Prinsjesdagblog

Teruglezen: Hoekstra presenteert Miljoenennota aan Tweede Kamer

Dit blog sluit, woensdag en donderdag verder met de Algemene Beschouwingen

De avond valt op Prinsjesdag, en het nieuws droogt zo langzaamaan op. We sluiten dit blog. Morgen en donderdag bloggen we verder, over de Algemene Politieke Beschouwingen. Vanaf ongeveer 10.30 uur debatteert premier Mark Rutte met de fractievoorzitters in de Tweede Kamer over de plannen van zijn kabinet. Dat is live te volgen bij NRC, waarbij we ook controleren of de uitspraken die worden gedaan wel kloppen.

Kabinet rekent op steun oppositie voor Belastingplan

Staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) heeft er vertrouwen in dat hij zijn vandaag gepresenteerde Belastingplan straks met succes door het parlement zal loodsen.

Het plan omvat een serie wetten met alle – ruim vijftig - fiscale maatregelen die het kabinet in petto heeft. Snel denkt dat dit pakket voor volgend jaar voldoende aantrekkelijk is om steun van de oppositie te krijgen. „Dit Belastingplan bevat elementen die aan de andere kant herkend zullen worden”, zij hij dinsdagmiddag in een toelichting voor journalisten.

Snel doelt met name op de extra lastenverlichting die het kabinet op het laatste moment heeft bedacht in een poging de koopkracht voor alle inkomensgroepen te verbeteren – al is die vooral op de werkenden gericht. Dat gaat voor een groot deel ten laste van het bedrijfsleven. In de eerste twee jaar van Rutte III kreeg het kabinet van de oppositie juist het verwijt vooral voor grote bedrijven op te komen.

Vorig jaar stemden zes oppositiepartijen tegen het Belastingplan. De btw-verhoging voor levensmiddelen lag bij hen zwaar op de maag. De tegenstem van de oppositie was toen numeriek nog geen probleem, maar sinds juni heeft Rutte III geen meerderheid meer in de Eerste Kamer en is dus steun nodig van minimaal acht zetels van de oppositie.

Het vertrouwen in een goede afloop van de parlementaire behandeling dit najaar blijkt ook uit het feit dat het kabinet heeft het niet nodig heeft gevonden om in de weken voor Prinsjesdag al met bepaalde oppositiepartijen te overleggen over hun zorgen en wensen.

'Welkom hier, mister designated survivor'

Minister Stef Blok was vandaag als enige kabinetslid niet in de Ridderzaal, waarmee hij de facto de eerste 'aangewezen overlever' in de Nederlandse parlementaire geschiedenis was. De VVD kwam met een ludieke filmtrailer-achtige clip met Blok als een soort actieheld, maar zelf deed de bewindsman er dinsdag tijdens zijn bezoek aan Straatsburg nog altijd geheimzinnig over: „Ik weet van niks.”

Lees ook deze reportage: Stef Blok laat de ‘designated survivor’ discreet debuteren

Meer geld voor spionage

De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) krijgen er structureel 29 miljoen euro bij. Volgens het kabinet kan de AIVD daarmee meer „diepteonderzoeken” doen „naar organisaties, personen en andere landen die een (mogelijk) gevaar vormen voor de Nederlandse democratische rechtsorde”. De onderzoeken richten zich met name op „salafistische aanjagers, links- en rechtsextremisme en anti-overheidsextremisme”.

Nationale ombudsman krijgt meer geld voor verbetering bereikbaarheid

Al in de Voorjaarsnota werd besloten dat de Nationale ombudsman extra geld krijgt: dat wordt 864.000 euro. Dat is nodig omdat burgers via steeds meer kanalen hun vragen stellen en hun onvrede uiten. De ombudsman merkt ook dat hij anderzijds moeite heeft met het bereiken van bepaalde groepen, onder wie minder zelfredzame burgers. Daarvoor is extra tijd en aandacht nodig. Het geld is bedoeld om bijvoorbeeld fysiek in de regio aanwezig te zijn en online beter in contact te komen met mensen, bijvoorbeeld door middel van een chatfunctie.

FNV noemt plannen kabinet 'stap in goede richting'

Han Busker, voorzitter vakbond FNV: „Het is goed dat het kabinet de verlaging van de winstbelasting uitstelt en de vergaande belastingfaciliteiten voor multinationals vermindert. De voorzichtige beperking van de zelfstandigenaftrek in combinatie met de verhoging van de arbeidskorting zorgt ervoor dat het verschil in fiscale behandeling tussen werknemers en zelfstandigen kleiner wordt. De FNV vindt dat een eerste stap in de goede richting.”

Gemeenten vinden het 'onverteerbaar' dat ze niet meer geld krijgen

Gemeenten vinden het „onverteerbaar” dat de Rijksoverheid „geld als water lijkt te hebben", terwijl de gemeenten „honderden miljoenen minder” krijgen dan afgesproken. Dat zegt de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) in een reactie op de begroting voor 2020. De gemeenten waarschuwen voor bezuinigingen op voorzieningen als zwembaden, peuterspeelzalen en bibliotheken als het Rijk hen niet meer geld toestopt. De VNG zegt er vanuit te gaan dat gemeenten ook kunnen aankloppen bij het investeringsfonds van minister Hoekstra.

