Einde fiscaal voordeel Shell & co

Winstbelasting Het kabinet gaat de winst van multinationals naar verwachting meer belasten. En wel vanaf het verkiezingsjaar 2021.

Het hoofdkantoor van Shell in Den Haag.
Het hoofdkantoor van Shell in Den Haag. Foto Lex van Lieshout / ANP

Rutte III doet alles om het imago van ‘kabinet van de multinationals’ van zich af te schudden. Haagse bronnen bevestigden woensdag tegenover NRC het aan de NOS gelekte nieuws dat het kabinet een voorstel van GroenLinks overneemt dat regelt dat multinationals meer winstbelasting gaan betalen.

Dit zal naar verwachting volgende week met Prinsjesdag worden aangekondigd, hoewel de maatregel pas in 2021 ingaat.

Het besluit om de multinationals meer over hun winst te belasten, past in een koerswijziging die binnen Rutte III al bijna een jaar aan de gang is. Na maandenlange kritiek ging in oktober vorig jaar de afschaffing van de dividendbelasting van tafel, een omstreden maatregel waaraan premier Mark Rutte (VVD) lang had vastgehouden. De premier scherpte zijn toon tegenover multinationals voor de zomer aan door te stellen dat de winstbelasting alleen verlaagd wordt als de cao-lonen sneller stijgen.

Het is nog niet duidelijk in hoeverre, in welke mate en per wanneer die ‘mindere verlaging’ van de winstbelasting zal worden doorgevoerd.

Legale constructie

Dat multinationals die hun hoofdkantoor in Nederland hebben, zoals Shell, in de praktijk geen of weinig winstbelasting betalen, onthulde het dagblad Trouw in november vorig jaar. Shell gaf uiteindelijk toe een legale constructie in de wet te gebruiken die het voor het bedrijf mogelijk maakt om verliezen die in het buitenland zijn gemaakt in Nederland van hun winst af te trekken. Dit leidde ertoe dat Shell in Nederland al jarenlang geen winstbelasting hoeft af te dragen, terwijl het oliebedrijf bijvoorbeeld in 2017 ongeveer 1,3 miljard euro winst maakte.

De linkse oppositiepartijen was de voor Shell zo gunstige fiscale regeling al langer een doorn in het oog. Tweede Kamerlid Bart Snels (GroenLinks) diende daarom in april, gesteund door de SP en de PvdA, een initiatiefwet in die hieraan een einde moet maken. Het kabinet bracht Snels, volgens een Haagse ingewijde, onlangs op de hoogte van het plan het voorstel over te nemen. Snels noemde dat woensdag in een reactie „geweldig nieuws”. Shell liet weten niet te willen reageren op „geruchten”.

Als multinationals straks meer belasting over hun winst gaan betalen, levert dit de schatkist vanaf 2021 naar verwachting enkele honderden miljoenen euro’s op. Die opbrengsten zullen waarschijnlijk naar verdere lastenverlichting gaan, bevestigt een bron in de coalitie.

Het kabinet hoopt met het verschuiven van de lastendruk op een positief effect op de koopkracht van burgers. Het Centraal Planbureau voorspelde vorige maand dat de mediane koopkracht voor alle huishoudens volgend jaar met 1,2 procent toeneemt, maar het kabinet wil dat burgers nog meer in hun portemonnee gaan voelen dat het economisch beter gaat. Mediaan wil zeggen: de middelste waarde, de helft van de huishoudens zal er minder op vooruit gaan, de andere helft méér.

Spaargeld

Het lekken van de belastingmaatregel past in de strategie van het kabinet om in de weken voor Prinsjesdag alvast wat positief nieuws te melden. Staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) maakte afgelopen vrijdag al bekend dat Nederlanders vanaf 2022 geen belasting meer hoeven te betalen over de eerste 400 euro rendement uit vermogen.

Met het aankondigen van dit soort maatregelen hoopt het kabinet de linkse oppositie de wind uit de zeilen te nemen tijdens de Algemene Beschouwingen. Vorig jaar werd dit belangrijke politieke debat gedomineerd door de afschaffing van de dividendbelasting.

Na het terugdraaien van een flink aantal fiscale voordelen voor de multinationals zullen de linkse partijen Rutte III nu minder makkelijk als ‘kabinet van de multinationals’ kunnen wegzetten. Wel kunnen zij erop hameren dat de verlaging van de winstbelasting nog niet van de baan is. De tarieven van de winstbelasting liggen in Nederland relatief laag. Voor bedrijven met winsten boven de 200.000 euro ligt het tarief op 25 procent, voor bedrijven die minder winst maken op 19 procent.