Milieuactivisten richten vizier op Duitse automakers

Autobeurs Frankfurt De Duitse auto-industrie doet nauwelijk aan elektrisch rijden. In Frankfurt zetten duizenden demonstranten automakers en Angela Merkel onder druk.

Demonstranten trokken fietsend en lopend naar de IAA Frankfurt Motor Show. Ze blokkeerden meerdere toegangswegen tot de beurs.
Demonstranten trokken fietsend en lopend naar de IAA Frankfurt Motor Show. Ze blokkeerden meerdere toegangswegen tot de beurs. Foto Ronald Wittek/EPA

De Duitse auto-industrie heeft er een probleem bij. Groepen milieuactivisten die decennialang tegen kernenergie betoogden en vervolgens massaal te hoop liepen tegen bruinkoolwinning, maken nu ook de autoconcerns tot doelwit van grootschalige acties.

Afgelopen dagen bleek dat op de belangrijke autobeurs IAA in Frankfurt , deze zondag uitlopend op een blokkade van toegangen tot de beurs. Onder het motto ‘Zand in de versnellingsbak’ (‘Sand im Getriebe’) versperden enkele honderden klimaatactivisten meerdere ingangen tot het beursterrein. Een grote politiemacht wist twee toegangen open te houden, waardoor het volgens actievoerders bleef bij een „succesvolle symbolische blokkade”.

De druk was langzaam opgevoerd. Eerst werd donderdag de rondleiding van bondskanselier Angela Merkel (CDU) over de beurs verstoord. Toen ze de hal van Volkswagen bezocht, klommen activisten van Greenpeace op tentoongestelde auto’s met gele spandoeken met het woord ‘Klimaatkiller’ erop en een tekening van een auto die over een brandende aardbol raast.

Lees ook: Milieuactivisten bij internationale autoshow Frankfurt

„Mevrouw Merkel, geloof de leugens van de auto-industrie niet!”, schreeuwde een activiste. De bondskanselier zette haar bezoek onverstoorbaar voort.

Zaterdag demonstreerden volgens de politie 15.000 mensen (volgens de organisatoren waren het er 25.000) voor een verkeerspolitiek die het klimaat beschermt. Denk aan: meer investeringen in fiets- en OV-infrastructuur. In grote fietscolonnes waren ze uit verschillende richtingen naar Frankfurt en het beursterrein getrokken, er werd zelfs een stuk snelweg voor hen afgezet.

Ook in de Duitse media ligt de auto-industrie nu dag in, dag uit onder vuur omdat ze te weinig zou doen om de opwarming van het klimaat te beperken. Kop van Jut is de suv, volgens het weekblad Der Spiegel „symbool voor de Duitse dubbele moraal”.

Bij alle mooie woorden over duurzaamheid produceren de autobouwers steeds meer van deze grote, zware en veel CO2 uitstotende auto’s. En de Duitse consument is er dol op en schaft ze in steeds grotere aantallen aan. In augustus waren 22 procent van de nieuwe auto’s op de Duitse wegen zulke suv’s.

Industrie in het nauw

De ‘mobilisatie’ tegen de auto-industrie als boosdoener bij de klimaatverandering, dringt een sector die het toch al moeilijk heeft verder in het nauw. Het dieselschandaal heeft de reputatie van de autoconcerns zwaar beschadigd en de omvang van het bedrog is na vier jaar nog altijd niet helemaal opgehelderd. Het handelsconflict tussen de Verenigde Staten en China, de Brexit en de dreigende recessie in Duitsland, vormen ernstige bedreigingen voor branche.

En in die moeilijke omstandigheden moet ze op verschillende terreinen een ingrijpende omslag maken: naar elektrisch rijden, een toenemende digitalisering, autonoom rijden en andere nieuwe vormen van mobiliteit.

Op de beurs in Frankfurt is te zien dat de Duitse autobouwers er wel van doordrongen zijn dat het roer om moet, maar nog niet allemaal weten hoe.

