Ombudsman: mensonterende armoede onder ouderen in Caribisch Nederland

Een deel van de ouderen op Bonaire, Sint Eustatius en Saba heeft niet genoeg geld voor eten, wonen en nutsvoorzieningen.

De Nederlandse en de vlag van Sint Eustatius wapperen voor het Bestuurscollege van het eiland Sint Eustatius.
De Nederlandse en de vlag van Sint Eustatius wapperen voor het Bestuurscollege van het eiland Sint Eustatius. Foto Jasper Juinen/ANP

Veel ouderen op Bonaire, Sint Eustatius en Saba hebben niet genoeg geld om in hun eerste levensbehoeften, zoals eten en wonen, te voorzien. Ook zijn er te weinig zorgvoorzieningen op de eilanden. Dat heeft de Nationale Ombudsman, Reinier van Zutphen, dinsdag geconcludeerd in het rapport Oog voor ouderen in Caribisch Nederland.

Caribische ouderen krijgen in principe een AOV-uitkering, die even hoog is als de AOW-uitkering in Nederland, maar sommige ouderen worden daarin gekort. Daarbij zijn inwoners vaak twee keer zo veel geld kwijt aan boodschappen, nutsvoorzieningen en woonlasten dan in Nederland. Groenten en fruit zijn voor veel ouderen onbetaalbaar, met verschillende gezondheidsgevolgen van dien.

In totaal ontvangen 3.589 ouderen op de drie eilanden een pensioen. Hoeveel van hen precies onder de armoedegrens leven, kon de ombudsman niet achterhalen. Volgens hem is er vaak sprake van „verborgen armoede”, omdat ouderen uit trots of schaamte geen hulp vragen. Van Zutphen: „Ouderen in Caribisch Nederland leiden niet zelden een mensonwaardig bestaan. Beleid dat hun bestaanszekerheid garandeert, moet daarom nu echt prioriteit krijgen.”

Duurder leven

Het rapport noemt verschillende redenen waarom het leven op de Caribische eilanden duurder is dan in Nederland. Er is een tekort aan huurwoningen, wat de prijs omhoog drijft, en bewoners maken geen aanspraak op huurtoeslag. Ouderen die een eigen huis hebben worden op Bonaire sinds 2011 geconfronteerd met (hogere) maandelijkse erfpacht- en grondbelasting. En omdat er in totaal slechts 25.000 mensen op de eilanden wonen, is internet er relatief duur. De kosten van de infrastructuur moeten over relatief weinig abonnees verdeeld worden.

Ook sociale voorzieningen schieten te kort, schrijft de ombudsman. Er is te weinig plek bij de dagopvang voor ouderen, waar eten wordt geserveerd. Gebrekkig en duur openbaar vervoer in de regio zorgt ervoor dat sommige van hen vereenzamen. Van de overheidsregelingen die er wel zijn, zijn de ouderen vaak niet goed op de hoogte. Wanneer ze er wel van op de hoogte zijn, vragen ze de aanvullende toeslagen niet altijd aan, uit verlegenheid of eergevoel.