Exit-polls: geen meerderheid voor Netanyahu, lastige coalitievorming in het verschiet

Israël hield dinsdag opnieuw verkiezingen, nadat zittend premier Benjamin Netanyahu geen coalitie rond kreeg. De nieuwe stembusgang lijkt hem geen soelaas te gaan bieden.

Benny Gantz figureert op een campagneposter.
Benny Gantz figureert op een campagneposter. Foto HAZEM BADER / AFP

Dinsdag ging Israël voor de tweede keer in een halfjaar naar de stembus om te stemmen voor de Knesset, het landelijke parlement. Volgens de exit-polls krijgen de Likudpartij van premier Benjamin Netanyahu en de middenpartij Kahol Lavan (Blauw-Wit) van oud-generaal Benny Gantz elk ongeveer 32 zetels, met een lichte voorsprong voor Kahol Lavan.

De grote vraag blijft echter wie een coalitie kan gaan vormen. Het lijkt erop dat Netanyahu met zijn rechtse blok geen meerderheid haalt.

Om een coalitie te vormen, moet een coalitie een meerderheid van 61 zetels halen. Netanyahu en zijn beoogde coalitiepartners komen volgens de exit-polls zetels tekort. De als extreem-rechts bekend staande partij Otzma Yehudit (Joodse Kracht) haalt de kiesdrempel niet, terwijl de linkse partijen Democratisch Kamp en Arbeidspartij-Gesher die net wel lijken te halen. De definitieve uitslagen worden pas eind deze week verwacht.

Nationale regering op komst?

Na die uitslag begint de coalitiepuzzel. Daarin is een sleutelrol weggelegd voor president Reuven Rivlin, die de formateur aanwijst. Doorgaans is dat de leider van de grootste partij, maar dat is niet verplicht. De president moet alle fracties in de Knesset horen voordat hij bepaalt wie als eerste mag proberen een coalitie te vormen.

Elk van de voorliggende opties is problematisch. De vorige coalitiebesprekingen liepen vast nadat Avigdor Lieberman, minister van Defensie in Netanyahu’s vorige kabinet, eisen stelde waar ultra-orthodoxe coalitiepartners niet mee konden leven. De vroegere protégé van Netanyahu zal het hem met acht tot tien zetels wederom moeilijk kunnen maken.

Een veel besproken alternatief voor een rechtse coalitie is een regering van nationale eenheid met Likud en Kahol Lavan samen. Lieberman sprak voor de verkiezingen zijn steun uit voor zo’n coalitie. Gantz en mede-partijleider Yair Lapid zien daarin echter geen plaats voor Benjamin Netanyahu.

Ook over links regeren lastig

Een centrum-linkse coalitie is minder vanzelfsprekend; daarvoor komen de mogelijke coalitiepartners van Kahol Lavan zetels tekort. Gantz zou steun voor een minderheidscoalitie kunnen verwerven bij de Palestijns-Israëlische partijen die volgens de polls de derde partij worden, al geven die doorgaans geen voorkeur aan. President Rivlin heeft al aangekondigd dat hij een derde verkiezingsronde wil voorkomen.

De opkomst was tegen de verwachtingen in iets hoger dan bij de vorige verkiezingen in april.