Opinie

Halveer de veestapel wel/niet

Twistgesprek De veestapel moet gehalveerd worden om de stikstofuitstoot omlaag te krijgen, vindt Tjeerd de Groot. Laten we boeren niet ‘bashen’, zegt Helma Lodders. Twistgesprek per mail onder leiding van Milo van Bokkum.

Twistgesprek

Het was de zomer van stikstof – en het wordt waarschijnlijk ook het najaar van stikstof. De afgelopen maanden drong tot Nederland door dat de uitstoot van stikstof uit industrie, verkeer en landbouw zo hoog is dat deze onze natuur in gevaar brengt. Aanleiding was een uitspraak van de Raad van State: de hoogste bestuursrechter oordeelde eind mei dat het programma waarmee Nederland de stikstofuitstoot van bouwprojecten wilde compenseren, niet toereikend was. Toekomstig natuurherstel werd gebruikt om directe negatieve ontwikkelingen te rechtvaardigen – en dat mag niet. Sindsdien is van allerlei projecten, van snelwegverbredingen tot de bouw van dorpshuizen, onduidelijk of ze door mogen gaan.

Dat was pas het begin. Want hoe nu verder? Is er een uitweg uit de tegenstelling tussen economie en ecologie? Op dit moment buigt een commissie onder leiding van VVD-coryfee Johan Remkes zich over die vraag. Maar D66 opende afgelopen week al het debat door bij monde van landbouwwoordvoerder Tjeerd de Groot in het AD voor te stellen dat de veestapel gehalveerd moet worden – de stelling van dit twistgesprek.

TdG is Tjeerd de Groot, HL is Helma Lodders.

TdG: „Zoals u weet oordeelde de rechter dat Nederland minder stikstof moet uitstoten, anders gaat onze natuur eraan. Bij het bouwen van huizen komt stikstof vrij. Maar veel jonge gezinnen zoeken een huis. Dat is de stille ramp op de woningmarkt. Deze stikstofcrisis vergt scherpe keuzes. Van de Nederlandse stikstofuitstoot is 70 procent afkomstig van de landbouw. D66 durft te kiezen. Wij willen in de steden huizen blijven bouwen voor gezinnen. Ook willen we boeren helpen met duurzame landbouw meer te verdienen en daarmee de veestapel te halveren. Wat is de oplossing van de VVD? Minder huizen? Minder natuur? Minder openbaar vervoer? Of heeft u geen boodschap aan de uitspraak van de rechter?”

HL: „Dank dat je met me in gesprek wilt, ook na je onzinnige oproep van afgelopen week om de veestapel te halveren. Met je oproep hits je groepen mensen tegen elkaar op. De huizenbezitter tegenover de boeren. Dat de natuur eraan gaat, is natuurlijk erg gechargeerd, maar dat we een probleem hebben is ook mij duidelijk. Natuurlijk moet je een uitspraak van de rechter altijd respecteren. Maar gebruik wel de juiste cijfers als je daaraan refereert. 31 procent van de stikstofuitstoot komt uit het buitenland en 45 procent uit de Nederlandse landbouw. Ik werk graag mee aan oplossingen, maar hardwerkende boeren de schuld in de schoenen schuiven is belachelijk. Dus als we dat idee nu eens achter ons laten en gaan innoveren om jouw ideale wereld te creëren, wat zou jij dan willen?”

TdG: „Niemand heeft baat bij het wegwuiven van problemen. Als je overgewaaid stikstof uit het buitenland meerekent, schuif je de verantwoordelijkheid van je af. Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft gezegd dat de Nederlandse natuur er het slechtst aan toe is in heel Europa. Onze wegen slibben dicht en mensen zoeken wanhopig een woning. D66 wil boeren financieel helpen met de overstap naar duurzame landbouw. Nogmaals, hoe wil de VVD uit deze crisis komen?”

