Opinie

Drie mooie onderzoeken van NRC

Twee langlopende onderzoeken van NRC-journalisten leidden deze week tot onthullingen. Het ene ging over het koningshuis, het andere over salafistisch onderwijs. Én er was mooi onderzoek over de bevrijding van Nederland.

Foto Corne Bastiaansen

Of je nu een overbodig geworden kledingkast van de hand doet of een bijzonder Japans lakkabinet uit de zeventiende eeuw, er is in elk geval één overeenkomst: spullen die je eenmaal hebt verkocht ben je kwijt. En als je dat betreurt, moet je ze terugkopen. Dat werkt soms anders voor de Oranjes, ontdekten NRC-verslaggevers Arjen Ribbens en Merijn Rengers. Het werd een van de grotere nieuwsverhalen van deze week, uitlopend op de belofte van premier Rutte aan de Tweede Kamer om opheldering te verschaffen.

Wat is er aan de hand? In een reeks verhalen reconstrueerden Ribbens en Rengers, met gevoel voor detail - heeft u soms ook 32 bidets op zolder staan? - de wonderlijke geschiedenis van de paleismeubels van de koninklijke familie.

Aan de hand van overheidsdocumenten lieten zij zien hoe de inventarissen van vier koninklijke paleizen door de overheid al decennialang worden behandeld als privé-eigendom van de Oranjes, ook wanneer ze al lang eigendom van het rijk zijn. Zo wordt voor onderhoud twee keer betaald, en kocht het rijk in de jaren tachtig inventaris van Paleis het Loo dat al sinds Lodewijk Napoleon staatseigendom was.

Hoe komen verslaggevers erbij zoiets te onderzoeken? Het antwoord op die vraag is meestal eenvoudig: gewoon, nieuwsgierig geworden - door een detail of juist het ontbreken van een detail, een ongerijmdheid, een tip, een observatie.

In dit geval stuitte kunstredacteur Arjen Ribbens begin januari kort na nieuws over een veiling van koninklijke bezittingen op een persbericht over een tentoonstelling van twee Japanse lakkabinetten uit de collectie van het Rijk. Hij had van die lakkabinetten altijd begrepen dat ze eigendom van de Oranjes waren. Hij belde het ministerie van OCW, kreeg geen helder antwoord. In de podcast NRC Vandaag vertelt hij hoe Rengers en hij het verder aanpakten.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Andersgelovigen verdienen de doodstraf, werd tijdens koranles verkondigd

U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.

Ook het nieuws over de inhoud van salafistisch onderwijs begon met een simpele vraag. Begin dit jaar meldde de AIVD zorgen over de groeiende invloed van salafisten binnen - informeel - islamitisch onderwijs. Voorbeelden ontbraken, hoewel daar grote vraag naar was, zowel politiek als onder ongeruste, niet-salafistische moslims.

Verslaggever Andreas Kouwenhoven ging samen met Nieuwsuur-collega Milena Holdert op zoek. Ze konden niet alleen rapporteren over een informeel circuit waar kinderen wordt geleerd zich af te keren van de samenleving. Ze kwamen ook een omstreden lesmethode over diversiteit op het spoor die op veel islamitische basisscholen wordt gebruikt.

De politieke reacties op deze onthullingen strekten zich onmiddellijk uit tot fundamentele kwesties. Zijn alle religies gelijk? Wat zijn de grenzen van vrijheid. Moet de grondwet aangepast? Is artikel 23 over de vrijheid van onderwijs nog wel van deze tijd? Of, dichter bij huis, werkt de onderwijsinspectie wel goed? Het debat laat mooi zien hoe feitelijk onderzoek leidt tot politiek debat met uitleenlopende opvattingen. In een commentaar neemt NRC het op voor de grondrechten.

Onderzoeksjournalistiek gaat overigens niet altijd over misstanden. Een mooi voorbeeld daarvan is het oral history-project dat NRC deze week startte over het einde van de Tweede Wereldoorlog.

75 jaar na het begin van de bevrijding interviewen verslaggevers de komende maanden mensen die hierover uit eigen herinnering kunnen vertellen. Deze week vertelden Maria Brouwers (91) en Bèr Bachen (83) uit het Limburgse dorp Mesch, over onder meer een brandende boerderij en een goed verstopte fiets.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.