Lees meer over de begrotingsproblemen op gemeenteniveau: Gemeenten lijden door gebrek aan uitgaven Rijk

Vakbond CNV: lastenverlichting voor middeninkomens is wassen neus

Arend van Wijngaarden, CNV-voorzitter: „Het CNV is blij met de aandacht voor de middeninkomens. Dit extraatje is echter een wassen neus zolang Nederland verslaafd blijft aan flexwerk. Een fooitje, meer niet. Een kwart van alle werkenden, twee miljoen mensen, heeft een onzeker contract. Meer dan een half miljoen werkenden zitten op de armoedegrens, en dat met deze economische groei. Zij zijn niet geholpen met wat extra koopkrachtpraatjes maar hebben zekerheid nodig.”

Geld naar Afrikaans onderwijs

Het ministerie van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking wil in 2020 extra investeren in „zinvol onderwijs” voor jongeren in Tunesië, Algerije, Libië, Egypte, Mali, Nigeria en Somalië, om hen in eigen land meer perspectief te bieden. Nederland doet dit vooral via internationale initiatieven, zoals de Global Partnership for Education of door ondersteuning te bieden aan lokale ondernemers, op voorwaarde dat ze jongeren in dienst nemen.

Troontelefoon blijft rinkelen met klachten over Troonrede

Lilian Marijnissen is net klaar met bellen als we haar rond half vijf treffen in de Groen van Prinstererzaal in de Tweede Kamer. Die is dinsdagmiddag overgenomen door de SP, die een telefonisch spreekuur over de Troonrede houdt. Marijnissen heeft een aantal 'Troontelefoontjes' aangenomen. Eentje daarvan ging over de pensioenen, een man was boos dat de dreigende kortingen op de pensioenen niet in de Troonrede werden genoemd. Een ander onderwerp dat Marijnissen met bellers besprak: de werkdruk bij de politie en in de zorg. Nee, positieve reacties op de Troonrede had Marijnissen niet gehoord. „De werkelijkheid in het hele land is een andere dan de Haagse werkelijkheid”, is haar conclusie.

Tientallen Kamerleden en medewerkers van de SP namen dinsdagmiddag tot half vijf zo'n 150 telefoontjes aan. De SP'ers nemen echt de tijd, zegt partijwoordvoerder Milos Todorovic. Gemiddeld duurt een gesprekje volgens hem zo'n acht minuten, soms loopt het op tot twintig minuten. Ja, sommige bellers hebben een lang verhaal, maar „we kappen ze niet onbeschoft af”, zegt Todorovic. Aan het eind van de dag belooft de partij de balans op te maken en te kijken wat Marijnissen er woensdag nog mee kan tijdens de Algemene Beschouwingen.

Tweede Kamerlid Bart van Kent heeft net zijn zestiende beller opgehangen. Ook hij kreeg opvallend veel telefoontjes over een echt SP-onderwerp: de pensioenen. Als pensioenwoordvoerder nodigt hij bellers direct uit voor een bijeenkomst die hij organiseert in oktober. „Het went nooit als iemand die al jaren op de nul zit in de metaalsector belt over die dreigende nieuwe korting. Dan is het voor mij weer duidelijk waarom ik in de politiek zit.”

Werkgevers niet blij met belastingbeleid kabinet

Hans de Boer, voorzitter VNO-NCW: „Er is sprake van fiscaal jojobeleid, terwijl ondernemers juist zekerheid nodig hebben om te kunnen investeren. [...] We moeten goed oog hebben voor de effecten van het inperken van de verliesverrekening in de winstbelasting op het bredere bedrijfsleven en op onze positie als Nederland handelsland. Niet voor niets hebben andere landen ook dit soort regelingen.”

Jacco Vonhof, voorzitter MKB-Nederland: „Het is goed dat de lasten voor burgers worden verlaagd. Dat hebben we steeds bepleit en was broodnodig. Ook de verlaging van de vennootschapsbelasting in de eerste schijf is een goede stap voor kleine ondernemers. Het uitstellen van de lastenverlichting in de tweede schijf is echter tégen de afspraken in het regeerakkoord en is met deze rijksbegroting ook onnodig. Dit raakt tienduizenden mkb-ondernemers, terwijl de lasten voor bedrijven deze kabinetsperiode al met 5 miljard oplopen. Nu deze verlaging niet doorgaat, moet óók de belastingverhoging op ondernemen wat mij betreft van tafel. Er is sprake van fiscaal jojobeleid, terwijl ondernemers juist zekerheid nodig hebben om te kunnen investeren.”

Hoekstra: tientallen miljarden in investeringsfonds

Een veelbesproken onderwerp in aanloop naar Prinsjesdag was het investeringsfonds van Wopke Hoekstra. Een paar weken geleden kopten de kranten dat daar vijftig miljard euro in zou komen om de economie te stimuleren en als buffer voor in slechte tijden, maar in de Miljoenennota was dergelijke ronkende taal niet te vinden. Tegen NRC zegt Hoekstra vandaag echter dat het wel degelijk de bedoeling is dat er „tientallen miljarden” in het fonds komen. „Het zal om significante bedragen gaan.”

Lees ook het interview van NRC met minister van Financiën Wopke Hoekstra

Uitkeringen koningshuis stijgen opnieuw

De uitkering van de koning, de koningin en prinses Beatrix stijgt volgend jaar opnieuw. Koning Willem-Alexander ontvangt 949.000 euro, 23.000 euro meer dan dit jaar. Koningin Máxima krijgt 10.000 euro meer, waarmee haar uitkering op 377.000 euro uitkomt. Prinses Beatrix ontvangt 537.000 euro, 14.000 euro meer. De uitkeringen (de officiële naam voor de inkomens) worden jaarlijks geïndexeerd en volgen de salarisontwikkelingen van ambtenaren. Een uitkering aan kroonprinses Amalia komt pas in de begroting van 2021 voor, dan wordt zij achttien. De totale uitgaven voor het koninklijk huis stijgen volgend jaar van 43,2 naar 44,4 miljoen euro. Naast een uitkering, hebben de koning, koningin en prinses ook ‘personele en materiële’ uitgaven, waaronder bijvoorbeeld de personeelskosten voor 260 fte vallen.