Er zijn veel elektrische auto’s te zien. Vooral Volkswagen doet zijn best te tonen dat ze daar zwaar op inzet. Over tien jaar, zei Herbert Diess, topman van het Volkswagen-concern deze week, „zal de helft van onze vloot elektrisch zijn”. Het model ID.3, dat Volkswagen volgend jaar zomer gaat leveren, moet de opvolger worden van Volkswagens grote succesnummers de Kever en de Golf.

Een van de auto’s waarmee Daimler zijn bezoekers welkom heet, is de Mercedes GLE 400d, een zware diesel vol technologie die moet instaan voor „geïndividualiseerd comfort” – zoals de mogelijkheid via een smartwatch de hartslag van de bestuurder aan de auto door te geven, zodat die er verlichting, muziek en rijstijl op kan aanpassen. Jongetjes van acht én van middelbare leeftijd staan in de rij om even achter het stuur te mogen zitten.

Vroom bezweert Daimler in een rondleiding in het teken van ‘de toekomst van de mobiliteit’ dat we straks allemaal duurzaam onderweg zullen zijn. „Wat zijn al die auto’s toch groot en zwaar”, zegt bezoeker Rainer Pliskat die met zijn vrouw aan de rondleiding deelneemt. Zelf hebben ze net een kleine elektrische Honda besteld.

Kritische rede

Duitsland heeft niet opeens zijn liefde voor de auto verloren. En al helemaal niet het besef dat de auto-industrie van enorm belang is voor de werkgelegenheid en Duitse economie – zo’n 5 procent van het bruto binnenlands product is te danken aan de auto-industrie. Maar de druk op de sector neemt toe, ook vanuit de politiek, om snel een grotere bijdrage te leveren aan het halen van de klimaatdoelen.

„We zijn deel van het probleem, maar ook deel van de oplossing”, zei topman Oliver Blume van Porsche vrijdag in een openbaar debat met collega’s van Daimler en toeleverancier Bosch, en bezoekers van de beurs. Tegengas kreeg hij van burgemeester Boris Palmer van Tübingen (de Groenen), die klaagde dat de Porsches tegenwoordig zo groot zijn dat ze niet meer in de plekken van de parkeergarages passen. „En ik bouw geen nieuwe”, voegde hij er dreigend aan toe.

Een ander teken van het groeiende isolement van de industrie was dat de sociaal-democratische burgemeester Peter Feldmann (SPD) van Frankfurt, eigenlijk de gastheer van de beurs, op het laatste moment niet welkom bleek om bij de opening een toespraak te houden.

De auto-kritische rede die Feldmann voor dit jaar had voorbereid, publiceerde hij alsnog op Facebook. Die bevat een pleidooi voor een ‘ecologische verbouwing’ van de industrie, lof en dankbaarheid voor de klimaatactivisten en de opmerking dat Frankfurt „meer bussen en trams nodig heeft, niet nog meer suv’s”.

Illustratief voor de onzekerheid bij de autoconcerns was dat de directeur van hun machtige lobbyorganisatie, de VDA, op de openingsdag van de beurs onverwachts zijn vertrek aankondigde. Hij was nog geen twee jaar in functie, maar slaagde er niet in een gezamenlijke visie te formuleren op de problemen waarvoor de sector staat.

Steun Merkel

Een lichtpuntje voor de autobeurs was dat bondskanselier Merkel zich onthield van kritiek op de autobouwers. Ze staan „voor een omwenteling, zoals we die sinds de uitvinding van de auto niet meer hebben meegemaakt”, zei ze. Ze zegde de industrie daarbij steun toe.

Lees ook De uitstoot van auto’s moet nu écht omlaag

Merkel benadrukte tegelijkertijd dat de CO2-uitstoot van het verkeer in 2030 met 40 procent moet zijn teruggebracht. Aanstaande vrijdag wil haar regering overeenstemming bereiken over een pakket maatregelen om de klimaatdoelstellingen te halen.

Toen haar op de beurs de nieuwe Porsche Taycan Turbo S werd getoond, met de mededeling dat het orderboek snel vol liep, zei Merkel: „Dus een jaar wachttijd.” Het prompte aanbod van Porsche-topman Blume om een exclusieve deal te sluiten, sloeg ze af. „Ik was niet van plan er één te kopen.”