Opinie

Nieuwe EU-ploeg zet terecht in op groen en digitaal

Commissie Von der Leyen

Commentaar

De presentatie was opgewekt en getuigde van een aangename assertiviteit. De beoogd voorzitter van de Europese Commissie, het ‘dagelijks bestuur’ van de Europese Unie, Ursula von der Leyen, presenteerde dinsdag een Commissie die getuigt van visie en die zich rekenschap geeft van de wereld buiten Brussel en zelfs buiten Europa. Dat is nieuw, en dat verdient op voorhand een welwillende houding. De nieuwe beoogde Commissie moet de komende weken wel nog door het Europees Parlement gekeurd worden. Dan gaat het zowel om politieke integriteit (lijken in de kast?) als om politieke visie. En het is niet gezegd dat alle kandidaten de eindstreep halen.

Von der Leyen presenteerde de nieuwe commissarissen (de Britten hebben geen kandidaat geleverd omdat ze in principe op 31 oktober de Unie verlaten) met enthousiasme. Ze sprak de soms lastige achternamen van haar nieuwe team soepel uit en wisselde vlotjes tussen Frans, Duits en Engels. De samenstelling van Team Von der Leyen bood ook meteen tastbare vernieuwing.

Het meest opvallende is dat ze in elk geval een langslepend maatschappelijke kwestie aanpakte. Van de 27 commissarissen zijn er 13 vrouw. Von der Leyen beloofde gelijke verdeling tussen mannen en vrouwen en leverde die ook. De man-vrouw-verdeling in de Commissie moet het voorbeeld zijn voor de man-vrouw-verdeling in het hoge management van het ambtelijk apparaat.

Daarnaast heeft ze commissarissen benoemd voor belangrijke vraagstukken en zich niet simpelweg laten leiden door de functionele indeling van het Brusselse apparaat. Er komen Commissarissen in drie rangen. Executive vice-presidents, vice-presidents en gewone commissarissen. Mogelijk brengt meer hiërarchie meer slagkracht, al is niet uit te sluiten dat de vernieuwing in het begin ook gepaard zal gaan met competentieconflicten.

Frans Timmermans wordt als executive vice-president belast met de ‘European Green Deal’. Margrethe Vestager, was in de vorige Commissie al belast met mededinging en wordt nu óók belast met de digitale toekomst. Von der Leyen voegde nog een derde executive vicepresident toe, de vroegere premier van Letland, Valdis Dombrovskis, die wordt belast met economie.

Opvallend is ook de portefeuille voor de Franse Sylvie Goulard, voormalig minister van Defensie. Ze krijgt het toezicht over de interne markt en wordt daarnaast belast met Europese defensie- en ruimtevaartindustrie.

Von der Leyen, zelf voormalig minister van Defensie, heeft onderkend dat ze het ‘dagelijks bestuur’ van Europa opnieuw inricht in een tijd waarin van Europa een assertieve houding in de wereld moet innemen. In de Commissie is dat in eerste instantie de taak van de buitenlandcoördinator, de Spanjaard Josep Borrell, die al in het voorjaar door de Europese regeringsleiders was aangewezen. Maar ze benoemde het ook zelf: ze wil een „geopolitieke Commissie” leiden en het multilateralisme bewaken.

Europa staat voor een hele reeks uitdagingen: vergroening, digitalisering, een guur wereldpolitiek klimaat. Von der Leyen heeft geprobeerd die thema’s bij machtige en capabele commissarissen onder te brengen. Ze wil ageren en niet alleen reageren – dat is een veelbelovend begin voor een kandidaat die in het voorjaar tot veler verrassing de topbaan in Brussel ging vervullen.