Advies: Urgenda-uitspraak over broeikasgassen zo laten

Broeikasgassen Twee belangrijke adviseurs stuurden vrijdag hun advies naar de Hoge Raad. De staat moet de uitstoot van broeikasgas verminderen.

Als het aan de procureur-generaal en advocaat-generaal ligt, blijft de Urgenda-uitspraak in stand. Volgens die uitspraak moet Nederland voor het einde van volgend jaar de uitstoot van broeikasgassen drastisch verminderen. De procureur-generaal stuurde vrijdag zijn advies naar de Hoge Raad.

Het hoogste rechtscollege neemt de conclusie in overweging voor zijn uitspraak, die op 20 december wordt verwacht.

Net als het hof is de procureur-generaal van mening dat bescherming tegen opwarming van de aarde en de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen onderdeel uitmaken van de zorgplicht die de staat aan Nederlandse burgers heeft, en die in het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens is vastgelegd.

In juni 2015 oordeelde de rechtbank dat Nederland in 2020 ten minste 25 procent minder broeikasgassen moet uitstoten dan in 1990. De regering ging achtereenvolgens in hoger beroep en in cassatie. Niet omdat ze de gevolgen van klimaatverandering ontkent, maar omdat ze zich de te nemen maatregelen niet via een gang naar de rechter wil laten voorschrijven. Het huidige kabinet richt zijn klimaatbeleid op 2030. Het wil de uitstoot dan met 49 procent hebben verminderd.

Politieke aangelegenheid

De staat voerde aan dat de aanpak van klimaatverandering bij uitstek een politieke aangelegenheid is. Van die klimaatverandering gaat volgens het hof echter zo’n „ernstige dreiging” uit, dat het de regering in oktober vorig jaar verplichtte om Nederlandse burgers daar tegen te beschermen. Dat was terecht, vindt ook de procureur-generaal nu.

De uitspraken trokken wereldwijd de aandacht, omdat het niet eerder was voorgekomen dat een rechter een regering opdroeg meer te doen tegen klimaatverandering.

Als het Urgenda-arrest stand eind december bij de Hoge Raad standhoudt, betekent dat een aardverschuiving voor het Nederlandse klimaatbeleid. De Nederlandse staat heeft sinds het vonnis in 2015 volgehouden dat het de rechterlijke uitspraak uitvoert, maar nam toch nauwelijks maatregelen om dat ook daadwerkelijk te doen. De belangrijkste ingreep is het besluit om de Hemwegcentrale, een kolencentrale in Amsterdam, op 1 januari 2020 te sluiten. Daarnaast kondigde het kabinet in juni nog een reeks kleinere maatregelen aan, maar samen zijn die lang niet voldoende om het Urgenda-doel te halen.

De uitstoot van broeikasgassen was vorig jaar met 15 procent gedaald sinds 1990, maakte het CBS deze week bekend. Om te voldoen aan het vonnis, moet het kabinet naar schatting nog 9 miljoen ton CO2 extra besparen. Alle aangekondigde maatregelen samen zijn volgens het ministerie van Economische Zaken en Klimaat goed voor een reductie van 4 miljoen ton.

Als het Urgenda-arrest standhoudt, stelt dat het kabinet voor grote problemen. Er zijn nauwelijks nog klimaatmaatregelen voorstelbaar die op korte termijn in te voeren zijn.

De procureur-generaal is een onafhankelijk orgaan dat de Hoge Raad van rechtsadvies voorziet. Meestal volgt de Hoge Raad deze adviezen („conclusies”) op, maar er zijn ook grote zaken – zoals recentelijk de Dutchbat-zaak – waarin de uitspraak juist afwijkt.