In deze Miljoenennota ontbreekt vooral veel | Concurrentie voor Blok

De Haagse Stemming Met prinses Amalia, Menno Snel en Lilian Marijnissen. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!

De Haagse Stemming

Op het positieve verhaal dat het kabinet in de Miljoenennota vertelt, is heel wat af te dingen. Stef Blok krijgt concurrentie als ‘designated survivor’. En alweer nemen ambtenaren een bewindspersoon in bescherming.

MILJOENTJE HIER, MILJARDJE DAAR: Het kabinet geeft zichzelf een paar trotse klopjes op de schouder in de (vrijdag gelekte) Miljoenennota: 3 miljard euro om lasten te verlichten en de koopkrachtplaatjes recht te trekken (huishoudens gaan er 2,1 procent op vooruit), gunstige voorspellingen voor een meerderheid van de Nederlanders. Vooral wie in loondienst werkt, profiteert. Maar daarbij hoort een kanttekening: gepuzzel met de koopkracht is altijd onzeker. De écht grote ambities zijn juist een versnelling lager gezet. Het veelbesproken investeringsfonds blijft beperkt tot een plannetje. Grote extra uitgaven aan onderwijs of infrastructuur blijven uit. En de winst voor huishoudens belandt vooral in het midden.

Het grote plaatje: Individuele voorspellingen zijn wat koopkracht betreft notoir onbetrouwbaar. Eén ziekte of promotie en het beeld kantelt. Maar als je uitzoomt, is het grote plaatje duidelijk. Aan de bovenkant, schreef Tom Jan Meeus dit weekend, is het voor grote bedrijven al een jaar een hard gelag: dividendbelasting behouden, CO2-heffing aangekondigd, de winstbelasting voor multinationals terug op tafel. En aan de onderkant, analyseert Marike Stellinga, worden de kwetsbaarste Nederlanders juist nog kwetsbaarder. En de middenklasse? Die komt er van alle groepen het beste uit.

De kleine lettertjes: Niets in het leven is zeker, weet ook Wopke Hoekstra (Financiën, CDA). Het meest acuut is de donkere wolk boven de pensioenen: nu de rente zo laag staat, zien de vier grote pensioenfondsen de toekomst zo somber in dat lagere pensioenen onvermijdelijk lijken om een tekort in de toekomst te voorkomen. En er is meer: afzwakkende groei buiten Nederland, onzekerheid over Brexit en oplopende handelsconflicten. “Het kabinet kan de koopkracht niet garanderen”, heet dat in Miljoenennota-termen.

OVERLEVINGSKUNSTENAARS: Niemand wil eraan denken, maar het móet. Als er op Prinsjesdag een bom op de Ridderzaal valt, wie neemt dan het landsbestuur over? Stéphane Alonso en Mark Kranenburg doken in de krochten van het wetboek en zagen: dat Stef Blok de eer krijgt als ‘designated survivor’ het land te besturen in geval van een ramp, is nog helemaal niet zo zeker. Blok is slechts een kanshebber, net als prinses Amalia. En wat als een van de republikeinse Kamerleden, die op Prinsjesdag als vanouds wegblijven uit de Ridderzaal, zich beschikbaar stelt voor de post?

STEM TEGEN, STEM SP/GL/PVDA: Bij de eerste Prinsjesdag van Rutte III presenteerden GroenLinks, SP en PvdA nog een gezamenlijk alternatief voor het regeerakkoord. Vorig jaar kwamen ze met een samen opgestelde tegenbegroting. Maar dit jaar houden de drie hun samenwerking liever klein – en met reden. Ieder heeft nu zijn eigen belangen.

Ieder voor zich: Zowel GroenLinks als PvdA trappelt om de versterkte positie in de nieuwe Eerste Kamer te verzilveren. Het kabinetsplan om multinationals zwaarder te belasten, naar een idee van GroenLinks, is daarvan alvast een voorproefje. Zo kán die partij straks haast niet meer tegen het Belastingplan stemmen, zal het kabinet denken. De SP blijft intussen juist op zoek naar een werkend oppositiegeluid: partijleider Lilian Marijnissen komt vandaag met een ‘Loonrede’ om een andere verdeling van kapitaal te bepleiten – geen idee dat zich makkelijk leent voor een uitruil met het kabinet.

ZE GAAN NOG NIET NAAR HUIS: Met een paar honderd reisden ze de afgelopen jaren af naar Syrië, de Nederlandse jihadgangers. Sommigen keerden terug, anderen kwamen om. De achterblijvers zijn een doorn in het oog van de Syrische overheid, en van de Amerikanen die in de regio actief zijn. Zij willen dat landen hun Syriëgangers snel terug naar huis halen. De VS, blijkt nu, hebben Nederland herhaaldelijk “een aanbod” gedaan om daarbij te helpen – waarbij je in dat aanbod best een beetje vriendelijke dwang mag lezen. Tevergeefs: Nederland zei al die keren nee, tot grote ergernis van ambassadeur Pete Hoekstra.

Nog lange niet: Het standpunt over terugkeerders is ondanks de Amerikaanse druk nog niets veranderd. Kamer en kabinet willen de relatie met Turkije niet op scherp zetten door met Syrische Koerden of andere groepen samen te werken. En niemand zit te wachten op de veiligheidsrisicio’s die een terugkeerder met zich meebrengt. Als de Amerikanen een helpende hand toesteken, verandert daar weinig aan.

SLOEG SNEL TOE?: Nieuws in de toeslagenaffaire van staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66). Volgens Trouw en RTL Nieuws schrapten ambtenaren onwelgevallige passages uit een onderzoek dat moest verduidelijken waarom de Belastingdienst besloot tot het onterecht stopzetten van kinderopvangtoeslagen. Het is een gang van zaken die bekend klinkt. Er is de ongevraagde inmenging van Justitie-ambtenaren in het Wildersproces. En op Binnenlandse Zaken gingen topambtenaren de strijd aan met hun eigen waakhond BIT toen die zijn werk als ict-toezichthouder wel erg goed deed, liet NRC onlangs zien. Net als daar blijft de bewindspersoon ook hier buiten schot: Snel heeft voor zover bekend geen opdracht gegeven tot het schrappen. Maar hij is wel de eindverantwoordelijke – en dat zal de Kamer hem laten weten.

EEN-TWEETJE: Ooit was het dikke mik tussen Harry Mens en Thierry Baudet: de presentator bedolf de FVD-voorman onder complimenten in zijn zondagse talkshow Business Class, en die voorzag Mens op zijn beurt van goede kijkcijfers. ‘When Harry met Thierry’, zo vatte de Volkskrant het prille huwelijk deze zomer nog samen. Maar de liefde is bekoeld, en kreeg deze zondag meer trekken van een vechtscheiding. Volgens Mens heeft Baudet zijn oude kompaan Henk Otten laten stikken, en is “de ramp niet te overzien als hij in de regering komt”.

Één tweetje: Het antwoord van Baudet kwam snel, en via Twitter. “Jammer hem vandaag zo te horen over mij; en zo slecht geïnformeerd over wat zich bij #FVD heeft afgespeeld. Of is hij teleurgesteld dat ik z’n uitnodiging voor z’n feestje a.s. dinsdag afsloeg?”

QUOTE VAN DE DAG:

“Wij zijn geen christenpartij, wij zijn een christendemocratische partij.”

Pieter Heerma legt in Buitenhof uit waarom hij als agnost prima het CDA kan leiden.