Opinie

Macron de bemiddelaar praat graag, maar hij heeft ook lef

Voor zijn geopolitieke meesterproef koos Macron met Europa/Rusland en VS/Iran meteen twee gordiaanse knopen uit, schrijft Michel Kerres.

Michel Kerres

Hij is overal. Bemiddelen tussen de VS en Iran, toenadering zoeken tot Rusland, Europa leren zich als machtscentrum te gedragen. De Franse president Emmanuel Macron heeft de smaak te pakken. Maar wat wil hij eigenlijk?

Kenners van de Franse politiek hadden er al een paar keer op gewezen: de toespraak die Macron eind augustus hield voor de jaarlijkse bijeenkomst van Franse ambassadeurs. Ik had het voor me uitgeschoven: als Macron eenmaal begint te praten houdt hij niet meer op.

Het is een van de fraaiste geopolitieke inventarisaties van de afgelopen tijd. Macron schetst een wereld die geteisterd wordt door grote omwentelingen die zich gelijktijdig voltrekken en elkaar beïnvloeden. Ecologische rampspoed. Razendsnelle technologische vernieuwing. Een economie waarvan niet iedereen profiteert. Het einde van de westerse hegemonie. Het risico dat Europa als machtsfactor verdwijnt. De bouleversements stapelen zich op, maar het is geen defaitistische analyse – die ambassadeurs moesten daarna natuurlijk ook weer gesterkt op pad.

Hier is geen ruimte recht te doen aan de rijkdom van de speech, aan de traditie van résistance die hij aanroept of aan het humanisme dat hij als leidend principe ziet en dat Frankijk onderscheidt van de VS met hun absolute streven naar vrijheid. Als het gaat over de vraag hoe je je lot in deze chaotische wereld in eigen hand houdt, wordt hij heel concreet.

Hij wil Frankrijk terugbrengen in „het hart van het diplomatieke spel”. Welke rol wil hij in dat spel spelen? Frankrijk wil graag een macht zijn die bijdraagt aan het machtsevenwicht, Frankrijk als puissance d’équilibre. Om dat te kunnen moet Frankrijk natuurlijk wel zelf machtig zijn. De kracht die de afgelopen decennia verloren ging moet daarom weer opgebouwd worden. Dat, zegt Macron, is de kern van onze nationale en Europese agenda. De Franse krijgsmacht is hard op weg de beste van Europa te worden, pocht hij. Bondgenootschappen geven Frankrijk diplomatieke macht.

Voor die bondgenoten heeft Macron overigens een duidelijke waarschuwing: we willen samenwerken, maar we laten ons niet binden. Frankrijk vindt niet dat „de vijanden van onze vrienden noodzakelijkerwijs onze [vijanden] zijn”. Die houding stelt hem in staat te bemiddelen tussen Iran en de VS.

Macron verdedigde ook zijn toenadering tot Rusland. Hij sluit niet de ogen voor de fouten van Poetin, maar betoogt dat toenadering onontkoombaar is. Wij zijn in Europa en Rusland is dat ook, constateerde hij. Vroeg of laat zal Rusland zijn machtsvertoon (Syrië) niet meer kunnen betalen en moet het aansluiting zoeken bij een van de twee supermachten. De VS zijn geen optie en om te voorkomen dat Rusland dan dokt bij China, moet Europa een alternatief bieden.

Dat is het verhaal achter Poetins bezoek aan Frankrijk vlak voor de G7, achter het eerste bilaterale overleg tussen ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken in zes jaar tijd van begin deze week. Vandaar ook dat Macron er veel aan doet de vredesbesprekingen over Oekraïne uit het slop te halen.

Hoe logisch Macrons Rusland visie ook is, toenadering gaat velen te snel. Keurt degene die met Poetin praat niet diens wangedrag goed?

Macron heeft het doel van Frankrijk duidelijk voor ogen. Voor zijn geopolitieke meesterproef heeft hij met Europa/Rusland en VS/Iran meteen twee gordiaanse knopen uitgekozen. Hij praat graag, maar hij heeft ook lef.

Redacteur geopolitiek Michel Kerres en Oost-Europa-deskundige Hubert Smeets schrijven hier afwisselend over de kantelende wereldorde.