Recensie

Recensie Muziek

Afzeggingen plagen Opening Night van Concertgebouworkest

Recensie Het Koninklijk Concertgebouworkest opende het tweede seizoen zonder chef-dirigent met een geslaagde Opening Night, die echter wel geplaagd werd door een hele reeks afzeggingen.

Opening Night van het Koninklijk Concertgebouworkest
Opening Night van het Koninklijk Concertgebouworkest Foto Milagro Elstak

Een gala organiseren op vrijdag de dertiende is vragen om „uitdagingen”, gaf directeur Jan Raes toe voorafgaand aan de traditionele Opening Night waarmee het Concertgebouworkest het nieuwe seizoen startte - het tweede zonder chef-dirigent. Die „uitdagingen” kwamen er ook: dirigent Franz Welser-Möst (schouderblessure) werd vervangen door Elim Chan (32), vanaf volgende maand chef in Antwerpen. Violiste Janine Jansen (ziek) werd vervangen door Simone Lamsma. En voor volgende week heeft ook oud-chef Mariss Jansons afgezegd.

Zóveel slecht nieuws, dat roept vragen op. Hoe gaat het met het orkest in deze stuurloze periode? Een nieuwe chef wordt gezocht, net als een nieuwe algemeen directeur en (vanaf 2020) nieuwe artistieke leider. Samengevat: het orkest staat op een belangrijk kruispunt. Dat maakt het zeer verstandig dat met de benoeming van de nieuwe chef geen haast wordt gemaakt (en zelfs als wordt die nu gekozen, dan nog zal de benoeming niet voor 2022 ingaan omdat orkesten lang vooruit plannen). Bijkomend voordeel: het orkest kan veel spannende nieuwe dirigenten uitproberen. Maar er is wel een schaduwzijde. Het concert dat het orkest eervorige week gaf in Luzern, zat niet vol. Recensenten kwamen er nauwelijks op af. Met andere woorden: het orkest moet oppassen dat zijn internationale reputatie tijdens het chefloze era niet erodeert.

Opening Night van het Koninklijk Concertgebouworkest Foto Milagro Elstak

De Opening Night was niettemin een geslaagde feestavond voor voornamelijk de relaties van het orkest, uitgerukt in black tie voor diner en concert. Elim Chan, die het orkest vorig jaar één keer eerder leidde, is een dirigent met energie en exacte gebaren. Hartverwarmend was ook hoe ze het orkest bedankte het op deze belangrijke avond met maar „een dirigentje” – aan te durven. Maar haar muzikaliteit, neus voor klank en overwicht vanuit ernst maken die bescheidenheid onnodig, al hoor je óók dat Chan jong is. In het spel met timing, dynamiek en het uitlichten van tegenstemmen mag ze zich meer vrijheid en rek permitteren. De kleine zwaantjes die dansten in de suite uit Het zwanenmeer bleken uitstekend opgevoede zwaantjes.

Lees ook: de opmars van vrouwelijk dirigenten

Violiste Simone Lamsma is geen extravert speelbeest à la Janine Jansen, ze heeft eerder iets vulkanisch in haar uitstraling. In Tsjaikovski’s Vioolconcert fascineerden haar soepele stokvoering en briljante toon, die contrasteert met het donkere timbre van haar Stradivarius. In januari 2020 staat ze opnieuw voor het orkest, Chan is er al over twee weken voor het kinderconcert Assepoester.