Piketty wil privébezit aan banden om ongelijkheid aan te pakken

Thomas Piketty 'Rockster-econoom' Piketty kwam deze week met het vuistdikke vervolg op Kapitaal in de 21ste eeuw.

Thomas Piketty
Thomas Piketty Joel Saget

Van Kapitaal in de 21ste eeuw (2013) verkocht hij wereldwijd 2,5 miljoen exemplaren. Het boek over ongelijkheid werd een standaardwerk en Thomas Piketty kreeg een rockster-status. Met het deze week verschenen vuistdikke Capital et Idéologie is de Franse econoom terug in de voorste linies van het debat over het kapitalisme.

Hij werkt daarin de stelling verder uit dat rendement op vermogen structureel hoger ligt dan economische groei en zo tot concentratie van bezit bij een steeds rijkere elite leidt. Met nieuwe data schrijft hij nu ook over landen als India en Brazilië. Ongelijkheid is „politiek en ideologisch”, schrijft hij, een keuze dus. De „sacralisering” van „eigendom” moet er wat hem betreft aan geloven.

Om niet het „desastreuze experiment” van de Sovjet-Unie over te doen, zoals hij zegt, bepleit hij niet zozeer nationalisatie van alle bezit, maar een extreme vorm van herverdeling. Met zijn „participatief socialisme” kunnen progressieve belastingen op bezit voor multimiljardairs oplopen tot 90 procent. Iedere 25-jarige zou daar tegenover een bedrag van 60 procent van het gemiddelde nationale vermogen toebedeeld kunnen krijgen ( in Frankrijk 120.000 euro) om bijvoorbeeld een huis te kopen. Privébezit zou moeten worden omgevormd tot „sociaal en tijdelijk bezit” waarbij werknemers veel meer zeggenschap in bedrijven hebben. Via een internationaal „sociaal-federalisme” zouden de belastingen geharmoniseerd moeten worden.

Lees ook: Piketty ontpopt zich als strijder voor de democratie

Niet verrassend vallen zulke plannen goed bij linkse Franse media en politici. Volgens het conservatieve Valeurs Actuelles is het niets anders dan „bolsjewisme met een menselijk gezicht”.

Het is „moeilijk geen sympathie te voelen bij de principes die Piketty opbrengt”, analyseert Jean Pisani-Ferry, die president Macron economisch adviseerde. Piketty koppelt knap historische data aan sociale geschiedenis en literatuur voordat hij zijn wat lastiger in praktijk te brengen „utopie” presenteert, schrijft Pisani in L’Express. Het is hem te simplistisch: Piketty is, anders dan Marx, niet echt in het kapitalisme geïnteresseerd en onderschat de innovatieve kracht daarvan. „Hij reduceert het kapitalisme tot een machine die rijkdom opstapelt en ongelijkheid produceert.”

Het boek (ruim 1.200 pagina’s) verschijnt in 2020 in het Engels.