Verdere uitbreiding diplomatie

Buitenlandse Zaken gaat ook in 2020 door met het versterken van de diplomatie, met de 40 miljoen euro die er sinds het regeerakkoord structureel bij zijn gekomen. Daarmee zijn ambassadekantoren geopend Niger, Tsjaad en Burkina Faso. Het Amerikaanse Atlanta en het Indiase Bangalore kregen een consulaat-generaal. Veel andere posten zijn versterkt met personeel. In 2019 wil het ministerie de uitbreidingen tot nu toe evalueren.

Daarnaast kwam BuZa met een update over een recent aangekondigd kennisnetwerk over China. Dat moet er in 2020 echt komen. Het netwerk is bedoeld om binnen de overheid maar ook „breder” (bedrijfsleven, academische wereld) meer te weten komen over de ook in de EU sterk opkomende grootmacht.

Kleiner belastingvoordeel zzp’ers

Het belastingvoordeel voor zelfstandig ondernemers wordt verder ingeperkt. Zelfstandigen hoeven in Nederland relatief weinig belasting te betalen, vergeleken met werknemers. Zij kunnen gebruik maken van een combinatie van aftrekposten en vrijstellingen. Volgens de Oeso, een denktank van rijke industrielanden, zijn er weinig landen die zo’n groot verschil in belastingdruk kennen tussen werknemers en zelfstandigen. Het kabinet gaat dat verschil nu verkleinen. Eén van de aftrekposten – de zelfstandigenaftrek – wordt vanaf 2020 in negen jaar tijd, stapje voor stapje, verlaagd. Nu mogen zelfstandigen hun belastbaar inkomen verlagen met 7.280 euro. In 2028 is dat nog 5.000 euro. De zelfstandigen worden gecompenseerd doordat het kabinet een ander belastingvoordeel – de arbeidskorting – vanaf 2020 in drie stappen verhoogd. Al profiteren werknemers net zo goed van die verhoging.

Geld voor nieuwe kunstvormen

Vooruitlopend op het nieuwe rijkssubsidiestelsel voor cultuur, dat geldt van 2021 tot 2024, trekt minister Van Engelshoven (Cultuur, D66) alvast 29 miljoen euro uit voor andere dan traditionele kunstvormen. Te denken valt aan urban arts, ontwerpen en festivals. Meer aandacht voor hedendaagse cultuurvormen moet een ander, jonger en diverser publiek trekken. Verder wordt 60 miljoen beschikbaar gesteld voor erfgoed en monumenten. Eerder werd in het regeerakkoord afgesproken dat jaarlijks zo’n 80 miljoen extra wordt uitgetrokken voor cultuur.

Kabinet voorspelt hogere zorgpremie

Een jaarlijks terugkerend cijfer in de zorgbegroting is de verwachte hoogte van de zorgpremie. Het kabinet voorspelt dat de premie volgend jaar voor de gemiddelde Nederlander uitkomt op 118,50 euro, een stijging van zo’n drie euro ten opzichte van dit jaar. Maar deze verwachting van het kabinet is hoogst onzeker. Want niet het kabinet, maar de zorgverzekeraars bepalen zelf hoe hoog ze hun premies voor volgend jaar maken. DSW is traditioneel de eerste zorgverzekeraar die eind september met de premie komt, andere verzekeraars volgen in de maanden daarna. Ter compensatie van de hogere zorgpremies verhoogt het kabinet volgend jaar de zorgtoeslag, met 67 euro voor alleenstaanden en met 95 euro voor meerpersoonshuishoudens.

Het eigen risico, het bedrag dat mensen zelf moeten betalen voordat hun zorg vergoed wordt, blijft volgend jaar gelijk op 385 euro. Tijdens de formatie werd al afgesproken dat het eigen risico deze kabinetsperiode niet zou stijgen.

Andere financiering rechtspraak

De rechtspraak krijgt er de komende jaren 95 miljoen euro per jaar bij. Ongeveer de helft daarvan is bedoeld om het tekort van de rechtspraak, dat is opgelopen tot ongeveer 50 miljoen euro, te stutten. De rest is bestemd voor ict, experimenten met bijvoorbeeld buurtrechters en het wegwerken van achterstanden.

Daarnaast gaat de manier waarop de rechtspraak gefinancierd wordt op de schop. Nu is het bedrag dat de rechtspraak jaarlijks krijgt nog grotendeels (voor 95 procent) afhankelijk van het aantal rechtszaken dat er gevoerd wordt. In het nieuwe systeem telt dat aantal zaken maar voor de helft mee: voor de vaste kosten van de rechtspraak is daarmee een stabieler bedrag vastgelegd. De afgelopen jaren kwam de rechtspraak in financiële problemen mede vanwege het teruglopende aantal rechtszaken.

