Inkomen vrouw daalt sterk na eerste kind

‘Kindboete’ Tot zeker acht jaar nadat ze hun eerste kind krijgen, daalt het inkomen van moeders ten opzichte van vaders bijna 40 procent.

Foto ANP

Zodra vrouwen voor het eerst een kind hebben gekregen, daalt hun inkomen aanzienlijk. Tot zeker acht jaar na de geboorte van de eerste is het verlies aan inkomen van moeders ten opzichte van vaders bijna 40 procent. Dat blijkt uit onderzoek naar arbeidsparticipatie en economische zelfstandigheid van vrouwen dat het Centraal Planbureau (CPB) deze donderdag heeft gepresenteerd.

Ouderschap, zo concludeert het CPB, is een belangrijke reden dat inkomensverschillen tussen mannen en vrouwen ontstaan, én dat die verschillen ook aanhouden. Op het inkomen van mannen heeft de geboorte van een kind vrijwel geen effect. Dat komt omdat moeders vaak een stuk minder uren gaan werken na de komst van het eerste kind, en vaders niet. De vrouwen gaan er overigens niet in uurloon op achteruit, schrijft het CPB.

In de wetenschap is voor de inkomensdaling van moeders na de geboorte van een kind de term child penalty – vrij vertaald: kindboete – gangbaar. „Maar dat betekent niet dat wij het krijgen van een kind als een straf zien”, zegt CPB-onderzoeker Yvonne Adema.

Vooral laagopgeleide moeders

De ‘kindboete’ ontstaat in de eerste twee jaar na de geboorte. En ze blijkt nog hoger bij laagopgeleide vrouwen, wier inkomen gemiddeld 52 procent daalt. De inkomsten van hoogopgeleide vrouwen dalen met gemiddeld 30 procent.

In andere landen vond het CPB een vergelijkbaar effect. In Denemarken en Zweden was de inkomensdaling bij moeders minder groot dan in Nederland: respectievelijk 21 en 27 procent. Maar in het Verenigd Koninkrijk en Duitsland is het verschil juist aanzienlijk hoger: respectievelijk 44 en 61 procent.

Het CPB kan niet aangeven of het inkomensverschil langer aanhoudt dan acht jaar. Door gebruik van relatief nieuwe data zijn conclusies voor een langere termijn (bijvoorbeeld voor vijftien jaar na de geboorte van een kind) nog niet te trekken.

Arbeidsparticipatie

De arbeidsparticipatie van vrouwen verhogen en inkomensdaling tegengaan, is lastig, zo schrijven de CPB-onderzoekers. In Nederland wordt al veel gedaan om meer vrouwen betaald werk te laten verrichten, en voor een langere duur. Zo belast de fiscus in Nederland individuen in plaats van gezinnen. Dat stimuleert vrouwen een eigen inkomen (en dus werk) te regelen. Ook krijgen ouders toeslag voor de kinderopvang.

Langer zwangerschapsverlof helpt niet om de ‘kindboete’ te voorkomen, schrijft het CPB verder. Ouderschapsverlof voor vaders heeft evenmin veel effect op de arbeidsparticipatie van vrouwen. Al leidt zo’n verlof er wél weer toe dat de zorgtaken binnen een gezin gelijker worden verdeeld. Adema: „Vaders nemen dan meer zorgtaken op zich.”

De vraag is of de ‘kindboete’ erg is, als die voortvloeit uit een eigen keuze om minder te gaan werken. „Veel mensen zijn inderdaad tevreden met die keuze”, zegt Adema.

Het is wel van belang dat moeders goed nadenken over een besluit minder te werken, vindt Adema. Het raakt immers ook hun economische zelfstandigheid, carrière-perspectief, en pensioenopbouw.

Lees ook: Meer vaders thuis, dicht dat de loonkloof?