, waardoor de hoeveelheid geld in de markt is verkleind. De Fed heeft haar crisisbeleid de voorbije jaren afgebouwd. Na de crisis kocht de Fed honderden miljarden aan leningen op. De Fed betaalde daarvoor met geld, dat bij de banken terecht kwam. Sinds begin 2018 worden leningen die aflopen, niet meer door de Fed vervangen. Daardoor kwam er per saldo steeds minder geld in de markten beschikbaar. In juli besloot de Fed al om de leningen wél weer te vervangen, om extra geld in de markten te pompen. Maar dit beleid ging pas vorige maand in.

Correctie: in een eerdere versie stond dat twee Fed-bestuurders de rente met een kwart procentpunt extra wilden verlagen. Slechts één bestuurder wilde dit.