Milieudefensie: kabinet doet te weinig aan stikstofprobleem

Volgens Milieudefensie doet het kabinet te weinig om de uitstoot van stikstof te beperken. „De woningbouw ligt nagenoeg stil, terwijl verkeer en veeteelt veel meer stikstof uitstoten”, zegt directeur Donald Pols tegen persbureau ANP. „Koopkrachtplaatjes zijn waardeloos zolang het kabinet niets doet aan het stikstofprobleem.” Milieudefensie wil dat de regering boeren „voor een eerlijke prijs” gaat uitkopen.

Collega-milieubeschermingsorganisatie Greenpeace zegt blij te zijn met de aangekondigde CO2-heffing voor bedrijven. De beweging is echter wel bang dat „de deur open blijft voor uitzonderingen”. „Het is een schimmig beleid welke multinational wel of niet opdraait voor de klimaatkosten", aldus directeur Joris Thijssen.

NAVO-norm nog niet in zicht

In 2020 geeft het kabinet ruim 11 miljard euro uit aan defensie. Dat is 1,35 procent van het verwachte bruto binnenlandse product. De NAVO-richtlijn is om 2 procent van het bbp uit te geven aan defensie en in 2014 sprak de Nederlandse regering af om in 2024 „richting” die 2 procent te groeien. Daar komt Nederland nog niet in de buurt en ook met nieuwe investeringen blijft ons land achterlopen bij het Europese gemiddelde. Dat ligt rond de 1,5 procent van het bbp.

Daarbij moet worden aangemerkt dat de Defensiebegroting dit jaar uitgaat van een nieuwe berekening en dat „een klein deel van de uitgaven op de begroting van Buitenlandse Zaken” wordt meegenomen in de begroting. In de oude rekenmethode van vorig jaar bedroegen de Nederlandse defensie-uitgaven nog 1,3 procent van het bbp. De verwachting is bovendien dat het percentage na 2021 weer daalt.

Het kabinet maakte in de Voorjaarsnota al bekend dat Defensie kon rekenen op extra geld. Daarvan schaft Nederland nu negen extra F-35’s (JSF’s) aan, een begin van het gewilde derde squadron van vijftien F-35’s. Ook gaat dat het extra budget naar de special forces, versterking van de IT-infrastructuur en de lonen van personeel. De MIVD en de AIVD krijgen structureel 29 miljoen euro extra en met het oog op de Brexit trekt het kabinet 3 miljoen extra uit voor grensbewaking.

Investeringsbank voor bedrijven

Er komt niet alleen een investeringsfonds, maar ook een investeringsbank, Invest-NL, onder leiding van Wouter Bos, voormalig PvdA-minister van Financiën. Het kabinet besloot dat al eerder, maar de Eerste Kamer moet nog akkoord gaan. De investeringsbank kan bedrijven subsidies geven (maximaal 10 miljoen euro per jaar) of geld uitlenen uit het investeringskapitaal van 1,7 miljard euro.

Subsidie voor nieuwbouw

Het is het kabinet menens, met het aanpakken van de krapte op de woningmarkt. Gemeenten die geld tekortkomen voor nieuwbouw kunnen straks een beroep doen op een nationale subsidiepot van 1 miljard euro. Ook huurders profiteren, want de overheid zet het mes in de verhuurdersheffing. Die leverde de afgelopen jaren de schatkist veel geld op, maar wordt door veel woningcorporaties aangewezen als rem op hun bouwplannen. Een lagere heffing moet het bouwen van betaalbare huurwoningen voor hen weer aantrekkelijker maken.

Daarnaast onderzoekt het kabinet een reeks andere maatregelen. Die stonden dinsdag niet in de begrotingsstukken, maar kwamen wel op Prinsjesdag naar buiten. Een van de plannen is mensen die in een sociale huurwoning wonen maar relatief veel verdienen, flink te laten bijbetalen. Dat zou zelfs kunnen oplopen tot boven de maximale huurprijs. En het kabinet kijkt ook of het mogelijk is om beleggers van de woningmarkt te weren, door kopers te verplichten zelf in hun huis te gaan wonen.

Meer geld voor de zorg, maar uitgeven is lastig

Uit de dinsdag vrijgegeven zorgbegroting blijkt dat er volgend jaar 88 miljard euro beschikbaar is voor de gezondheidszorg, ruim drie miljard meer dan dit jaar. Bijna twee miljard euro gaat naar indexatie van de lonen in de zorg, wat wil zeggen dat deze meestijgen met de inflatie. Verder maakte het kabinet voor de zomer al bekend dat het in 2020 voor 300 miljoen euro extra investeert in de jeugdzorg, waar gemeenten worstelen met een toenemend aantal jongeren dat hulp nodig heeft. Ook gaat er volgend jaar extra geld naar de verpleeghuiszorg (500 miljoen), de geestelijke gezondheidszorg (65 miljoen euro) en een programma voor het opleiden van mensen in de zorg (50 miljoen).

Bij al die beloften voor extra geld is wel een kanttekening te plaatsen. In de Miljoenennota schrijft het kabinet dat de zorguitgaven momenteel lager zijn dan bij het sluiten van het regeerakkoord van 2017 was verwacht. Dit heeft niet te maken met een afnemende vraag naar zorg, maar eerder met de moeite die het bijvoorbeeld kost om nieuw personeel te werven.

Lees ook: Het geld is er, maar toch worstelt het kabinet met investeringen

Rutte: coalitie had 'geen geweldige start'

Premier Mark Rutte (VVD) reageerde na afloop van de Troonrede op de passage over de „dagelijkse realiteit” van de meeste Nederlanders die verschilt van de gepolariseerde toon van „het publieke debat en sociale media”. Volgens Rutte is politiek „een ideeënstrijd”. „Maar je probeert uiteindelijk bij elkaar te komen. Dat is het prachtige aan Nederland.” Rutte erkent dat zijn coalitie „geen geweldige start” had. Maar het kinderpardon, pensioenakkoord en klimaatakkoord, die tot stand kwamen met hulp van de oppositie, „passen in een traditie in Nederland”.

