‘Derk zag in Nabil iemand die zijn hulp nodig had’

Necrologie Derk Wiersum Derk Wiersum was geen ‘snelle strafrechtjongen’. De verdediging van een kroongetuige bracht hem in een lastige positie.

Voorafgaand aan een vergadering van de Orde van Advocaten donderdagmiddag tekenen advocaten het condoleanceregister voor de doodgeschoten Derk Wiersum. Tijdens de vergadering werd een minuut stilte gehouden.
Voorafgaand aan een vergadering van de Orde van Advocaten donderdagmiddag tekenen advocaten het condoleanceregister voor de doodgeschoten Derk Wiersum. Tijdens de vergadering werd een minuut stilte gehouden. Foto Jeroen Jumelet/ANP

„Heb je gezien wat ze op hun website hebben gezet?” Vijf advocaten staan bij elkaar voor de fietsenstalling van de Amsterdamse rechtbank. „‘Derk Wiersum werkt hier niet meer’”.

„Werkt hier niet meer?”

„Dat staat er, ja. In vette letters.” 

De strafpleiters, die bij de rechtbank zijn voor een bijeenkomst over de liquidatie van advocaat Derk Wiersum, hebben het over de website van advocatenkantoor Blaauw in Haarlem. Daar was Wiersum tot begin dit jaar aan verbonden. Op de homepagina van het kantoor valt nu te lezen: Nb. Derk Wiersum is niet meer werkzaam bij Blaauw Advocaten.

De reden dat Wiersum recent de wacht werd aangezegd, zeggen mensen die hem goed kenden, is dat hij Nabil B. bijstond, kroongetuige in het proces tegen crimineel Ridouan Taghi. Een riskante zaak, waar zijn kantoor niet op zat te wachten.

Warm, vrolijk, gedreven: zo herinneren collega’s Derk Wiersum, die woensdagochtend op 44-jarige leeftijd bij zijn huis in Amsterdam is doodgeschoten. Na een studie in Groningen gaat hij in 2003 stage lopen bij het kantoor van advocaat Marcel van Gessel, die hem het vak leert. „Derk viel als stagiair op vanwege zijn goede stel hersens. Hij was niet iemand van de vurige pleidooien, geen ‘snelle strafrechtjongen’, maar iemand die nadenkt voordat hij iets zegt.” Hij ziet dat Wiersums interesse uitgaat naar de randen van het strafrecht. „Hij had speciale aandacht voor de zwakkeren binnen het rechtstelsel.”

Kleine zaken

Het is een van de redenen waarom Wiersum in 2014 de praktijk verlaat om samen te werken met Bart Stapert, een bekende mensenrechtenadvocaat. Hij kent hem via de Stichting Rechtshulp Terdoodveroordeelden, waar Wiersum al jaren penningmeester is. Met Stapert neemt hij het op voor mensen die in het buitenland ter dood zijn veroordeeld en werkt hij aan internationale uitleveringszaken.

Hij onderwijst ook collega-advocaten via de juridische opleiding OSR. Daar verzorgt Wiersum het vak ‘incidenten ter zitting’: over wat een advocaat kan doen wanneer de cliënt op zitting bijvoorbeeld een emotionele uitbarsting krijgt. „Hij werd hier zeer gewaardeerd”, zegt OSR-manager Petra Jungjohann. Ze pakt de evaluaties van cursisten erbij: een 8,9 voor ‘vakinhoudelijke deskundigheid’, een 9,1 voor de ‘manier van overbrengen’. Jungjohann: „Zulke scores haalt bijna geen docent.” 

Wiersum blijft bewust ook kleine zaken aannemen. „Wat Derk voldoening gaf, is als hij echt het verschil kon maken voor iemand. Dan maakte het niet uit hoe groot een zaak is. Ook voor de dief van twee pakken melk uit de AH To Go ging hij door het vuur”, zegt strafrechtadvocaat Jillis Roelse die hem goed kende. Zelf zegt Wiersum in 2017 in een filmpje dat hij „een beetje de huis-, tuin en keukenzaken” van het kantoor met Stapert op zich neemt.

Datzelfde jaar krijgt het kantoor er een opvallende klant bij: Nabil B., verdacht van betrokkenheid bij een liquidatie. Hij legt een bekentenis af – niet alleen over de liquidatie, maar ook over topcrimineel Ridouan Taghi, volgens justitie opdrachtgever van tal van onderwereldmoorden. Zodra bekend wordt dat Nabil tegen hem getuigt, wordt zijn broer vermoord. Stapert stapt kort hierna uit de advocatuur. In een interview met de Volkskrant zegt Stapert dat deze beslissing niets te maken heeft met een gevoel van dreiging. Tegelijk noemt hij de moord op de broer van de kroongetuige „een wake-upcall”.

Bart Stapert was woensdag niet bereikbaar voor commentaar.

‘Te riskant’

Wiersum neemt hierna de verdediging van Nabil op zich. Veel advocaten weigeren kroongetuigen bij te staan. Niet alleen vanwege het potentiële gevaar, maar ook omdat het slecht is voor de business: sommige criminelen willen geen advocaat die ‘verklikkers’ bijstaat. „Derk zag in Nabil iemand die heel erg zijn hulp nodig had, en voor wie hij wat kon betekenen. Hij liet zich leiden door zijn advocatenhart”, zegt Jillis Roelse.  

Dat besluit heeft een prijs. Wiersum houdt inmiddels kantoor bij Blaauw Advocaten in Haarlem, maar krijgt begin dit jaar te horen dat hij beter kan vertrekken, zeggen diverse mensen met wie hij intensief contact onderhield. Het kantoor zou zijn bijstand aan kroongetuige Nabil „te riskant” vinden. Diverse pogingen om het kantoor Blaauw te bereiken leidden woensdag niet tot resultaat.

Daarna kost het nogal wat moeite om bij een andere firma aan boord te komen. Een collega met wie hij een nieuwe praktijk zou starten, wil niet geassocieerd worden met zijn cliënt Nabil: te gevaarlijk. Het plan voor een gezamenlijk kantoor gaat niet door. „Hij zat in een lastige positie, desondanks wilde hij toch per se de zaak blijven doen”, zegt een goede bekende.

Lees ook: Moord op advocaat legt risico’s bloot die strafpleiters lopen

Wiersum gaat alleen verder. Het grootste deel van zijn tijd gaat vrijwillig op aan de stichting Dutch & Detained, die Nederlandse gedetineerden in het buitenland ondersteunt. „Hij had een aanstelling voor een halve dag, maar was hier soms wel de hele week te vinden”, zegt een medewerker van Dutch & Detained die anoniem wil blijven.

Met Jillis Roelse besprak hij laatst nog de risico’s van de verdediging van de kroongetuige. „Hij besefte dat hij zich in een bijzondere situatie bevond”, zegt Roelse. „Maar beveiliging wilde hij niet. Hij zei: ‘Ik hoef niet zo’n Schwarzenegger-type naast me. Ik ben niet alleen advocaat, maar ook vader en mens.’ Hij dacht dat hij op die manier zichzelf niet meer kon zijn.” Derk Wiersum laat een vrouw en twee jonge kinderen achter.

Met medewerking van Wouter Laumans

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Welke advocaat wil nu nog een kroongetuige verdedigen?

U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.