Gemeente Den Haag is in financiële nood en wil hogere rijksbijdrage

Financiën De gemeente Den Haag heeft structureel een tekort van 70 miljoen euro en bezuinigt daarom op zorg en spreekt reserves aan.

Het stadhuis in Den Haag.
Het stadhuis in Den Haag. Foto Lex van Lieshout/ANP

De gemeente Den Haag roept het kabinet op het Gemeentefonds, de belangrijkste inkomstenbron voor gemeenten, anders te organiseren. „Hoe het nu is ingericht, doet gemeenten ontzettend veel pijn”, zegt wethouder Rachid Guernaoui (Groep de Mos/Hart voor Den Haag).

Den Haag presenteerde donderdag als eerste van de vier grote steden zijn begroting voor de komende vier jaar. Structureel heeft de gemeente, bij ongewijzigd beleid, jaarlijks een tekort van 70 miljoen euro op een begroting van bijna 2,7 miljard euro. Den Haag gaat bezuinigen op de zorg en spreekt de eigen reserves aan om de begroting sluitend te krijgen.

Lees ook over de potjes van de ministeries Het kabinet houdt geld over

Het tekort is deels ontstaan doordat gemeenten sinds een paar jaar verantwoordelijk zijn voor jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Omdat zij volgens het Rijk zorg goedkoper konden aanbieden, werd er bezuinigd op het zorgbudget voor gemeenten. Dat heeft in Den Haag geleid tot een structureel tekort van 50 miljoen euro.

Maar het tekort komt ook, zo zegt Guernaoui, doordat de rijksbijdrage achterblijft bij de verwachting. Dat levert een gat van oplopend 20 miljoen euro tot 2023 op.

Directe pijn

Het Gemeentefonds is georganiseerd volgens het zogenoemde ‘trap op, trap af’-principe. Als de nettorijksuitgaven groeien, groeit ook de uitkering uit het fonds. Als de nettorijksuitgaven dalen, daalt de uitkering aan gemeenten. „Het Rijk geeft geen geld uit en de systematiek van het Gemeentefonds doet ons daardoor direct pijn”, zegt Guernaoui. Hij wijt het aan „ministeries die hun geld niet krijgen uitgegeven” doordat bouwprojecten stilliggen sinds het sneuvelen van het Programma Aanpak Stikstof (PAS) en door tekorten op de arbeidsmarkt.

Om de tekorten in de jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning op te lossen, kreeg Den Haag een eenmalige rijksbijdrage van 37,9 miljoen euro voor de komende drie jaar. Guernaoui en zijn collegawethouder Kavita Parbhudayal (Zorg, VVD) noemen het „een dikke druppel op een gloeiende plaat.”

Lees ook Meer geld voor gemeenten voor jeugdzorg na noodkreet

Doordat meer jongeren langdurig en met zwaardere problemen kampen, er in Den Haag meer daklozen en meer aanvragen voor de maatschappelijke ondersteuning kwamen, stegen volgens de wethouders de kosten. Volgens het kabinet zal die stijging niet structureel zijn. Parbhudayal, eerder directeur financiën van de gemeente Den Haag, spreekt echter van „een structureel karakter” en zegt „hard te zullen strijden” om een „structurele rijksbijdrage”.

Het tekort dat in de jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning is ontstaan, wordt nu door Den Haag grotendeels opgelost door de komende vier jaar 35 miljoen euro te bezuinigen. Zo wordt de toegang tot zorg anders georganiseerd, worden scootmobielen terug genomen wanneer deze niet of nauwelijks worden gebruikt en wil Parbhudayal inkoopcontracten voor zorg aanscherpen.