'Kabinet doet niet genoeg voor jongeren'

Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS): „Het kabinet heeft aandacht voor het lerarentekort, maar dat probleem staat niet op zichzelf. Bovendien worden leerlingen die al minder kansen hebben onevenredig hard getroffen.”

Vakbond CNV Jongeren: „Jongeren ervaren stress, druk en onzekerheid bij de opbouw van een zelfstandig bestaan. Wat betreft het verbeteren van hun toekomstperspectieven is er nog veel werk aan de winkel. Helaas blijven concrete maatregelen nog uit. Het is hoog tijd dat jongeren van de opwaartse stroom gaan profiteren.”

Kabinet denkt na over hervormen zorg

Wat koning Willem-Alexander al kort noemde in de Troonrede, komt in de inleiding van de zorgbegroting terug: het kabinet wil vóór de zomer van volgend jaar komen met voorstellen om de zorg in de toekomst anders te organiseren. Doordat de vraag naar zorg door de vergrijzing toeneemt en er niet genoeg mensen in de zorg werken om aan die vraag te voldoen, zal de organisatie anders moeten, vindt het kabinet. „Nu werkt één op de zeven mensen in de zorg, in 2040 zou dat één op de vier moeten zijn. Een dergelijk beroep op de arbeidsmarkt is volstrekt onrealistisch. Doorgaan op de huidige voet betekent dat we vastlopen”, schrijft het ministerie van Volksgezondheid in de begroting. Ook de betaalbaarheid staat onder druk: als er niets verandert, zijn de zorgkosten in 2040 twee keer zo hoog als in 2015.

De bewindslieden Hugo de Jonge, Bruno Bruins en Paul Blokhuis beloven de Tweede Kamer nu voor de zomer van volgend jaar een 'contourennota' te sturen waarin zij noodzakelijke veranderingen willen voorstellen, inclusief mogelijke aanpassing van wet- en regelgeving. Daarmee neigt het kabinet-Rutte III toch weer naar grote hervormingen van het zorgstelsel. Onder het vorige kabinet (Rutte II) werden met de decentralisaties in de jeugdzorg en langdurige zorg al een aantal grote veranderingen doorgevoerd.

Begroting nu ook online te lezen

Wie benieuwd is naar de inhoud van de Miljoenennota en nog geen gelekte stukken had bemachtigd, kan er nu dan eindelijk voor gaan zitten. De volledige Rijksbegroting voor 2020 staat online.

Twitter avatar Financien Financien De Prinsjesdagstukken staan online. Bekijk de Rijksbegroting, de Miljoenennota en het Belastingplan voor 2020 hier: https://t.co/jpVk8Jygkn https://t.co/P471kK5LIx

Nog meer reacties van partijleiders

Geert Wilders (PVV): „Ook dit jaar weer mooie praatjes over koopkrachtverbetering, maar de beloftes van Rutte komen nooit uit. We moeten blij zijn met een paar procentjes, maar vaste lasten zoals de huren en zorgpremie stijgen nog steeds. De dagelijkse boodschappen blijven te duur. Ook staan er pensioenkortingen voor de deur. Het begrotingsoverschot is maar liefst 10 miljard euro. Rutte moet dat teruggeven aan de burgers die dit hebben betaald. Verlaag de huren, verlaag de Btw, schaf het eigen risico af en voorkom de pensioenkortingen. Daar hebben mensen wat aan!”

Lodewijk Asscher (PvdA): „Een mooie troonrede, maar ik miste wel een paar hele belangrijke dingen. Ik miste iets voor de huurders, mensen die soms meer dan de helft van hun inkomen kwijt zijn aan hun woning. Geen plannen voor gehoord. Ik miste een aanpak om armoede te bestrijden, om dakloosheid te bestrijden. Ik miste ook de leraren. Er werd gezegd: er is een lerarentekort, maar geen maatregelen, geen geld, geen plannen.”

Henk Krol (50Plus): „Ouderen zijn ook dit jaar weer het kind van de rekening. Over de dreigende pensioenkortingen werd met geen woord gerept. De verkiezingen kunnen niet snel genoeg komen.”

Hoekstra presenteert Miljoenennota aan Tweede Kamer

Minister van Financiën Wopke Hoekstra heeft in de Tweede Kamer het koffertje opengeklikt en de Miljoenennota officieel onthuld. De inhoud ervan lag al op straat. De aankondigingen die de bewindsman in zijn begeleidende toespraak deed - om er een paar te noemen: extra geld voor jeugdzorg, defensie en betaalbare woningen, lastenverlagingen vooral voor werkenden - waren dus geen verrassing. „Met deze Miljoenennota werken we niet alleen aan de welvaart hier en vandaag, maar ook aan die van toekomstige generaties", besloot Hoekstra.

Minister Hoekstra presenteert de Miljoenennota Foto David van Dam

In beeld: de balkonscène

Meer fractievoorzitters reageren

Eerder meldden we al de reactie van GroenLinks-leider Jesse Klaver op de plannen van de regering. Nu reageren ook andere fractievoorzitters:

Kees van der Staaij (SGP): „Het blijft de SGP een doorn in het oog dat éénverdieners soms tot wel zes keer zoveel belasting betalen over eenzelfde inkomen als tweeverdieners. Daarnaast moeten studerenden uit gezinnen met modale inkomens zich steeds verder in de schulden steken. Mooi dat er steeds meer steun is om het leenstelsel af te schaffen, maar waarom moet dat nog jaren duren?”

