Prinsjesdag is één grote netwerkborrel | Het bijzonder onderwijs overleeft alle kritiek

De Haagse Stemming Met koning Willem-Alexander, Eric Wiebes en Gert-Jan Segers. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!

De Haagse Stemming

Terwijl de koning vanmiddag naar de Ridderzaal wordt gereden, wordt langs de route volop gelobbyd. Eric Wiebes praatte zijn mond voorbij. En ook nu het kabinet opnieuw dreigt met ingrijpen op religieuze scholen, blijft Artikel 23 gespaard.

TRADITIEGETROUW: Frits Wester ontbreekt, maar verder zijn alle tradities als vanouds vertegenwoordigd op Prinsjesdag. Om 1 uur ’s middags vertrekt Koning Willem-Alexander vanaf paleis Noordeinde, een kwartier later arriveert hij in de Ridderzaal voor de voordracht van de Troonrede. De eerste hoedjes zijn gerecenseerd, de Miljoenennota is geanalyseerd. De rest is vanaf vanmiddag te volgen in een liveblog op nrc.nl.

Het begint met de economie: De tekst van de Troonrede blijft strikt geheim. Maar voor wie een voorspelling wil doen, bieden de afgelopen decennia een aardige vingerwijzing. De economische stand van het land is vrijwel altijd het eerste onderwerp. Veiligheid staat pas sinds een paar jaar weer hoog op de agenda. En klimaat krijgt vooral aandacht als er afspraken zijn gemaakt (zoals Kyoto of Parijs). Dus vooruit, drie voorspellingen: lof voor de polder die het klimaatakkoord tot stand bracht, zorgen over drugscriminaliteit en wapengeweld en onzekerheid vanwege mondiale (handels)conflicten.

Pintjesdag: Niet veel meer dan een kilometer legt de koning in de glazen koets af, maar langs die duizend meter borrelt de BV Nederland in volle glorie. Philip de Witt Wijnen ging de route af en zag: Prinsjesdag is één groot netwerkevenement. Een bescheiden selectie: de besloten Prinsjesdagborrel van VNO-NCW in Studio Pulchri, een vip-ontvangst met champagne voor lezers van het blad Royalty in Hotel des Indes (entree: 92,50 euro voor niet-lezers) en de allerlaatste Prinsjesdaglunch van (daar is-ie weer) Harry Mens, waar fameuze gasten als Dirk Scheringa en Gerard Joling aanschuiven.

🎧 Wat wij luisteren: Hoe spit onze redactie door de Miljoenennota? Wat gebeurt er vandaag buiten beeld op de route? En waar letten we later deze week op bij de Algemene Politieke Beschouwingen? In een klein uur praten Lamyae Aharouay, Philip de Witt Wijnen en Barbara Rijlaarsdam je bij, van MEV tot Vak K, in de nieuwste aflevering van NRC-podcast Haagse Zaken.

WIEBES HAALT DE KRANT: Waar Eric Wiebes (VVD) is, gebeurt altijd iets. Gisteren kreeg de minister van Economische Zaken en Klimaat in het AD alle ruimte om het miljardenfonds van het kabinet als een idee van zijn hand te presenteren, vrouwen die in deeltijd werken ervan langs te geven en het lesmateriaal in het onderwijs aan te pakken. En passant liet hij hier en daar de inhoud van de Miljoenennota doorschemeren, die vorige week al gelekt was, maar pas vandaag openbaar wordt. En dat leidde tot scheve blikken: coalitiebronnen lopen vandaag leeg in hetzelfde AD. “Hilarisch”, zegt één van hen over het opeisen van het investeringsfonds (dat voorlopig tot een voorstel beperkt blijft). “Er klopt geen fuck van”, zegt een ander. “Zielig, die Wiebes”, aldus een derde boze bron.

BIJZONDER KRITISCH: Als een pleidooi tegen bijzonder onderwijs, zo kon je de Kamerbrieven lezen die staatssecretaris Arie Slob (Onderwijs, ChristenUnie) gisteren uitstuurde. Want als het schoolbestuur van het islamitische Cornelius Haga Lyceum niet opstapt na wanbeleid, verliest de school zijn financiering. En hetzelfde lot dreigt voor de joods-orthodoxe school Cheider, die na een misbruikzaak te weinig heeft verbeterd. Bij beide scholen is de inhoud van het onderwijs niet de hoofdklacht. Dat neemt niet weg dat de problemen koren op de molen zijn voor critici van het bijzonder onderwijs, zeker nadat NRC en Nieuwsuur vorige week al berichtten over de diversiteitslessen op islamitische basisscholen.

Artikel 23 is heilig: Toch heeft een verbod of subsidiestop voor bijzonder onderwijs nauwelijks politieke steun, zeker niet binnen een coalitie met CDA én ChristenUnie. In stilte werken Klaas Dijkhoff (VVD) en Gert-Jan Segers (CU) wel aan een plan om Artikel 23 opnieuw te bekijken, maar een radicale ommezwaai ligt gevoelig, schreef Lamyae Aharouay deze zomer al. Niet gek ook: zeventig procent van de leerlingen in het basis- of voortgezet onderwijs krijgt les op een school die als bijzonder is aangemerkt. Het meest concrete voorstel tot nu toe kwam van VVD en PvdA, maar ook dat is beperkt: de twee partijen willen de gelijkheid van man en vrouw vastleggen in Artikel 23 van de Grondwet, dat de vrijheid van onderwijs garandeert.

SCHOOLGELD: Met een ander initiatief lijkt Segers ondertussen meer beweging in het onderwijs te krijgen. Zijn Generatie Y, een beweging die de studiedruk op jongeren aan de kaak wil stellen, kreeg gisteren nog eens vijf politieke partijen achter zich, waarmee het totaal op acht komt (met de ChristenUnie als enige coalitiepartij). Voornaamste actiepunt: de afschaffing van het sociaal leenstelsel. Dat leenstelsel blijft nog altijd staand kabinetsbeleid. Segers kijkt dus vast vooruit naar de volgende formatie. Maar, zegt hij erbij tegenover de NOS: “We gaan kijken wat we op korte termijn al kunnen doen.”

Let op! Optimisme kost geld. Je kunt het begrijpelijk vinden dat in een vergrijzend land de zorgkosten toenemen terwijl het deel van de begroting dat naar onderwijs gaat terugloopt, merkt Tom-Jan Meeus vandaag op in zijn column. “Je kunt ook zeggen: maar als dat ten koste gaat van de beste investering die we kunnen doen in vooral jongeren – de jacht, via onderwijs, op het talent dat in elk mens verscholen zit – dan gaat onze hang naar medemenselijkheid ten koste van de vooruitgang. Ten koste van de nationale toekomst.”

QUOTE VAN DE DAG:

“Het is heel geleerd om het op die manier samen te vatten, maar het heeft als effect, als risico, dat mensen die iets te klagen hebben denken dat het komt door de ander, die niets te klagen heeft.”

Nee, vertelt Klaas Dijkhoff (VVD) in een interview met NRC, hij zou de term ‘kloven’, het toverwoord uit het regeerakkoord, nu niet meer gebruiken.