De boeren van Yvon blijken heel anders dan de boeren bij de VPRO

Zap De VPRO-boeren in de periferie van het agrarische kapitalisme leken stellig gelukkiger dan de Yvonboeren in het hart van het systeem.

Boer Riks met Yvon Jaspers in Onze boerderij.
Boer Riks met Yvon Jaspers in Onze boerderij. KRO-NCRV

Het was een boerenbal bij de publieke omroep zondag. Eerst was er Yvon Jaspers’ Onze boerderij, het programma dat het voormalige gezicht van veevoedergigant ForFarmers zo graag wilde maken dat ze het koppelde aan een vervolg op Boer zoekt vrouw – na kritiek over belangenverstrengeling heeft Jaspers haar werk voor ForFarmers afgebouwd. Later op zondag trok ook VPRO’s Tegenlicht de velden in, met een aflevering ‘Plattelandspioniers’.

Yvonboeren en VPRO-boeren zijn wel heel verschillende mensen. In Onze boerderij gaat het om persoonlijke verhalen van boeren in een vijandige wereld. Aan het eind van de aflevering werd gezongen: „Zoveel regels komen er nog bij, op onze boerderij.” Gesprekken over voorschriften en geld domineren de verzorgde, maar eendimensionale portretten van de Yvonboeren. Ze ging onder meer op bezoek bij een melkveehouder, een tomatenteler en bij de Nederlandse boer Riks die naar Canada is geëmigreerd omdat hij de Nederlandse regels beu was: „Hier is geen mestprobleem.”

Riks was in Canada hard geraakt door een mysterieuze koeienziekte, die ook een stevige wissel leek te trekken op zijn (tweede) huwelijk – niets menselijks ontgaat Jaspers. Opmerkelijk was dat Riks zelf een verband legde tussen de soepele regels in Canada, genetische manipulatie en de kwalen van zijn koeien. Eigenlijk mochten de Nederlandse boeren de handen dichtknijpen met al die regels, zei Riks. Jaspers’ mond viel open.

Bij de VPRO-boeren ging het anders, al begon Tegenlicht met een lofzang („pioniers lopen voorop, ontdekken nieuwe gebieden”) die in romantiserende kitsch niet onderdeed voor Onze boerderij. De boeren die hier in het zonnetje werden gezet, mikten op duurzaamheid en kleinschaligheid. 200 gezinnen stichtten een coöperatie en namen een boer in loondienst om hun eten te verbouwen: een „boer zonder zorgen”.

Ook was er een verslaggever naar het Friese Wijnjewoude getrokken, waar een groep bewoners probeert het hele dorp te verduurzamen. Hoewel de afkorting van Wijnjewoude Energie Neutraal uitnodigt tot Wordt Echt Niets, lijkt het behoorlijk te lopen. De initiatiefnemer verbouwt zijn eigen eten. Hij heeft twee huppelende varkens in de tuin: Spek en Lap. „Het begint bij het gevoel. Als het gevoel niet goed is, is de rest ook niet goed” – trouwens iets wat best door een Yvonboer gezegd had kunnen worden.

Onze Boerderij - aflevering 2

Yvon gaat langs bij Riks om te kijken hoe het is met de boerderij. Riks zit middenin een zware periode.

Geplaatst door KRO-NCRV op Vrijdag 13 september 2019

Het spektakelstuk van de avond was het voedselbos dat een van de VPRO-boeren in de buurt van Groesbeek had aangeplant. Voor de leek leken het struiken, maar alles was eetbaar. In razende vaart vuurde voedselbosboer Wouter van Eck een kolossale hoeveelheid gewasnamen op de stadskijker af – inclusief een tirade tegen ‘gammele laagstamsoorten’ die niet te vergelijken waren met zijn perenbomen.

Het voedselbos

'We hoeven niet te ploegen, eggen, zaaien, spuiten of irrigeren. Zo bezien zijn wij luie boeren.'In het voedselbos van plattelandspionier Wouter van Eck staan vierhonderd eetbare soorten door elkaar geplant, die elkaar allemaal in balans houden.

Geplaatst door VPRO Tegenlicht op Vrijdag 13 september 2019

En hij verdiende ook nog veel geld, zij het in het hogere segment. We zagen twee hippe bierbrouwers door de struiken struinen omdat ze frambozenbier (echt VPRO-bier) wilden maken.

De chefkok van een chique restaurant kwam zijn ingrediënten blaadje voor blaadje plukken. Van elk plantje bleek hij wel een amuse te kunnen maken. Het bevestigde het beeld dat de agrarische pioniers het best functioneren in een omgeving waarin consumenten voldoende te besteden hebben.

De VPRO-boeren in de periferie van het agrarische kapitalisme leken stellig gelukkiger dan de Yvonboeren in het hart van het systeem. Zoals de tractorloze Wouter van Eck in zijn voedselbos zegt: „Een boer heeft een trekker, ja. Maar zo wordt hij niet geboren. Zo wordt hij gemáákt.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.