Wat zijn de regels over nepwapens?

Wapens De regels voor wapens waarmee je geen kogels af kunt schieten verschillen en dat leidt tot verwarring. Wat is een nepwapen en in welke categorieën zijn ze onder te verdelen?

Het ene wapen is het andere niet. Met sommige kun je kogels afschieten en met andere alleen balletjes. Er zijn speelgoedwapens die precies lijken op echte wapens maar waarmee nooit een kogel zal kunnen worden afgeschoten, en wapens waarmee je niet meer kunt schieten omdat ze onklaar zijn gemaakt – zoals de revolver waarmee de zoon van de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema deze zomer werd aangehouden. Ze hebben één ding gemeen: in Nederland zijn ze allemaal verboden.

Hoe zit het precies met de regels rond nepwapens?

Lees ook het interview met Robert Oey, de man van Femke Halsema: ‘Ik dacht nog even: moet ik die revolver beter verstoppen?’

1Wat is volgens de wet een verboden wapen?

In de Nederlandse Wet wapens en munitie worden verboden wapens in vier categorieën onderverdeeld. Onder categorie 1 vallen alle wapens waarmee je niet kunt schieten zoals vlindermessen, stiletto’s, boksbeugels, katapulten, pijlen en nepwapens. Categorie 2 betreft alle automatische en semi-automatische vuurwapens, handgranaten, mijnen en traangas. Onder 3 vallen revolvers, geweren, niet-automatische pistolen, alarm- en gaspistolen en werpmessen. En onder 4 vallen zwaarden, wapenstokken, lucht-, gas- en veerdrukwapens, harpoenen en kruisbogen. Voor illegale handel in deze wapens is de maximale straf acht jaar cel, op illegaal bezit staat een strafmaximum van vier jaar. Er ligt nu een wetsvoorstel in de Eerste Kamer om de straf voor het bezit van zware automatische wapens te verhogen tot maximaal acht jaar cel. Overigens vallen ook alle vitale onderdelen van een wapen, zoals de loop en het trekkermechanisme, onder de wet. Dit om te voorkomen dat mensen met legale onderdelen een illegaal wapen in elkaar kunnen zetten.

Voor wapens die vallen in de categorie 1 en 2 geldt dat een ontheffing op het verbod om zo’n wapen te bezitten alleen kan worden afgegeven door de minister van justitie. Voor wapens uit categorie 3 en 4 kan een vergunning worden aangevraagd bij de politie. Ontheffingen en vergunningen zijn er in vele soorten. Militairen en agenten hebben bijvoorbeeld een ontheffing. Sportschutters, jagers en verzamelaars kunnen een vergunning aanvragen.

2Wat is een nepwapen?

Een nepwapen is volgens de wet „een voorwerp dat dusdanig lijkt op een wapen lijkt dat zij voor bedreiging of afdreiging geschikt is”. In huiselijke termen betekent dit dat alles wat grote gelijkenis vertoont met een gewoon wapen onder het verbod valt. Er is wel een belangrijk verschil. Het bezit van een nepwapen is niet verboden maar met een dergelijk wapen op straat lopen of het in de openbare ruimte dragen is wél strafbaar.

Op deze regel zijn een paar uitzonderingen. Kinderen onder de 14 jaar die met een gecertificeerd speelgoedwapen op straat spelen, zijn niet strafbaar. Al raadt de politie dit wel af, omdat agenten het speelgoed voor echt kunnen aanzien. Voor leden van een airsoft(schiet)vereniging geldt dat zij met een airsoftwapen – in de volksmond ook wel een balletjesgeweer genoemd – mogen reizen als het zo verpakt is dat het niet herkenbaar is als wapen.

3Wat is een onklaar gemaakt wapen?

Onklaar gemaakte wapens zijn echte wapens waarmee geen kogels meer kunnen worden afgevuurd. Dit soort wapens is in Nederland altijd verboden geweest, in tegenstelling tot veel andere Europese landen. Voor het gebruik van onklaar gemaakte wapens als rekwisiet, bijvoorbeeld in een film of museum, moet een vergunning worden aangevraagd.

De regels voor onklaar gemaakte wapens zijn in 2016 aangepast door de Europese Unie, onder meer naar aanleiding van de aanslagen in Parijs. Gebleken was dat in Slowakije legaal verkochte onklaar gemaakte vuurwapens weer vuurklaar opdoken in de handen van criminelen en terroristen. Van wapens die volgens de nieuwe EU-regels onklaar zijn gemaakt, is nu zeker dat zij nooit meer een kogel kunnen afvuren. Gevolg is dat ze geen wapen meer in de zin van de Europese richtlijn, en er in deze wapens legaal mag worden gehandeld. Het staat landen echter vrij strenger te zijn dan de richtlijn en Nederland is dat ook. Ze worden juridisch gezien als wapen en praktisch behandeld als nepwapen. Bezit is niet illegaal, mits het wapen voorzien is van een deugdelijk certificaat. Het wapen openlijk op straat dragen, is wél altijd verboden.