Afvalcrisis verder ontspoord

Overnamepoging De crisis rond AEB verdiept zich. Ondernemer Wim Beelen beschuldigt het Amsterdamse stadsbestuur van liegen en chanteren. De wethouders ontkennen.

Alleen een overname lijkt het Amsterdamse afvalbedrijf AEB nog te kunnen redden.
Alleen een overname lijkt het Amsterdamse afvalbedrijf AEB nog te kunnen redden. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Wat begon als een afvalcrisis, is uitgegroeid tot een bestuurscrisis. De strijd rond de verkoop van de noodlijdende Amsterdamse afvalverbrander AEB nam woensdag een nieuwe wending toen ondernemer Wim Beelen de wethouders Sharon Dijksma (Deelnemingen, PvdA) en Marieke van Doorninck (Duurzaamheid, GroenLinks) in de gemeenteraad beschuldigde van chantage en leugens. De bestuurders ontkenden Beelens aantijgingen, maar kwamen wel stevig onder vuur te liggen in de raad.

Beelen, topman en mede-eigenaar van het gelijknamige recyclingbedrijf, was in Amsterdam om toelichting te geven over zijn gestrande overnamepoging van AEB. Vorige week besloot het Amsterdamse college dit private reddingsplan te staken en in plaats daarvan in te zetten op samenwerking met afvalbedrijf HVC, dat in publieke handen is. Dit leidde tot het vertrek van wethouder Udo Kock (Deelnemingen, D66), die voorstander was van een overname door Beelen.

De ondernemer vertelde de raad over een gesprek, afgelopen maandag, met drie Amsterdamse wethouders. Daarin zou Dijksma, die het verkoopproces heeft overgenomen van de opgestapte Kock, hem hebben gevraagd om niet naar buiten te treden over zijn reddingsplan. Toen Beelen dit weigerde, zou Dijksma volgens hem gezegd hebben: „Uw bedrijf heeft meerdere files [dossiers, red.] lopen bij de gemeente Amsterdam. Die gaan een stuk minder makkelijk lopen als u toch naar buiten treedt.”

Beelen zei zich „ongelooflijk gechanteerd” te voelen door Dijksma. Later op de dag dook een verklaring op van twee medewerkers van Beelen, die bij het gesprek aanwezig waren geweest. Ze bevestigden de lezing van hun baas en gaven aan hierover onder ede te willen verklaren.

‘Verbouwereerd’

Ook over het optreden van Van Doorninck zei Beelen „verbouwereerd” te zijn. Zij stelde vorige week in de raad dat het college pas op het laatste moment door AEB op de hoogte is gebracht van het reddingsplan van Beelen, toen het recyclingbedrijf en AEB al een ‘intentieovereenkomst’ hadden getekend. „We wisten niet dat ze met een private partij op de proppen zouden komen”, zei Van Doorninck toen. Maar dat is een leugen, aldus Beelen. „Op verzoek van de gemeente hebben we zeven weken aan dit plan gewerkt.” Ook zouden er ambtenaren van de gemeente bij de onderhandelingen betrokken zijn geweest.

De twee wethouders weerspraken Beelens aantijgingen in de gemeenteraad. Volgens Dijksma had ze de ondernemer in het gesprek verzocht „geen bedrijfsgevoelige informatie” van AEB naar buiten te brengen, omdat hij daarmee de onderhandelingspositie van AEB en de gemeente zou kunnen schaden. Van chantage was volgens Dijksma geen sprake: „Ik heb nooit bedoeld te zeggen: u krijgt problemen met lopende dossiers.”

Van Doorninck ontkende dat ze de raad verkeerd zou hebben voorgelicht over haar kennis van zijn reddingsplan voor de afvalverbrander. Ja, ze wist al eerder van de intentieverklaring van AEB en Beelen. Maar dat was „niet implementeerbaar” want „juridisch kwetsbaar”: Beelen zou twintig jaar lang het alleenrecht krijgen op het verwerken van Amsterdams huisafval, en dat zou volgens het advies van de landsadvocaat gelden als verboden staatssteun.

Lees ook: Redding AEB is zoektocht naar minste kwaad

Tijd voor herbezinning

Dijksma en Van Doorninck behielden het vertrouwen van de Amsterdamse raad. Maar vaststaat dat de politieke crisis rond AEB deze week verder is ontspoord. Er was al een wethouder opgestapt, maandag schaarde de directie van AEB zich expliciet achter het afgekeurde private reddingsplan en woensdag werd bekend dat ook de ondernemingsraad (OR) van het afvalbedrijf een overname door Beelen als „de enige optie” ziet.

Bovendien liet AEB-directeur Koos de Vink, deze zomer nog aangesteld op last van de gemeente, na de hoorzitting doorschemeren niet zomaar mee te werken aan een overname door HVC. „Wat er nu is gebeurd, vraagt om herbezinning.”

Los van de medewerking van de AEB-directie lijkt een deal met HVC ver weg. Onderhandelingen duren nog minstens een maand, erkent het college. Daarna moeten 44 gemeenten en 6 waterschappen die eigenaar zijn van HVC het plan goedkeuren.

Wethouder Sanna Munnikendam (Financiën, D66) van de gemeente Zaanstad, een van de grootste gemeenten binnen HVC, zei woensdag dat de directie van HVC de gesprekken met AEB op eigen gezag voert. Daar is ze niet blij mee. „Ik wil nauwer betrokken zijn en weten: wat zijn de risico’s, de voorwaarden, kansen?” Andere gemeenten zouden eveneens kritisch zijn, stelt Munnikendam. „We gaan geen blanco mandaat geven aan HVC.”

En er is nóg een complicatie. Een andere geïnteresseerde koper, de private afvalverwerker Attero, eist dat de gemeente met meerdere partijen in gesprek gaat. In een brief aan het Amsterdamse college schrijft topman Paul Ganzeboom dat een onderhandse verkoop aan HVC óók kan gelden als onrechtmatige staatssteun. Als de overname door HVC doorgaat, zal Attero „honderd procent bezwaar maken”, aldus Ganzeboom desgevraagd.

Lees ook de reconstructie: Afval blijkt goud noch groen voor het AEB

Veel tijd is er niet. Gemeente en banken houden AEB met noodkredieten overeind sinds het bedrijf in juni plots vier van de zes verbrandingslijnen stillegde. Op dit moment ligt er een verzoek van AEB bij de gemeente om nog eens 35 miljoen euro bij te storten. Daarmee zou de afvalverwerker het nog een maand kunnen uitzingen.

Dit bericht is op woensdagavond 18 september om 21.40 uur geactualiseerd.