Zelfs de schorsing van het Lagerhuis verloopt chaotisch

Verenigd Koninkrijk Premier Johnsons tegenstanders stelden zich op naast de vertrekkende ‘speaker’ Bercow en wilden voorkomen dat hij naar het Hogerhuis werd geleid.

Tegenstanders van Johnson stellen zich op naast Bercow om te voorkomen dat hij naar het Hogerhuis wordt geleid, onderdeel van de schorsingsceremonie.
Tegenstanders van Johnson stellen zich op naast Bercow om te voorkomen dat hij naar het Hogerhuis wordt geleid, onderdeel van de schorsingsceremonie. Foto AFP

Nu het Britse parlement tot half oktober geschorst is door Boris Johnson, moet de premier als een Houdini een uitweg vinden uit een ingesnoerde positie. Met brute kracht duwen richting No Deal? Kan niet. Daar heeft het parlement voor gezorgd. Vluchten naar vervroegde verkiezingen? Onmogelijk. Daar heeft het parlement ook voor gezorgd. Terugvallen op de Brexit-deal van voorganger Theresa May? Kan alweer niet. Dan verraadt hij de hardliners binnen zijn eigen partij die hem aan het premierschap hielpen.

De schorsing van het Lagerhuis werd in de nacht van maandag op dinsdag ingeluid met chaotische taferelen. Speaker John Bercow, die eerder op de dag zijn aftreden per 31 oktober bekendmaakte, sprak zijn onvrede uit. „Dit is een van de langste schorsingen in decennia”, zei Bercow, suggererend dat de schorsing niet werd gebruikt om een troonrede in te luiden, maar vooral om de volksvertegenwoordiging te laten zwijgen.

Lees ook over Bercows aankondiging: expressief arbiter van het Brexit-debat regisseert ook zijn eigen vertrek slim

Tegenstanders van premier Johnson stelden zich op naast Bercow en probeerden te voorkomen dat hij naar het Hogerhuis werd geleid, onderdeel van de schorsingsceremonie. Een incident uit 1629 werd gememoreerd. Toen gingen leden van het parlement op de speaker zitten om te belemmeren dat de koning hen schorste.

Het is gebruik dat de leden van het Lagerhuis zich naar het Hogerhuis begeven om te horen hoe de koningin alle wetten die het parlement voor de schorsing aannam nog eens goedkeurt.

Doorgaans is dit een plichtpleging die met een restje koninklijke franje het politieke proces opluistert. Nu was het politiek beladen.

Rond twee uur ’s nachts was het schouwspel voorbij en werd het parlement naar huis gestuurd.

De schorsingsceremonie in het Hogerhuis.
Foto AFP
Foto AFP
De schorsingsceremonie.
Foto’s AFP

Zoeken naar een uitweg

Premier Johnson beweerde eerder op de dag, op bezoek in Dublin, dat hij de komende weken wil gebruiken om een nieuwe Brexit-deal te onderhandelen. Als er toch geen nieuw akkoord mogelijk is, komt dat volgens de Britse premier door „een falen van staatsmanschap” bij alle partijen. Welke vluchtheuvel hij in gedachte heeft – een deal die op steun bij de EU én op steun in het Lagerhuis kan rekenen – wilde hij niet zeggen.

De afgelopen dagen wordt volop gespeculeerd dat Johnson een oud plan afstoft dat eerder door de Britten is afgewezen. Om de problemen voor de Ierse grens te regelen, stelde de EU aanvankelijk voor dat Noord-Ierland een status aparte zou krijgen. De Britse provincie op het Ierse eiland zou EU-regels volgen en zo onderdeel blijven van de interne markt. Dan zijn er geen grenscontroles nodig.

Theresa May, toen nog premier, kon hier niet mee akkoord gaan, want de Democratic Unionist Party (DUP), haar Noord-Ierse gedoogpartner, was woest over het EU-voorstel. De Brexit mocht niet betekenen dat Noord-Ierland afdreef van de rest van het Verenigd Koninkrijk.

Premier Johnson moet nu bewijzen een politieke boeienkoning te zijn

Intussen liggen de zaken politiek anders. Johnson heeft de DUP niet meer nodig, want ook met hun steun is hij zijn meerderheid kwijt. De Noord-Ierse ‘hindermacht’ is tanende. En de DUP vreest een No Deal. Opvallend was dat DUP-leider Nigel Dodds in het Lagerhuis dit plan niet afwees.

Johnson kan proberen de aanpak geen backstop te noemen – die term is giftig geworden – maar een aangeklede all-Ireland food standards zone, een uitdrukking die steeds vaker genoemd wordt in de Britse en Ierse politiek de afgelopen dagen.

De Britse premier moet Brexiteers ervan overtuigen dat dit de enige manier is om, zoals beloofd, op 31 oktober te vertrekken, om de Brexit te regelen, om vrede te stichten binnen de Tories en daarna verkiezingen te winnen.

Eenvoudig zal het niet zijn. Johnson heeft het idee van een backstop meerdere keren anti-democratisch genoemd. Snel en scherp draaien tast de geloofwaardigheid van de nieuwe premier verder aan. Voor de hardliners binnen zijn partij is geen enkele deal met de EU goed genoeg. Tenzij Johnson een No Deal levert, zagen zij aan zijn stoelpoten.

Johnson kan veel dingen goed – schrijven, grappen maken, enthousiasmeren – maar hij moet bewijzen een politieke boeienkoning te zijn.

Een video van the Guardian van de schorsingsceremonie: