Acteur Antonio Banderas gaat in Dolor Y Gloria gekleed als regisseur Almodóvar, heeft zijn kapsel en zijn baardje.

Almodóvar: ‘Ik raad elk jong mens een tragische liefde aan’

Interview Pedro Almodóvar De Spaanse grootmeester Almodóvar praat niet makkelijk over zichzelf. Zijn nieuwe film is opvallend autobiografisch. Heeft het te maken met de leeftijd?

Eind deze maand wordt de Spaanse maestro Pedro Almodóvar zeventig jaar. Tijd voor zijn biografie, zoals Fellini deed met 8 1/2? Dolor Y Gloria, dat in mei in Cannes in première gaat, is opvallend persoonlijk. Acteur Antonio Banderas gaat gekleed als Almodóvar, heeft zijn kapsel, zijn baardje. En sloft krakend van de pijn door Almodóvars appartement.

Autobiografie is iets nieuws voor Almodóvar. Zijn alter ego Salvador Mallo (Banderas) lijdt aan een karrenvracht aan kwalen: ontstekingen, spier- en gewrichtspijn, zenuwpijn, oorsuizingen, migraine, een kapotte rug. In het eerste shot zit hij op een stoel in zijn zwembad om de pijn te verlichten, zoals Almodóvar zelf vaak deed voor zijn recente rugoperatie.

Salvador is in stille paniek: kan hij nog wel films maken? Hij flashbackt naar zijn armoedige jeugd in La Mancha; zijn relatie met, en wroeging over, zijn moeder, een eerste kalverliefde. En – via een omweg – naar een geliefde die hij verloor door heroïne in de woeste jaren tachtig van La Movida Madrileña, de bevrijdende explosie van artistiek experiment, grensverleggende seks, drugs en rock-’n-roll waarin Almodóvar een sleutelrol speelde.

Anders dan Salvador in de film heeft de regisseur zich niet aan zelfmedicatie met heroïne gewaagd, zegt hij in Hotel Majestic. Het idee kwam wel in hem op, maar hij weet wat het aanricht. „Die relatie was drie jaar van mijn leven, heel pijnlijk, heel moeilijk. Maar ik heb er geen spijt van en zou het zo overdoen. Ik raad elk jong mens een tragische liefde aan. Dat vormt je en verrijkt je.”

Pedro Almodóvar oogt slanker en gezonder dan de laatste jaren, hij praat in een rappe mix van Spaans en Engels. Heeft zijn keus voor autobiografie te maken met het feit dat hij de zeventig nadert, vraagt een collega. „Ik denk het wel”, zegt hij. „Ik keek nooit zo direct terug op mijn leven als in deze film, waarin tijd circuleert als water. Melancholie, het verstrijken van tijd: zo’n film had ik tien jaar geleden niet gemaakt.”

Was autobiografie het uitgangspunt?

„Eerlijk gezegd, na 21 films weet ik nog steeds niet hoe ik een nieuwe film kies. Daar gaat de film ook over. Ik kan u elk shot uitleggen, maar waarom ik eraan begon? Ik kan wel zeggen waarmee het begon. Ik schrijf heel veel, mijn computer staat vol ideeën, korte verhalen en aanzetjes. Ik herlas een oud verhaal over een ruzie met een acteur die achteraf gelijk bleek te hebben – het echte verhaal is veel wreder dan in de film. Dat triggerde me om dingen over mijn moeder op te schrijven die me erg ontroerden. En toen dacht ik: nu moet ik ook zelf in de film.”

Uw hoofdrolspelers Antonio Banderas en Penélope Cruz waren daar erg verbaasd over, zeggen ze.

„Zij weten dat ik niet makkelijk over mezelf praat. Penélope – weet je, ik ben zo dol op die vrouw, zij windt mij ook seksueel op. En ze is zo moederlijk! Toen ze het script had gelezen, belde ze me heel bezorgd: je bent toch niet echt zo depressief? Soms wel, was mijn eerlijke antwoord.”

Dus u dacht: nu gelijk ook in mijn eigen huiskamer filmen?

„Nee, het is een perfecte replica van mijn appartement. We hebben alles nagemaakt: meubels, tapijten en schilderijen. Fijn voor de art director, die hoefde nergens over na te denken.”

Salvador, uw alter ego, lijkt door zijn verleden geblokkeerd, maar uiteindelijk zijn de problemen fysiek. Zet u ons op een dwaalspoor?

„Nee, dat is niet mijn bedoeling. Salvador laat zich juist opereren als hij weer uitzicht heeft op een film. Regisseren is heel fysiek, voor mijn operatie was ik bang nooit meer een film te maken. Maar het is mijn verslaving, het geeft mijn leven zin. Film als zelftherapie is eigenlijk een slecht idee, maar deze film was therapeutisch, ik had hem nodig.

„Maar dan moet ik eerst wel gepassioneerd over iets raken. Mijn grootste angst, nu ik oud word, is dat ik die passie kwijt ben, dat ik ben uitgepraat. Deze film gaat over die angst, dat zoeken. En dat moment van totale helderheid als je weet: dit is mijn volgende film.”

Pedro Almodóvar.

Koos u Antonio Banderas in de hoofdrol omdat hij in de jaren tachtig op toneel en films uw alter ego was?

„Antonio was een heel intiem deel van mijn leven, ik voelde me best in de steek gelaten toen hij naar Hollywood ging. Maar omdat deze film zo persoonlijk is, wilde ik me omringen met vertrouwde gezichten. Antonio wilde graag, ik had reserves. Want ik wilde niet de bravoure-Antonio van Hollywood en niet de intense Antonio van de jaren tachtig. Ik hoopte dat hij dat begreep. Maar hij is veel slimmer dan ik. Hij was erbij toen en wist exact wat deze film voor mij betekende. Dus kreeg ik een heel andere Antonio voor mijn camera, met minimale, zachtaardige en subtiele gebaren. Heel ontroerend.”

Hoe dicht nadert de film uw jeugd?

„Ik heb nooit in een grot gewoond, maar we leefden in La Mancha in een vervallen huis in een van God verlaten, stoffig dorp, bijna als een western. Iedereen was analfabeet, dus schreef ik brieven voor buren en gaf als jochie lees- en schrijfles aan jongens van 18 of 20 jaar die in het veld werkten. Dat bracht wat geld in het laatje.”

Had u net zo jong seksuele gevoelens als Salvador?

„Ik voelde mijn eerste seksuele begeerte toen ik een jaar of tien was, zoals in de film. Mijn homoseksuele bewustzijn werd toen geboren, al had ik als tiener ook relaties met meisjes en gedroeg ik mij als een biseksueel. Ik stond mijzelf die vrijheid toe op een plek die geen vrijheid toestond. Mijn land niet, mijn familie niet, het seminarie niet, het dorp niet. Ik wilde ontsnappen, ook aan mijn ouders die al een baantje voor me hadden geregeld bij een bank toen ik als 17-jarige naar Madrid vertrok. Daarmee heb ik ze pijn gedaan, dat spijt me.

Lees hier de recensie van ‘Dolor Y Gloria’

„Wat me hielp, was dat ik op mijn elfde al atheïst was. Ik zat op het salesiaanse seminarie om priester te worden, maar wilde dat beslist niet. Ik zag hoeveel steun het geloof mijn vader en zus gaf, dus gaf ik God een laatste kans via een ultimatum: ‘Ik geef je één jaar om jezelf te manifesteren.’ Er gebeurde dat jaar niets bijzonders, dus toen wist ik dat ik alleen was.”

Kreeg u nog reacties op die scène waarin twee oudere mannen zoenen?

„Daar was ik heel militant over. Twee rijpe mannen die gepassioneerd kussen en een erectie krijgen van opwinding. Je moet zien dat ze elkaar vroeger de kleren van het lijf rukten, en niet alleen door smeulende blikken. Misschien was het vroeger een schandaal geweest, nu kreeg ik alleen positieve reacties. Er is wel wat veranderd in de wereld.”