Damen lichtte overheid fout in over commissie agenten

Buitenlandse deals De scheepsbouwer gaf verkeerde of onvolledige informatie aan de overheid over betalingen aan agenten bij deals in het buitenland.

Scheepswerf van Damen in Vlissingen.
Scheepswerf van Damen in Vlissingen. Foto Valerie Kuypers/ANP

Damen Shipyards, de grootste scheepsbouwer van Nederland, heeft de overheid veertien keer onjuiste en onvolledige informatie verstrekt over miljoenenbetalingen aan buitenlandse tussenpersonen. Dat blijkt uit memo’s van het ministerie van Buitenlandse Zaken, die NRC verkreeg met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob).

De memo’s gaan over de relatie tussen Damen en verzekeraar AtradiusDSB, die in opdracht van de overheid de financiële risico’s van complexe buitenlandse deals afdekt voor Nederlandse bedrijven. AtradiusDSB hanteert daarbij strikte voorwaarden voor de hoogte van vergoedingen van tussenpersonen, om te voorkomen dat er buiten het zicht van de Nederlandse autoriteiten geld wordt doorgeschoven naar buitenlandse ambtenaren en politici.

Anti-corruptievoorschriften

Uit de memo’s blijkt dat Damen Shipyards herhaaldelijk in de fout ging. „AtradiusDSB is bij 14 van de 95 lopende Damen-transacties onjuist geïnformeerd”, aldus een memo uit 2016. „Bij de 14 zaken heeft Damen ten onrechte opgegeven dat geen commissie is betaald, dan wel bleek dat de uitbetaalde commissie fors hoger was dan eerder gesteld.”

Damen handelde in strijd met Nederlandse anti-corruptievoorschriften. Die stellen dat een bedrijf extra verantwoording moet afleggen als het meer dan 4,5 miljoen euro of meer dan 5 procent van de koopsom betaalt aan een tussenpersoon. Niet bekend is welke botendeals het betreft. Informatie daarover is weggelakt in de Wob-documenten.

Lees ook: ‘Voorbeeldige’ scheepsbouwer Damen maakt ongestraft fouten

Uit de memo’s wordt duidelijk dat de overheid mild is voor Damen. Ondanks de vele fouten in de aanvragen voor staatsgaranties mag de scheepsbouwer nieuwe aanvragen blijven indienen. Via de verzekeraar stond de Nederlandse overheid tussen 2010 en 2016 garant voor 66 Damen-deals, ter waarde van 1,76 miljard euro.

Buitenlandse Zaken wilde de memo’s vorig jaar al vrijgeven, maar Damen verzette zich. Maandag zou hierover een zitting zijn bij de Raad van State, maar Damen trok vrijdag onverwacht haar bezwaar in, omdat een deel van de memo’s een aantal maanden geleden al was uitgelekt.

Steekpenningen

De buitenlandse tussenpersonen zijn al langer een probleem voor de scheepsbouwer. In 2015 stuurde Damen twee tussenpersonen weg met een afkoopsom van enkele miljoenen euro’s, omdat zij geen inzage wilden geven in hun boeken. Begin 2016 werd de scheepsbouwer anderhalf jaar lang uitgesloten van projecten van de Wereldbank, nadat het bedrijf had verzwegen een tussenpersoon te hebben betaald in Sierra Leone. En in 2017 deed opsporingsdienst FIOD een inval, omdat Damen „actief, via tussenpersonen steekpenningen zou hebben betaald aan buitenlandse overheidsambtenaren ter verkrijging van buitenlandse (overheids)opdrachten”.

Damen wil nu niet reageren op de memo’s. Eerder zei het bedrijf dat „niet is gebleken dat er opzet in het spel was bij deze onvolkomenheden”, en dat er „voor zover wij weten” geen relatie is tussen het strafrechtelijk onderzoek en de fouten in de polissen. Ook heeft Damen haar complianceprogramma versterkt.

Met medewerking van Jorg Leijten.