Von der Leyen: nieuwe Commissie staat voor ‘Europese manier van leven’

Ursula von der Leyen presenteerde dinsdag in Brussel haar beoogde team. Er komt een Commissaris ‘ter bescherming van onze Europese manier van leven’.

De Duitse Ursula von der Leyen presenteerde dinsdag de 27 kandidaat-eurocommisarissen.
De Duitse Ursula von der Leyen presenteerde dinsdag de 27 kandidaat-eurocommisarissen. Foto Kenzo TRIBOUILLARD / AFP

Een Ier, Phil Hogan, die als Eurocommissaris voor Handel na een eventuele Brexit met de Britten moet gaan praten over een handelsverdrag. Een Italiaan, Paolo Gentiloni, op Economie die met zijn vaderland de discussie aan moet over begrotingsdiscipline. En een Griek, Margaritis Schinas, die de migratieportefeuille deels in handen krijgt – en dit onder de beladen functietitel: ‘Commissaris ter bescherming van onze Europese manier van leven’.

Dinsdag onthulde Commissievoorzitter Ursula von der Leyen (60) na dagen van speculaties in Brussel haar nieuwe team van 27 beoogd Eurocommissarissen (uit elke lidstaat één, behalve het Verenigd Koninkrijk vanwege de voorgenomen Brexit).

Lees meer over de prioriteiten van team-Von der Leyen

Recordaantal vrouwen

De energiek ogende Von der Leyen, die de pers in Frans, Duits en Engels begroette, noemde haar team de „geopolitieke Commissie”, „die weer moet gaan luisteren naar de burger.”

Als alle kandidaat-Eurocommissarissen de hoorzittingen in het Europees Parlement doorstaan, treedt de Commissie-Von der Leyen op 1 november aan met een recordaantal vrouwen: dertien op 27. Gendergelijkheid is een van haar speerpunten.

De andere prioriteiten: klimaat, digitale economie, geopolitiek en het behoud van wat zij noemde „de Europese manier van leven”, wat dus al resulteerde in een commissariaat met die titel. Hieronder vallen naast migratie overigens ook deels de portefeuilles veiligheid, werkgelegenheid en onderwijs.

Timmermans in spilrol

Frans Timmermans (PvdA), die in de vorige Commissie al de rechterhand van de voorzitter was, behoudt in de hiërarchie die positie. Wel krijgt hij een andere portefeuille: klimaat en duurzaamheid. Omdat elk plan of wetsvoorstel in de toekomst een zogeheten duurzaamheidstest moet ondergaan en dus eerst onder Timmermans ogen komt, plaatst dit Nederland in een gunstige positie.

Timmermans profileerde zich de afgelopen vijf jaar als verdediger van de rechtsstaat. Hij pakte Polen en Hongarije, waar deze onder druk staat, streng aan. Von der Leyen probeerde zorgen weg te nemen dat met Timmermans’ portefeuillewissel de Polen en Hongaren voortaan vrijuit gaan. „De bescherming van onze rechtsstaat en democratie blíjft topprioriteit.” Zij heeft in haar team nu twee commissarissen aangewezen die hier verantwoordelijk voor worden: de Tsjech Vera Jourová (‘Waarden en Transparantie’) en de Belg Didier Reynders (Justitie).

Timmermans plaatsvervanger

Over de machtsstructuur binnen de Commissie zelf rezen de afgelopen weken vragen, waar Von der Leyen bij de presentatie vaag over bleef. Onder haar werken straks liefst acht vice-voorzitters, van wie er drie zich ‘executive vicepresident’ mogen noemen: Timmermans, de Deen Vestager en de Let Valdis Dombrovskis. Na afloop van de presentatie, buiten op het Brusselse Schumanplein, verschafte Vestager opheldering over de vraag wie van de drie het hoogst in rang is. Wie vervangt Von der Leyen als ze ziek is?

Vestager: „Frans Timmermans.”

Dat de ene ‘vice’ daarmee meer gelijk is dan de andere, achtte zij geen probleem. „Dat is het protocol.”