Lilian Marijnissen (SP): „De winsten en uitkeringen aan aandeelhouders zijn gigantisch, maar de lonen van mensen stijgen nauwelijks. Hierover hebben we helaas niets gehoord in de Troonrede. Dit terwijl de kosten voor de boodschappen, huur, energie, zorg en kinderopvang wel zijn gestegen. Dat is niet rechtvaardig. [...] Sterker nog, dit kabinet maakt de problemen groter door de ongelijkheid verder op te drijven. Hoe meer je hebt, hoe meer je erop vooruit gaat.”

Volgende agendapunt: Hoekstra en het koffertje

Om 15.00 uur verplaatst de aandacht zich van het Binnenhof en Paleis Noordeinde naar de Tweede Kamer, waar minister van Financiën Wopke Hoekstra voor de tweede keer de Miljoenennota zal onthullen. Zoals we eerder al schreven, ligt de inhoud daarvan inmiddels grotendeels op tafel.

Wat we weten is dit: het kabinet mikt voor volgend jaar op een doorsnee koopkrachttoename van 2,1 procent. Vooral werkenden moeten profiteren van de regeringsplannen. Ook is er opnieuw een begrotingsoverschot, zij het kleiner dan vorig jaar. Onderaan de streep houdt Hoekstra nu 3,3 miljard euro over. Het zal overigens nog niet eenvoudig worden iets te doen met die extra begrotingsruimte, want door de krapte op de arbeidsmarkt en de stikstofkwestie lukt het niet goed om alle miljarden uit te geven.

De Miljoenennota ligt dinsdagmorgen, ondertekend door minister Hoekstra en dichtgeknoopt met oranje lint, in het koffertje. Foto Bart Maat/ANP

Koninklijk gezelschap zwaait publiek toe vanaf balkon Noordeinde

Het traditionele einde van de koninklijke rol bij Prinsjesdag, de balkonscène, is begonnen. De koning en koningin, prins Constantijn en prinses Laurentien zwaaien naar het publiek vanaf het balkon van paleis Noordeinde. Het Noordeinde staat vol met mensen.

Blik vanaf het balkon

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Straks balkonscène op Noordeinde. Zo ziet het er (minus de vele oranjefans die er nu staan) vanaf dat balkon uit https://t.co/0O7vJ7LFqa

Kamerleden en partijen op Twitter

Op Twitter doen politieke partijen en parlementariërs verslag van hun belevenissen op Prinsjesdag. Er komen vooral veel hoeden voorbij:

Twitter avatar christenunie ChristenUnie Onze Tweede Kamerfractie 🇳🇱👑 https://t.co/ElM1ohNV1q

 

Twitter avatar cdavandaag CDA Wij zijn er klaar voor! #Prinsjesdag Ook onderdeel worden van #teamCDA? Word nu lid via https://t.co/l1o7wLKjKw https://t.co/M25xpXiary

 

 

 

Twitter avatar HenkKrol Henk Krol Op verzoek nogmaals de hoedjesfoto, nu met alle meiden van 50PLUS. https://t.co/Bv60QnNqzq

Klaver mist 'ambitie en daadkracht'

GroenLinks-leider Jesse Klaver reageert op de Troonrede: „Mooie woorden van de Koning over 75 jaar vrijheid en dat die vrijheid nooit vanzelfsprekend is. Voor 2020 mis ik ambitie en daadkracht. Komend jaar dreigt een verloren jaar te worden. De crisis in de publieke sector wordt niet aangepakt. Het Urgenda-klimaatdoel voor volgend jaar wordt niet gehaald. De wachtlijsten in de jeugdzorg worden niet opgelost. Veelzeggend: het grootste plan van het kabinet is dat minister Wiebes gaat studeren op een investeringsfonds voor de toekomst. Dat kan beter.”

Teruglezen: de Troonrede

De volledige tekst van de Troonrede is inmiddels online verschenen op de site van de Rijksoverheid. Hij is hier te lezen.

Koning sluit af met woorden verzetsstrijder

Willem-Alexander besluit de Troonrede met de woorden van de 96-jarige verzetsstrijder Rudi Hemmes, die jongeren opriep in verzet te komen als dat nodig is. De koning: „Nu, 75 jaar later, is het nog altijd de toekomst die hem drijft. Dat is niet alleen inspirerend, maar ook opdracht voor ons allen.”

'Vrije wereldorde wordt bedreigd'

Over de internationale orde van VN en NAVO: „Dankzij dit multilaterale systeem leven we al 75 jaar in vrede en veiligheid. Maar datzelfde systeem staat onder druk. De spelregels veranderen snel. De positie van landen als China en India als economische grootmachten en de houding van Rusland veranderen de verhoudingen. De vrije wereldorde wordt bedreigd door protectionisme en handelsconflicten. Nederland en Europa moeten daarop zelfbewust inspelen. De transatlantische samenwerking en de EU zijn de hoekstenen van het Nederlandse beleid.”

Koning Willem-Alexander spreekt de Troonrede uit. Foto Remko de Waal/ANP

'Vernieuwing kiesstelsel'

„Politiek en overheid moeten van iedereen zijn. De regering gaat voorstellen doen voor de vernieuwing en vereenvoudiging van het kiesstelsel. Burgers moeten meer invloed hebben op wie er in de Tweede Kamer komt.”

