Opinie

Zal Trumps Ierse golfbaan de zeespiegelstijging wel overleven?

Ierse rechtzaak Deze week oordeelt de Ierse rechtbank over de Climate Case Ireland, die lijkt op de Urgenda-zaak. Edwin Alblas, PhD-onderzoeker Europees milieurecht aan University College Dublin, hoopt op een soortgelijk antwoord als dat van de Nederlandse rechter.

Donald Trump bezocht in juni zijn golfresort bij het Ierse dorp Doonbeg.
Donald Trump bezocht in juni zijn golfresort bij het Ierse dorp Doonbeg. Foto Paul Faith/AFP

Een Deliveroo-tas bij de ingang van de rechtszaal, ouders met baby’s zittend op de vloer, een basisschoolklas – de toehoorders in de rechtszaal afgelopen januari tonen het publieke karakter van de Climate Case Ireland, de eerste klimaatzaak in het land. Het vonnis – dat op 19 september zal worden uitgesproken in het Hooggerechtshof in Dublin – kan verstrekkende politieke en juridische gevolgen hebben.

Voor Friends of the Irish Environment, de organisatie achter deze klimaatzaak, is het niet de eerste keer dat ze als underdog de strijd aanbinden voor het milieu. Afgelopen juni, toen de Amerikaanse president Trump zijn geliefde golfresort in Doonbeg – een plaatsje aan de Ierse westkust – een bezoek bracht, presenteerde Tony Lowes van de organisatie zijn door 100.000 individuen ondertekende petitie tegen Trumps nieuwe plannen met het resort.

Door het stijgende zeewaterniveau dreigen drie holes in de oceaan te verdwijnen, en om dat te voorkomen wil Trump een grote stenen muur bouwen op het strand. Wijzende op de negatieve milieugevolgen van zo’n muur, zitten Lowes en andere milieugroepen Trump hierin al jaren dwars. Het is een van de oorzaken van Trumps afkeer van de Europese Unie waarover hij vertelt in een interview met The Times.

Procedurele vraag

Nu richt Friends of the Irish Environment zijn pijlen dus op de Ierse overheid. Hoewel Ierland een groen imago heeft, is de CO2-uitstoot per persoon, net als in Nederland, hoger dan in veel andere Europese landen. Ook al heeft de Ierse overheid zich gecommitteerd aan internationale klimaatdoelstellingen, de uitstoot is alleen maar gestegen (behalve tijdens de financiële crisis, toen de economie op zijn gat lag). Ook de op Europees niveau gestelde doelen zijn compleet uit zicht.

Terwijl in Nederland Urgenda aan de rechter vroeg de staat een minimaal reductieniveau op te leggen, stelt Friends of the Irish Environment de rechter in essentie een procedurele vraag. Volgens de Ierse wet moet de regering een mitigatieplan opstellen, zodat Ierland voldoet aan Europese klimaatdoelstellingen en aan het klimaatakkoord van Parijs. Maar het nationaal mitigatieplan van 2017 werd door eigen adviseurs van de regering bestempeld als ontoereikend.

Het plan beschrijft ideeën die de komende jaren onderzocht, bekeken en geanalyseerd moeten worden, maar bevat geen concrete stappen om daadwerkelijk de uitstoot te verminderen. Door dit plan aan te nemen heeft de regering tegen de wet gehandeld, zo stelde Friends of the Irish Environment tijdens de rechtszitting in januari. Daarnaast staan volgens de milieugroep ook mensenrechten op het spel, zoals respect voor privé- en familieleven, die door het ontoereikende plan in gevaar komen.

Bijzonder argument

Tijdens de zitting beargumenteerde de staat op zijn beurt dat het mitigatieplan moet worden gezien als een eerste stap op weg naar een concreter plan, dat de overheid al verschillende maatregelen onderneemt om klimaatverandering tegen te gaan en dat Friends of the Irish Environment niet het recht heeft op te treden als belangenbehartiger van de Ierse bevolking.

Verder stelde de staat dat de Europese klimaatdoelstellingen nog gehaald kunnen worden als de Unie zou besluiten die doelen fors naar beneden bij te stellen – een wel heel bijzonder argument.

Als de milieugroep de zaak wint moet de overheid terug naar de tekentafel om een plan vast te stellen dat wél adequate klimaatmaatregelen biedt. De rechter zal zich niet uitspreken over de aard van de maatregelen. Dat is een zaak van de overheid. Maar zolang die niet in actie komt tegen klimaatverandering, zal Climate Case Ireland niet de laatste zaak zijn waarin bezorgde burgers en milieugroepen via de rechter hun gelijk proberen te halen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.