Buurtpreventie-apps zijn prettig maar verder nutteloos

Criminaliteit Ze zijn populair: de buurtpreventie-appgroepen. Als actieve bewoners goed opletten in de wijk dan verhoogt dat de veiligheid, is het idee. Maar dat is niet zo.

Vinex-wijk Carnisselande in Barendrecht, waar een project met buurtpreventie loopt.
Vinex-wijk Carnisselande in Barendrecht, waar een project met buurtpreventie loopt. Foto Bas Czerwinski / ANP

De buurt wordt veiliger en buurtbewoners vóelen zich veiliger. Dat is het idee achter buurtpreventie-appgroepen. Marnix Eysink Smeets, lector publiek vertrouwen in veiligheid en zijn onderzoeksgroep (Hogeschool Inholland) onderzochten het effect van tien appgroepen in Rotterdam en kwam erachter dat het effect nihil is. De veiligheid nam niet toe en het veiligheidsgevoel ging in slechts twee van de tien buurten omhoog, meldt het onderzoeksrapport Alerte burgers, meer veiligheid? dat hij woensdag aan de Rotterdamse wethouder en locoburgemeester Bert Wijbenga overhandigt.

Opheffen die appgroepen?

„Zeker niet. We hebben namelijk wel ándere relevante effecten gevonden. Mensen vinden het prettig om te weten wat er speelt in hun buurt. Ze hebben het gevoel contact te hebben met de overheid. Zo kennen ze de wijkagent en weten ze bij wie ze moeten zijn met een melding. Al bij al geeft het een gevoel van verbinding met elkaar en met de buurt. Een beetje zoals we vroeger op de stoep zaten en iedereen in de buurt kenden.”

U vond een „duaal effect” op het veiligheidsgevoel. Wat is dat?

„De ene persoon voelt zich door de buurtapp veiliger en heeft het gevoel meer grip te hebben op wat in de wijk gebeurt. Andere bewoners voelen zich juist onveiliger als ze door krijgen wat er zich allemaal afspeelt. Bij de ene buurman is de fiets gestolen, bij de ander de slot van het schuurtje geforceerd. Dat willen ze eigenlijk liever niet weten.”

Lees ook het artikel over de buurtapp voor al uw wijkproblemen.

„Waarom verbetert de veiligheid eigenlijk niet? Dat zou je toch verwachten als zoveel mensen actief meekijken?

„Inbraken komen gewoon niet zo vaak voor. Dan moet een van de bewoners het ook nog zíen. En dan moeten ze het aan de politie melden en die moet dan ook nog snel komen.”

U analyseerde de chatgeschiedenis van tien groepen. Wat zag u?

„Vaak worden de groepen streng gemodereerd en mag je alleen ernstige zaken melden. Tegelijkertijd houden bewoners zich daar niet altijd aan waardoor ruzie ontstaat. De ene appgroep is strenger dan de andere. Een bericht over een weggevlogen parkiet wordt door de een als triviaal beschouwd. Een ander zegt: ‘Ja, maar het is wel heel belangrijk voor die mensen dat die teruggevonden wordt.’ Vaak is het protocol te streng voor de deelnemers. Je ziet ook dat ze nóg een appgroep beginnen: een voor urgente zaken en een tweede om nieuwtjes uit te wisselen.”

Waarom hadden beleidsmakers zulke hoge verwachtingen van de buurtpreventie-apps?

Uit een Tilburgs onderzoek uit 2016 bleek dat het aantal woninginbraken met veertig procent afnam door de buurtapps. Naderhand zijn er meer onderzoeken gedaan waaruit dat grote effect op de veiligheid niet bleek. Overigens moet ik zeggen, wij hebben onderzoek gedaan in Rotterdam, in een stad. Het is goed mogelijk dat in een landelijke omgeving een buurtapp wel effect heeft op de veiligheid.”