‘Prestaties leerlingen gaan achteruit door lerarentekort’

Het niveau van leerlingen bij rekenen, taal, spelling en begrijpend lezen daalt, zeggen leraren in een enquête.

Een groot deel (85 procent) van de bijna 3.000 leraren die de enquête invulden ziet meer onrust in de klas.
Een groot deel (85 procent) van de bijna 3.000 leraren die de enquête invulden ziet meer onrust in de klas. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Het kennisniveau van leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs gaat achteruit als gevolg van het lerarentekort. Dat zeggen bijna drieduizend leraren die meededen aan een enquête van vakbond CNV Onderwijs en het AD. Leerlingen hebben een kleinere woordenschat dan voorheen, slechtere Cito-scores en krijgen steeds vaker een lager schooladvies.

Negentig procent van de leraren uit het basis- en voortgezet onderwijs die reageerden op de enquête zegt dat leerlingen door het lerarentekort niet het onderwijs krijgen waar ze recht op hebben. Zij zien dat het niveau van leerlingen bij wiskunde, rekenen, taal, spelling en begrijpend lezen daalt. Ook bij andere vakken ziet bijna 60 procent dat leerlingen slechter presteren. Wisselende gezichten voor de klas en grote uitval van leraren worden als oorzaken genoemd.

Lees ook: ‘Lerarentekort bedreigt kwaliteit basisonderwijs’

Meer onrust

Een groot deel (85 procent) van de bijna 3.000 leraren die de enquête invulden, ziet meer onrust in de klas. Ook lukt het vaak niet om extra aandacht te geven aan leerlingen die meer zorg nodig hebben. De werkdruk is daarvoor te hoog en ondersteunend schoolpersoneel wordt vaak voor de klas gezet als invaller. CNV Onderwijs zegt geschrokken te zijn van de resultaten.

„De problemen in het onderwijs veroorzaken niet alleen grote problemen voor de huidige teams, maar ook voor de leerlingen”, aldus Jan de Vries, bestuurslid van CNV Onderwijs, in een verklaring. „Een dalend kennisniveau van leerlingen, raakt onze hele samenleving.”

CNV heeft er bij de onderwijsinspectie op aangedrongen dat er een onderzoek komt naar het lerarentekort en de hoge werkdruk. „Ik verwacht van de inspectie vervolgens ook bruikbare adviezen die ervoor zorgen dat er écht wat gaat gebeuren”, aldus De Vries. „We moeten er alles aan doen om deze ramp voor het onderwijs en onze samenleving te keren.”

Naar huis gestuurd

De onderwijsinspectie constateerde eerder ook al dat de reken- en taalresultaten van basisschoolleerlingen de afgelopen twintig jaar achteruit zijn gegaan. Daarnaast waarschuwden onderwijzers, schooldirecteuren en bestuurders vorig jaar ook al in NRC voor de dalende kwaliteit van het onderwijs als gevolg van het lerarentekort. Regelmatig worden klassen naar huis gestuurd of krijgen ze les van een onbevoegde docent, omdat scholen geen vervangers kunnen vinden voor zieke docenten.

Een onderzoek van DUO op verzoek van de PO-Raad voorspelde in juli dat basisscholen na de zomervakantie zo’n 1.400 leraren tekort zouden komen. Frank Cörvers, hoogleraar onderwijsarbeidsmarkt, sprak in NRC over een „nationale ramp”. Met name in de grote steden neemt het tekort zorgwekkende proporties aan.

De onderwijswethouders van de vier grote steden deden onlangs nog een oproep aan minister Arie Slob (Onderwijs, ChristenUnie) om de salarissen in het primair onderwijs gelijk te trekken met die in het voortgezet onderwijs. Voor zover bekend zijn er geen plannen om dat ook te doen. Wel werd afgelopen week bekend dat het kabinet 285 miljoen euro beschikbaar stelt voor de arbeidsvoorwaarden in het primair onderwijs.

Volgens de Algemene Onderwijsbond AOb is dat echter geen extra geld voor het onderwijs. Er wordt volgens de bond ieder jaar een bedrag vrijgemaakt om de salarissen van leraren aan te passen aan de inflatie. Volgens de bond is er veel meer nodig om het probleem aan te pakken.