Commissarissen Imtech wél verzekerd

Bestuurdersaansprakelijkheid Uitspraak rechter biedt zeldzaam inkijkje in wereld van bestuurdersaansprakelijkheidsverzekeringen van beursbedrijven.

De inboedel van het in 2015 failliet geraakte Imtech – een technisch dienstverlener op het gebied van werktuigbouw en elektrotechniek – werd geveild.
De inboedel van het in 2015 failliet geraakte Imtech – een technisch dienstverlener op het gebied van werktuigbouw en elektrotechniek – werd geveild. Foto Olaf Kraak/ANP

Ze mogen dan misschien wel steken hebben laten vallen bij het grootste naoorlogse faillissement van Nederland. Maar dat is geen reden om drie oud-commissarissen van Imtech „in de kou te laten staan”.

Deze week deed de rechtbank Haarlem een uitspraak die een bijzonder inkijkje biedt in de wereld van bestuurdersaansprakelijkheidsverzekeringen. Voormalig Imtech-commissarissen Rudy van der Meer, Harry van Tooren en Eric van Amerongen hadden hun Amerikaanse verzekeraar CNA voor de rechter gedaagd omdat die weigerde hun advocatenkosten te betalen in de nasleep van het Imtech-bankroet.

Curatoren en gedupeerde beleggers proberen hun schade namelijk mede te verhalen op de drie voormalig toezichthouders bij Imtech. Om het privévermogen van bestuurders te beschermen, sluiten alle grote Nederlandse bedrijven bestuurdersaansprakelijkheidsverzekeringen af.

Imtech is zo’n voorbeeld van een bedrijf waar het goed fout ging. Het installatiebedrijf uit Gouda (22.000 werknemers, van wie 4.500 in Nederland) gold lang als een lieveling van de Amsterdamse beurs. Begin 2013 koerste het Imtech-aandeel nog op 20 euro. Kort daarna kwam fraude bij de Poolse tak naar buiten. Imtech zette een val in die noch met aandelenemissies noch met andere ingrepen kon worden gestopt. In augustus 2015 ging het bedrijf failliet.

Lees ook: ‘Het land waar Imtech over struikelde

In de wind

Volgens CNA zouden de drie oud-commissarissen opzettelijk hebben meegewerkt aan misleiding rond de val van Imtech en zou de verzekeraar mede daarom niet hoeven meebetalen aan hun juridische kosten.

Niet alleen zag de Haarlemse rechtbank bij het kort geding „geen enkele deugdelijke aanwijzing” dat aan misleiding zou zijn meegewerkt. De rechter vond het ook nodig om verzekeraar CNA het concept van een aansprakelijkheidsverzekering uit te leggen.

Zonder verzekering wordt het bedrijfsleven onbestuurbaar, liet de rechter merken in de uitspraak. „Geen enkel persoon die in staat is tot het maken van verstandige afwegingen – een essentieel element in het profiel van een commissaris – zal bereid zijn een toezichthoudende functie in een beursgenoteerde onderneming op zich te nemen zonder een adequate afdekking van deze risico’s.”

En bovendien, zo vindt de rechter, mag van CNA als aansprakelijkheidsverzekeraar worden verwacht dat die „een effectief product” op de markt brengt. „Daarvan is alleen sprake indien een commissaris die in de wind komt te staan ook daadwerkelijk toegang heeft tot de verzekerde faciliteiten.” CNA moet van de rechter alle reeds gemaakte advocatenkosten van de drie vergoeden én een pot van 100.000 euro aanleggen zodat de oud-commissarissen zich kunnen blijven verweren tegen aantijgingen in verband met de Imtech-ondergang.

Hoewel zo ongeveer iedereen een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering kan afsluiten – denk aan de voetbalclub en vereniging van eigenaars (vve) – lijkt het een wat vergeten hoekje van de verzekeringsmarkt. Het Verbond van Verzekeraars beschikt niet over cijfers die de omvang ervan aangeven.

Waar Nederlandse verzekeraars als Achmea zich op de kleinere verzekeringen met bescheiden dekkingen (zeg 250.000 euro) richten, is de markt voor de grote beursgenoteerde bedrijven het domein van internationale spelers als AIG en Allianz.

De verzekerde bedragen liggen daar dan ook fors hoger. Zelfs zo hoog dat verzekeraars doorgaans het risico delen. Imtech bijvoorbeeld had zijn bestuurders en commissarissen verzekerd voor in totaal 75 miljoen euro bij vier grote buitenlandse verzekeraars, zo blijkt uit de recente uitspraak.

In het geval van Imtech nam AIG de verantwoordelijkheid voor de eerste 25 miljoen euro aan schade, CNA voor de daarop volgende 15 miljoen euro en verzekeraars Liberty Mutual en Allianz voor de resterende 35 miljoen. Omdat de bij AIG verzekerde 25 miljoen euro al was opgesoupeerd bij schikkingen met de Nederlandse beleggersvereniging VEB en het Belgische Deminor, klopten de drie commissarissen aan bij CNA.

Een bestuurder van een bedrijf is niet zomaar aansprakelijk, zo blijkt uit jurisprudentie. Daarvoor moet sprake zijn van grove schuld, ernstig verwijtbaar handelen of bewuste roekeloosheid. Dat maakt dat aansprakelijkheidsverzekeringen pas gaan spelen in nogal bijzondere situaties: ze dekken schade waar bestuurders compleet de mist in zijn gegaan. Pas als sprake is van „bewust oneerlijk” en „bewust frauduleus gedrag”, zo leert ook de Imtech-polis, hoeft de verzekeraar niet uit te keren.

Lees ook: ‘Ex-top Imtech moet toch hoge boetes betalen

Marsroute

De verzekeraars opereren graag op de achtergrond. Conflicten worden doorgaans achter gesloten deuren via arbitrage bij de private rechter behandeld. En vaak blijft onduidelijk hoeveel de verzekeraar bijdraagt als een schadevergoeding wordt uitgekeerd. De megaschikking van 1,3 miljard rondom de val van bank-verzekeraar Fortis is een uitzondering: de verzekeraars hoestten daar 290 miljoen euro op.

„Het komt vaker voor dat claims worden geschikt”, vertelt advocaat en adjunct-directeur Paul Coenen van de VEB. De beleggersvereniging zette de afgelopen jaren tal van acties op om voor beleggers een schadevergoeding te krijgen na malversaties bij beursbedrijven – bijvoorbeeld bij Fortis en rondom de Ahold-boekhoudfraude.

Volgens Coenen spelen de bestuurdersaansprakelijkheidsverzekeraars bij de meeste zaken die de VEB voert een prominente rol. „Ze bepalen de marsroute, want zij zijn vaak degenen die moeten betalen. Als wij de verantwoordelijke bestuurders en commissarissen aanspreken, dan wordt daar veel over geprocedeerd en is het de bestuursaansprakelijkheidsverzekeraar die achter de schermen bepaalt hoe verweer wordt gevoerd.”

Bij Imtech is het nu de vraag of CNA zich in de toekomst bij claims van beleggers en de curatoren coöperatiever opstelt. CNA wil desgevraagd niet reageren op de uitspraak van de rechtbank Haarlem. NautaDutilh-advocaat Stijn Franken, die de drie oud-commissarissen bijstond, hoopt dat nu het kort geding achter de rug is de verzekeraar en zijn cliënten samen zullen optrekken. „Dit was een kleine stap in een groot proces van schadeafwikkeling. Ik hoop dat de beslissing van de rechter een constructieve samenwerking op gang brengt.”