Opinie

Bolton werd als ‘man van de oorlog’ een risico

Regering-Trump Juich niet te vroeg bij het vertrek van de havik der haviken, zegt .

Na maanden van onenigheid op dossiers als Iran, Afghanistan en Noord-Korea ontsloeg Trump dinsdag zijn nationaal veiligheidsadviseur John Bolton.
Na maanden van onenigheid op dossiers als Iran, Afghanistan en Noord-Korea ontsloeg Trump dinsdag zijn nationaal veiligheidsadviseur John Bolton. Antonio Lacerda

‘Als John Bolton zijn zin had gekregen zouden we nu in vier oorlogen verzeild zijn geraakt”, grapte Donald Trump naar verluidt in mei van dit jaar. Boltons houding werd zelfs Trump te gortig in de aanloop naar het verkiezingsjaar 2020, waarin hij het liefst als geniale vredesonderhandelaar poseert.

Trumps derde Nationale Veiligheidsadviseur heeft in de achttien maanden van zijn aanstelling gepleit voor een harde aanpak van Venezuela, voor 120.000 extra militairen naar het Midden-Oosten, voor blijvende militaire aanwezigheid in Afghanistan, voor vergeldingsaanvallen op Iran nadat dat land tankers zou hebben lastig gevallen in de Perzische Golf. Bovendien verzette Bolton zich tegen de flirt van Trump met de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un.

En toen de vorige minister van Defensie, Jim Mattis, de NAVO-bondgenoten nog een kansje wilde geven om het INF-rakettenverdrag te redden, sneed Bolton hem de pas af. Om de dag erna persoonlijk naar het Kremlin te reizen om daar van de tussentijdse escalatie kond te doen.

Ook van verlenging van ‘New START’, een ander verdrag tegen strategische kernwapens, wilde hij niets weten. De klok tikt; als er niets verandert, is er in 2021 na een halve eeuw geen wapenbeheersing meer.

Bolton was voorstander van de – binnen de NAVO met lichte verbijstering aangehoorde – uitnodiging aan Bolsonaro’s Brazilië voor gratis toegang tot het bondgenootschap. Met succes pleitte hij ervoor wapenleveranties aan Oekraïne op te voeren, iets wat Trump nu juist minder goed uitkomt omdat hij het na vijf jaar oorlog op een akkoordje wil gooien met Poetin.

Zo kun je doorgaan. In plaats van ‘vier’ had Trump ook ‘tien oorlogen’ kunnen zeggen. Maar ook bij ‘vier’ besefte hij dat zijn adviseur meer risico’s dan oplossingen te bieden had.

Twee kapiteins op een schip

Niet dat Bolton er altijd naast zat: het ergerde hem dat Trump de recente Noord-Koreaanse raketproeven „geen probleem” noemde, terwijl hij ze juist (terecht) als strijdig met VN-resoluties had gekwalificeerd. De beslissing van Trump om zonder voorwaarden vooraf de Iraanse premier Rouhani in New York te (willen) ontmoeten kun je, zoals Bolton deed, een knieval voor het Iraanse regime noemen die op zijn minst inconsistent is met het schaduwen van de Iraanse olietanker die – in strijd met Amerikaanse sancties – olie levert aan de Syrische tiran Assad.

Lees ook: Lees ook: Interventionist Bolton legt het af tegen Trumps isolationisme

Maar twee kapiteins op een schip, dat kan niet, moet ook Trump gedacht hebben. Een president, en zeker een die zijn kiezers heeft beloofd een eind te maken aan endless wars, mag af en toe wat grillig zijn. En bovendien: de harde lijn ten opzichte van Iran zal gehandhaafd blijven, de politiek van maximum pressure is ook bij minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo in goede handen, zo heeft deze haastig verzekerd.

Is er dus reden om tevreden te zijn met het verdwijnen van de havik der haviken uit het Witte Huis, er is evenmin reden om te vroeg te juichen. Misschien liever een baanvaste havik die vaak overruled wordt, dan een zoveelste opvolger die eerst moet beloven de voeten van een opportunistische president te kussen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.