De eerste aankoop van Nemo is groot en hufterproof

Beeldende Kunst Het Nemo Science Museum kocht voor het eerst een kunstwerk aan: ‘Een handstand. Dit is Dit’ van Florentijn Hofman. Het is groot en hufterproof.

De zoon van kunstenaar Florentijn Hofman in skeletpak stond model voor het 8,5 meter hoge handstandbeeld in Nemo Amsterdam.
De zoon van kunstenaar Florentijn Hofman in skeletpak stond model voor het 8,5 meter hoge handstandbeeld in Nemo Amsterdam. Foto Ramon van Flymen/ANP

„Doe eens even rustig, verdomme!” klinkt het op maandagochtend in het Nemo Science Museum in Amsterdam. Even daarvoor is de hand van het beeldhouwwerk Een handstand. Dit is Dit, een polyester kunstwerk van Florentijn Hofman (1977) dat 8,5 meter hoog is en 400 kilo weegt, tegen de trapleuning gebotst. Twintig man, waaronder de kunstenaar zelf, trekken aan touwen, duwen van onder tegen het beeld aan, dat zijdelings over de trapleuning omhoog moet naar de vierde verdieping van het Nemo.

Het is het eerste kunstwerk dat het wetenschapsmuseum voor kinderen aankoopt, omdat het museum in de toekomst meer kunst wil koppelen aan het verhaal van de wetenschap. Al vijf jaar wordt er van alles verbouwd in het museum en dit kunstwerk wordt het middelpunt van een nieuw op te bouwen tentoonstelling ‘Humania’, die vanaf 23 november is te zien.

Zelfbeheersing

Een handstand beeldt een jongetje in skelettenpak af. De jongste zoon (Dit, 10 jaar) van Hofman stond model. Dat idee was er al snel, vertelt Hofman toen hij gevraagd werd naast drie andere kunstenaars om een voorstel te doen voor een beeld. „Dit zat toen nog op turnen en zou bijna overstappen op circuslessen. Ik zag de hele dag niets anders dan salto’s en handstand. De handstand is eigenlijk het hoogtepunt van de zelfbeheersing.”

Toen in maart 2018 Hofman zijn voorstel presenteerde, nam hij zijn zoon mee in het skelettenpak. Ze hadden afgesproken dat hij doodstil zou zitten. De rits aan de achterkant van het hoofd bleef de hele tijd dicht. „Het emotioneerde me zoals hij daar toen zat en bleef zwijgen toen de commissie wilde weten wie er nu in het pak zat. Dat doet er niet toe, zei ik ze. Dat is een vraag die het kunstwerk straks ook moet oproepen wanneer het er eenmaal staat.”

Lees ook: Pistoletje plofsprinkhaan als eiwitbom. Met joppiesaus

Hofman is bekend van openbare werken als Rubber Duck dat in onder andere Hongkong en Sydney in de havens dobberde, het Feestaardvarken in Arnhem en Pets (een hond en een kat) op Schiphol. Belangrijk daarbij is altijd de „hufterproofheid”, legt Hofman uit. Dat geldt ook voor dit beeld: het is de bedoeling dat kinderen er straks een handstand tegenaan doen of tegen leunen. „Mijn kunstwerk is altijd specifiek voor een bepaalde locatie, je moet kijken wat de functie wordt. Op het aardvarken moet je kunnen klimmen, de eenden moeten opblaasbaar zijn omdat die op verschillende plekken opeens moeten kunnen opduiken. In Azië gaan ze keurig met je werken om, dat is ook omdat ze daar nog niet gewend zijn aan openbare kunstwerken. Hier in het westen is dat anders, daar gaan mensen erop liggen. De opdrachten in Azië zijn interessanter, er is daar meer budget.”

De werken van Hofman zijn „geen kunst als belegging”, waardoor hij vrij is om te doen wat hij wil. „Mijn werk is ook niet politiek. Je mag in de badeend zien wat je wil, er werd wel gezegd dat die eend in de havens verzachting bracht in 2014 in Hongkong door de vriendelijke uitstraling die het beest had”, legt Hofman uit. Daar is het hem echter niet om te doen. Er is voor hem nog geen reden geweest om te choqueren of een statement te maken.

„Ik werk vanuit de vraag. Er moet draagvlak zijn. De werken zijn altijd groot, zodat je er afstand van kan nemen, dat je kan loskomen van de dagelijkse blik. Wat ik met dit werk wil is dat het gaat om kinderen die er straks naar kijken zonder culturele bagage, die dan zien hoe iemand balans houdt. Daarnaast is er de connotatie met de dood, maar tegelijkertijd zie je hier iemand op zijn krachtigst, iemand die balans weet te houden.”

Extra handbotje

Zenuwachtig is Hofman geen moment geweest tijdens het getrek en gesjor aan het ingepakte beeld. Wanneer na enkele uren het beeld staat en de handen waar het op komt te staan zijn uitgepakt, blijkt dat er een kras op de linkerhand zit. Je zou het als extra botje kunnen zien, maar dat is niet de bedoeling legt Hofman desgevraagd uit. Voor een eerste teken van hufterproofheid is het ook nog wat te vroeg. Als het beeld goed staat verankerd, werkt Hofman de hand nog even bij.