'Opzet investeringsfonds'

De koning noemt het veelbesproken investeringsfonds, maar verbindt er geen concrete doelen, datums en bedragen aan. Hij zegt alleen dat er wordt gewerkt aan de „opzet”. Uit de gelekte Miljoenennota was al gebleken dat zo'n fonds toch niet zo concreet was als eerder gedacht. Een paar weken geleden deden nog berichten de ronde over een Rijksfonds met 50 miljard euro om de economie te stimuleren.

'Vooruitziende blik'

„Ook de generaties na ons hebben recht op een goed pensioen en schone lucht. Dat vraagt om een vooruitziende blik, zoals toen we Nederland veilig hielden met de Afsluitdijk en de Deltawerken. Een klimaatneutraal Nederland in 2050 is even noodzakelijk als kansrijk. De uitvoering van de klimaat- en pensioenakkoorden start dit parlementaire jaar.”

Koning: 17 miljoen Nederlanders passen niet in een mal

Willem-Alexander: „Vaak voeren we discussies aan de hand van cijfers, maar de levens van 17 miljoen Nederlanders passen niet in een mal. [...] Mensen gaan relaties aan, krijgen kinderen, worden getroffen door ziekte, verlies van dierbaren. Dit soort keuzes en gebeurtenissen hebben impact. Veel meer dan koopkrachtpercentages.”

Willem-Alexander begint aan Troonrede

Willem-Alexander groet de „leden van de Staten-Generaal” en begin zijn Troonrede met een verwijzing naar de 75ste verjaardag van de bevrijding van Nederland.

Koninklijk gezelschap arriveert bij Ridderzaal

Koning Willem-Alexander, koningin Máxima, prins Constantijn en prinses Laurentien komen de Ridderzaal binnen. De koning en koningin nemen plaats op hun tronen, de Troonrede kan nu elk moment beginnen.

Verenigde Vergadering is geopend, Blok is echt 'overlever'

Eerste Kamer-voorzitter Jan Anthonie Bruijn heeft de Verenigde Vergadering van de Eerste en Tweede Kamer in de Ridderzaal, waar de koning zometeen de Troonrede zal houden, officieel geopend. Direct een nieuwtje: Stef Blok is écht de designated survivor

Twitter avatar pimvandendool Pim van den Dool Nieuwtje: het kabinet is binnen in de Ridderzaal, alle ministers zijn er verder, dus @ministerBlok is officieel de designated survivor! #Prinsjesdag
Lees meer over de designated survivor: Wie bestuurt het land als er een bom op de Ridderzaal valt?

.

Willem-Alexander (met baard) onderweg naar Binnenhof

Willem-Alexander en Máxima zijn onderweg. De koning - mét baard - en de koningin stapten onder begeleiding van het Wilhelmus in de Glazen Koets en begonnen aan de rijtour door Den Haag, van Paleis Noordeinde naar de Ridderzaal.

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Commentaar hier om me heen: ‘hij heeft een baard!’ ‘Ik zie een baard!’

Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

De rijtour staat op het punt van beginnen

Over een paar minuten gaat de rijtour van de koning en de koningin vanuit Paleis Noordeinde naar de Ridderzaal beginnen. Dit is de route die de Glazen Koets straks gaat rijden:

Kaartje Rijksoverheid

Dierenartsen langs de route

Op vier punten langs de route staat de veterinaire dienst van de cavalerie. Voor het geval er iets met de paarden gebeurt. En verder is er natuurlijk veel politie op de been, zijn straten met blokken afgezet voor verkeer, en staan overal dranghekken.

Mensen proberen nog steeds een plek te vinden om de koning en koningin in de koets te zien. Maar al zeker anderhalf uur staat het vol, en de allerbeste plekken (voor paleis Noordeinde voor de balkonscène en langs de Korte Vijverberg) zijn al uren vergeven.

Foto Titia Ketelaar

Nog wat beeld uit Den Haag

Wie zit waar?

Twitter avatar pimvandendool Pim van den Dool Voor wie benieuwd is wie straks precies waar zit: hier de plattegrond van de Ridderzaal uit het officiële programmaboekje. #Prinsjesdag https://t.co/2Bb16xx0vv

Klimaatactivisten: CO2, weg er mee

Met uitzicht op het Torentje aan de Hofvijver, „een beetje weggemoffeld” staan de klimaatactivisten van Extinction Rebellion te zingen. Ze hebben een brief geschreven aan de koning over het budget dat in de begroting is vrijgemaakt voor de bestrijding van CO2-uitstoot. „Onvoldoende”, zegt activist Timothy Zwitser. „Binnen drie seconden” werd de brief beantwoord, maar „wel een beetje geautomatiseerd”. Dus staan ze hier om hun boodschap te benadrukken: „CO2, weg er mee!”

Foto Titia Ketelaar

Waarschijnlijk nog twee of drie keer de Glazen in plaats van de Gouden Koets

Voor de vierde keer zitten de koning en de koningin niet in de Gouden maar in de Glazen Koets. De Gouden Koets wordt nog altijd gerestaureerd. Deze week liet de stalmeester weten dat de opknapbeurt waarschijnlijk in de loop van 2021 klaar is. Of het rijtuig dan ook op tijd klaar is voor Prinsjesdag, is nog onduidelijk. De Glazen Koets zal, inclusief vandaag, dus nog twee of drie keer gebruikt worden. Voor wie niet meer precies weet wie er allemaal meelopen en rijden in de Koninklijke stoet, heeft de Rijksoverheid overigens dit opfrisfilmpje gemaakt.