Lees ook: Stikstofreductie en duurzaam natuurherstel kunnen samengaan

HL: „Van wegwuiven of de verantwoordelijkheid afschuiven is geen sprake. Zoals ik aangaf zie ik ook dat we een probleem hebben. Je zegt dat je boeren wil helpen, dat begint met het erkennen van hun harde werk en niet met affakkelen in de krant. Ik kreeg honderden boze reacties van boeren naar aanleiding van jouw oproep. Zij voelen zich gepakt. We moeten dit probleem samen oplossen, bijvoorbeeld door nog meer innovatie te stimuleren. Nederlandse boeren zijn koploper in innovatie, maar lopen tegen te veel regels aan. Laten we hen helpen op weg naar een mooie toekomst, en hen niet ‘bashen’ vanuit een ivoren regententoren.”

TdG: „U blijft boeren zand in de ogen strooien. Dit kabinet – waar de VVD ook in zit – stelt dat de manier waarop we ons voedsel produceren, niet langer houdbaar is. Daarom heeft D66 een alternatief dat goed is voor de boer en voor de aarde: kringlooplandbouw. Eerste ondernemers pakken die kans, zoals Kipster en het Oerei. Vertel het eerlijke verhaal aan boerengezinnen, neem ondernemers mee.”

HL: „Als boerendochter weet ik wat het is om met de poten in de klei te staan. Bij ons was dat geen zand, maar moeilijke kleigrond die dagelijks met liefde bewerkt werd. Net als mijn ouders gaan de huidige boeren met respect met dier en natuur om; hun eigen kringloop, zeg maar. Ik vind het overigens opmerkelijk dat jouw fractieleider Rob Jetten in een online interview afgelopen woensdag genuanceerder tegen de zaak aankijkt. Want daarin stelt hij dat hij de veestapel niet zomaar wil halveren. Ik verheug me er op om met jou én de boeren naar goede oplossingen te zoeken, maar laten we ons dan wel op feiten baseren en boeren steunen. Zij zorgen immers voor ons voedsel, kwalitatief goed en voor iedereen betaalbaar.”

TdG: „Er zijn grenzen aan de groei, en aan de betaalbaarheid waar u het over heeft. Dagelijks stoppen boerenbedrijven omdat het allemaal steeds sneller en goedkoper moet. Het water staat hen aan de lippen. Als je de voedselproductie nu wil intensiveren, gaat dat ten koste van boeren, van schoon water, schone lucht, en van de dieren. Mijn opa was graag kringloopboer geworden: een boerenleven met perspectief. Vanuit de boerensector ben ik de politiek ingegaan omdat ik het tij wil keren. Nu heel Nederland op slot staat, hoor ik de VVD nog steeds geen enkele keuze maken. Politici moeten antwoord geven op grote vragen. Ik heb geschetst hoe we natuur redden, bouwen weer mogelijk maken en boeren een toekomst geven. U zegt alleen wat u niet wilt.”

HL: „Wat leuk om te horen dat ook jij boerenroots hebt. Vraag me alleen af of je opa ooit van kringloopboeren gehoord had. Maar dat terzijde. En dat het in de huidige tijd sneller en goedkoper moet, ligt toch echt aan de consument die in steden als Amsterdam allerlei dingen willen consumeren zonder zich te interesseren waar het vandaan komt. Dus misschien moeten we hen ook beter informeren en een bezoek aan een boerderij laten brengen. Ik gaf al aan dat ik boeren zeker wil helpen met innoveren, maar wel op een manier dat ze er niet aan kapot gaan. Afgelopen week hadden wij daarom dertig studenten van de HAS Hogeschool op bezoek in onze fractiekamer om innovatieve ideeën te pitchen. Naast het feit dat ze woedend waren omdat jouw oproep hun toekomst bedreigt, presenteerden ze ook schitterende innovatieve ideeën voor die toekomst. Ik nodig je graag uit volgende keer aanwezig te zijn. Dan kan jij uitleggen wat jij wil, want dat is in deze conversatie nog niet geheel duidelijk geworden.”

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Haagse Zaken: Over het gigantische, urgente probleem voor dit kabinet: PAS.

U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.