We Are Here blijft kraken – ondanks 24-uursopvang in de stad

Talk of the Town Terwijl de gemeente werkt aan permanente opvang, hebben illegalen opnieuw een pand gekraakt, in Zuidoost. Hoe kan dat?

De voormalige buurtsuper in Zuidoost, nu gekraakt door We Are Here.
De voormalige buurtsuper in Zuidoost, nu gekraakt door We Are Here. Foto Novi Zijlstra

Een kerk, een school, een toren, een loods – ze hebben zo’n beetje alle typen gebouwen wel gehad, in ieder deel van de stad. Maar een voormalige supermarkt, die stond nog niet op het lijstje.

Sinds twee weken zitten de asielkrakers van We Are Here in een voormalige buurtsuper op het Leksmondplein in Amsterdam-Zuidoost, vlakbij de Gaasperplas. Binnen, in het halfduister, zitten een stuk of acht Afrikaanse mannen in een kringetje. Anderen koken op een butagasje of liggen op matrassen in geïmproviseerde slaaphokken. „We willen verder met ons leven”, zegt Abdi, die het woord voert namens de groep. „We willen werken. Maar niemand helpt ons.”

‘Asielkraken’ – het fenomeen leek ten einde. De 24-uursopvang voor 500 illegalen waar het stadsbestuur sinds dit voorjaar aan werkt, is vooral bedoeld om de We Are Here-groep een vaste plek te geven. Verspreid over de stad krijgen de ongedocumenteerden uit het krakerscollectief een bed, begeleiding en zakgeld. Daarmee komt, zo hoopt wethouder Rutger Groot Wassink (Sociale Zaken, GroenLinks), een einde aan zeven jaar gesleep van pand naar pand.

Toch hebben de asielkrakers deze zomer weer toegeslagen. Eerst in een leegstaand bedrijvenpand in het Westelijk Havengebied, en sinds twee weken in de voormalige buurtsuper in Zuidoost. Hoe kan dat?

‘Ik kom van Amsterdam’

De krakers zelf zeggen dat ze niet in aanmerking komen voor de permanente opvang. „We staan op de wachtlijst”, zegt Abdi. „Iedere dag gaan we langs bij de gemeente om te informeren, maar het zit vol.” Waarom Abdi en de anderen niet worden toegelaten tot de permanente opvang, blijft onduidelijk. Ze willen niet zeggen hoe lang ze al in de stad zijn, of uit welk land ze komen („Ik kom van Amsterdam”).

Wethouder Groot Wassink zegt dat niet alle We Are Here-mensen onderdak kunnen krijgen bij de gemeente: er zijn meer illegalen dan beschikbare plekken. „Ik heb altijd gezegd: 500 plekken is een arbitrair getal. En het kan ook zijn dat deze mannen gewoon niet in aanmerking komen voor de opvang, bijvoorbeeld omdat ze uit een ‘veilig land’ komen.” De intake voor de beschikbare plekken is vrijwel afgerond, zegt Groot Wassink. De eerste opvanglocaties moeten in de loop van volgend jaar opengaan.

Raadslid Marianne Poot (VVD) heeft een andere verklaring voor de aanhoudende kraakacties: de groep die nog steeds rondtrekt, wíl gewoon niet in de permanente opvang van de gemeente. „Daar moet je, als het niet lukt om alsnog asiel te krijgen, meewerken aan terugkeer naar het land van herkomst. Maar die mensen wíllen niet terug.” Volgens Poot bewijzen de laatste kraakacties dat het opvangplan van de gemeente niet werkt. „Het heeft een aanzuigende werking.”

De kraakactie in het Westelijk Havengebied leidde tot veel verontwaardiging

In de beginjaren kon We Are Here op brede sympathie rekenen in de stad. Met de ‘vluchtkerk’ en ‘vluchtflat’ haalde de groep veelvuldig het nieuws, en ze werden bijgestaan door een groot aantal aan vrijwilligers. Maar vorig jaar begon de club uiteen te vallen: in een Franstalige groep, een ‘vrouwengroep’, een ‘Swahili-groep’.

De gemeentelijke plannen voor de 24-uursopvang hebben dat proces versneld. Een flink deel van We Are Here heeft zich gemeld bij de gemeente, zit nu in de tijdelijke opvang en krijgt op termijn een plek op een van de permanente locaties . Een ander deel trekt nog altijd door de stad. Heel georganiseerd gaat dat niet meer. In de eerste jaren ging een kraak standaard gepaard met een persbericht en een briefje op de deur met uitleg over We Are Here, maar daar is bij de buurtsuper in Zuidoost geen sprake meer van.

‘Problematische groep’

De vorige kraak, in het Westelijk Havengebied, leidde tot veel publieke verontwaardiging. Op beelden van AT5 was te zien hoe de ongedocumenteerden de eigenaar op brutale wijze de toegang weigerden tot zijn eigen pand.

Naar aanleiding daarvan kondigde burgemeester Femke Halsema aan dat ze het Amsterdamse kraakbeleid „tegen het licht wil houden”. In de stad wordt niet ontruimd voor leegstand, en het kost zeker zes weken om krakers uit een pand te krijgen. Halsema wil kijken of dat sneller kan. Ze riep de vreemdelingenpolitie ook op tot „handhaving” van deze „problematische groep”.

Abdi en de andere mannen in de buurtsuper zeggen dat ze niets anders kunnen dan kraken. Ze zijn teleurgesteld in GroenLinks en wethouder Groot Wassink. „Rutger, he say to me: ik ga opvang regelen”, zegt Abdi. „Maar we hebben nog steeds niets.”

Groot Wassink zegt dat hij de teleurstelling begrijpt. „Maar ik heb nooit toezeggingen gedaan aan individuele mensen.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.