'Burgerschapsles in de praktijk' lang de route van de Glazen Koets

Op het Lange Voorhout staan groep 6, 7 en 8 van de Verre Kijker uit Waardhuizen (Noord-Brabant). Met z’n zestienen zijn ze, en dat zijn alle leerlingen uit de drie groepen. Eens in de drie jaar komt de school naar Den Haag. „Burgerschaples in de praktijk”, noemt leerkracht Leonie Colijn het. De slogan kozen en maakten de kinderen zelf.

Foto Titia Ketelaar

VVD maakt spannende filmtrailer met Stef Blok

Of Stef Blok nou de officiële designated survivor is of niet - de VVD heeft alvast een ronkende filmtrailer geproduceerd met de minister van Buitenlandse Zaken in de hoofdrol.

Het publiek zit er al klaar voor op het Binnenhof

Twitter avatar pimvandendool Pim van den Dool Publiek en pers zijn al klaar voor de aankomst van de Koning, over ruim een uur bij de Ridderzaal. Leden van Raad van State kijken toe vanachter de ramen. #Prinsjesdag https://t.co/8xvozH4RR5

De handtekening is gezet

Minister van Financiën Wopke Hoekstra zet zijn handtekening onder de Miljoenennota voor deze het koffertje in gaat. Foto Bart Maat/ANP

Minister Schouten wordt op de voet gevolgd

Minister Carola Schouten (Landbouw, ChristenUnie) wordt vandaag op de voet gevolgd. Door de parlementaire pers, maar ook door vlogster Sterre (9), die met haar meeloopt. Deze zomer was Schouten op bezoek bij Sterres vader, die aardappelboer is en last had van de droogte. Ze spraken toen af dat Sterre de minister voor haar vlog mocht volgen tijdens Prinsjesdag.

'Programma voor de zitting van de Verenigde Vergadering der Staten-Generaal'

De aanwezige parlementariërs, kabinetsleden en andere hoogwaardigheidsbekleders in de Ridderzaal kunnen straks in dit boekje zien wat er op het programma staat:

Om 13 uur opent de Voorzitter de Verenigde Vergadering der Staten-Generaal @EersteKamer @2eKamertweets. Dit staat er op de agenda:

 

Twitter avatar Staten_Generaal Staten-Generaal Om 13 uur opent de Voorzitter de Verenigde Vergadering der Staten-Generaal @EersteKamer @2eKamertweets. Dit staat er op de agenda: https://t.co/itmasNnyjy

Miljoenennota al uitgelekt

Het is vaste prik: wanneer de minister van Financiën op Prinsjesdag de Miljoenennota uit het koffertje haalt, heeft de politieke pers het document al een paar dagen in handen. Ook dit jaar lekte de Rijksbegroting uit, zodat we al vrijwel zeker weten wat Wopke Hoekstra vanmiddag zal presenteren.

Het ministerie van Financiën heeft maanden aan de begroting gesleuteld. Hoe gaat dat precies? Het kabinet komt kort voor Prinsjesdag een aantal keer bijeen voor de finale besluitvorming. Al in het voorjaar worden de wensen van de ministers en staatssecretarissen in beeld gebracht, evenals de financiële mee- en tegenvallers. Dit jaar ging het vooral over koopkracht, winstbelasting, pensioen en klimaat en investeringen.

Dit staat er vandaag op het programma

Welkom! In dit blog doen we vandaag live verslag van Prinsjesdag. Voordat de minister van Financiën, Wopke Hoekstra, vanmiddag om 15.00 uur het koffertje met de Miljoenennota en Rijksbegroting aan de Tweede Kamer aanbiedt, gebeurt er natuurlijk al genoeg in Den Haag.

Deze morgen wordt de laatste hand gelegd aan de documenten in het koffertje. Rollen die uit de printer, dan gaat er een oranje strik omheen en wordt het koffertje gesloten. De Ridderzaal, waar de koning zijn Troonrede uitspreekt, wordt gepoetst. De bloemen worden geschikt, de tronen op de juiste plaats gezet. En dan:

  • 12.45 uur: Iedereen is aanwezig in de Ridderzaal, die is ingedeeld volgens een vaste indeling. Naast koning Willem-Alexander en koningin Máxima, zijn vandaag alle ministers (op de vermoedelijke designated survivor Stef Blok na), staatssecretarissen, de Raad van State, Nationale Ombudsman en Algemene Rekenkamer aanwezig. Op bankjes erachter zitten Eerste en Tweede Kamerleden en hun genodigden, gevolgd door diplomaten, leden van het Koninklijk Huis en de hofhouding.
  • 13.00 uur: Terwijl Eerste Kamervoorzitter Jan Anthonie Bruijn de vergadering opent, vertrekt de koninklijke stoet in de Glazen Koets vanaf Paleis Noordeinde naar de Ridderzaal. Dat duurt een kwartier. Vanaf vertrek tot aankomst wordt er op het Malieveld iedere minuut een saluutschot afgevuurd door de batterij 11e Afdeling Rijdende Artillerie (Gele Rijders).
  • 13.15 uur: Koning Wilem-Alexander komt aan bij de Ridderzaal en spreekt de Troonrede uit. Volgens de planning vertrekt hij om 13.50 uur weer naar Paleis Noordeinde, waar de balkonscène plaatsvindt.