ECB laat rente verder zakken en gaat opnieuw schuld opkopen

Nieuwe maatregelen De Europese Centrale Bank laat de al lage rente verder zakken. Het besluit betekent dat de rentes op spaargeld, hypotheken, krediet en staatsleningen waarschijnlijk verder dalen.

De 21ste verdieping van het ECB-gebouw in Frankfurt.
De 21ste verdieping van het ECB-gebouw in Frankfurt. Foto Felix Schmitt

De Europese Centrale Bank laat de toch al extreem lage rente verder zakken en hervat de opkoop van staats- en bedrijfsleningen. Doel ervan is economische groei en inflatie aan te jagen. Dat blijkt uit het rentebesluit dat het ECB-bestuur donderdagmiddag na een vergadering in Frankfurt heeft bekendgemaakt.

Voor burgers, bedrijven en beleggers betekent het besluit dat de rentes op spaargeld, hypotheken, krediet en staatsleningen langdurig laag zullen blijven. En waarschijnlijk ook dat ze verder dalen.

De ECB besloot de rente voor commerciële banken die ’s nachts geld stallen bij de centrale bank (de depositorente) te verlagen van minus 0,4 procent naar minus 0,5 procent. Het hoofdtarief, voor banken die een week lang geld lenen bij de ECB, blijft voorlopig op 0 procent.

Het bestuur zegt te verwachten dat de ECB-rentes laag blijven tot het ECB-inflatiedoel van vlak onder de 2 procent „duurzaam” in zicht is, twee jaar vooruitkijkend. Dat is al heel lang niet meer het geval geweest. Nu is de inflatie zo’n 1 procent.

Stel uw vraag over de negatieve rente aan NRC en onze redacteuren zullen een selectie van de vragen de komende weken beantwoorden in een groot vragenstuk.

Tegenslag

Vanaf november zal de ECB maandelijks voor 20 miljard euro aan staats- en bedrijfsleningen opkopen. Er is geen einddatum voor dat programma vastgesteld. De opkopen komen bovenop de krap 2.600 miljard euro aan staats- en bedrijfsschuld die de ECB tot eind vorig jaar opkocht. De bank betaalt voor de leningen met geld dat via het financiële circuit in de economie moet komen en uiteindelijk extra inflatie moet opleveren.

Door de economische tegenslag van de laatste tijd – de handelsoorlog tussen de VS en China raakt het vertrouwen, Duitsland is dicht bij een recessie – daalt de inflatieverwachting voor de komende jaren.

President Mario Draghi zou donderdagmiddag een persconferentie geven over het brede pakket van stimuleringsmaatregelen. Daartoe behoort ook een maatregel om de banken, die last hebben van de negatieve depositorente, te ontzien. Voortaan hoeven banken die rente alleen over een deel van hun tegoed bij de ECB te betalen. Omdat ze voortaan worden gecompenseerd, kan de rente in potentie nog veel verder zakken dan minus 0,5 procent.

Bittere pil voor haviken

Langzaam wint de opvatting terrein dat niet centrale banken, maar overheden nu aan zet zijn om de economie, en daarmee de inflatie, te stimuleren. Maar duidelijk is dat de ECB vindt dat zij niet stil kan blijven zitten.

Voor Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank en het Nederlandse ECB-bestuurslid, is met name de hervatting van de opkopen van staats- en bedrijfsschuld waarschijnlijk moeilijk verteerbaar. Knot had zich in de aanloop naar de vergadering van donderdag publiekelijk uitgesproken tegen een nieuwe opkoopronde. Ook andere ECB-bestuursleden, zoals de Duitser Jens Weidmann, hadden de media opgezocht om hun verzet tegen Draghi’s opkoopbeleid kenbaar te maken.

De discussie over nieuwe maatregelen leidde tot openlijke verdeeldheid bij de ECB. Lees meer over de twistpunten binnen het bestuur

Tegenstanders van het zeer ruime monetaire beleid van Draghi wijzen op de bijwerkingen ervan. Spaarders krijgen amper rente, negatieve spaarrentes dreigen. En pensioenfondsen worden bedreigd door de negatieve kapitaalmarktrente die deels het gevolg is van de ECB-opkopen.

Maar deze bestuursleden, vaak ‘haviken’ genoemd, vormden donderdag duidelijk een minderheid die het aflegde tegen de meerderheid die Draghi volgde. Zo laat de ECB-baas, die per november het stokje overgeeft aan Christine Lagarde, een kloof in het bestuur na.

Op de dag van de vergadering stuurde de Nederlandse Tweede Kamer een brandbrief naar Draghi, met daarbij een vertaalde motie van het Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA). Daarin wordt Draghi opgeroepen meer oog te hebben voor de benarde positie van pensioenfondsen. Het is de vraag of de brief Draghi heeft bereikt, want die zat donderdag de hele dag in vergadering.

Lees ook over hoe de ECB in twintig jaar tijd het machtigste instituut van Europa werd