Na 2022 is er geen ‘duivels dilemma’ meer voor Wiebes

Gaswinning Groningen Acht jaar eerder dan de bedoeling was stopt de gaswinning in Groningen, maakte minister Wiebes (EZ en Klimaat, VVD) bekend.

Na elke aardbeving klonk de roep luider om de gaskraan sneller dicht te draaien.
Na elke aardbeving klonk de roep luider om de gaskraan sneller dicht te draaien. Foto Kees van de Veen

In 2022 komt er naar verwachting een einde aan de gaswinning uit het Groningenveld. Dat kondigde minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) dinsdag aan in een brief aan de Tweede Kamer. Ook gaat volgend jaar niet meer dan 12 miljard kubieke meter aardgas gewonnen worden. Onder deze grens is de kans op zware aardbevingen minder groot.

Dat de gaswinning naar nul gaat, komt niet als een verrassing. Jarenlang werd 2030 genoemd als het jaar waarin het zo ver zou zijn. Nu is dat acht jaar naar voren gehaald, terwijl het kabinet eerder zei dat dat absoluut niet kon; de leveringszekerheid van gas zou daardoor in het geding komen.

Maar na elke beving klonk de roep om de gaskraan sneller dicht te draaien luider. Na de beving in Westerwijtwerd afgelopen mei, die met een kracht van 3.4 een van de zwaarste was die de provincie trof, sprak minister Wiebes van „een duivels dilemma”. Hij overwoog de gaskraan sneller dicht te draaien in het belang van de veiligheid van Groningers, maar zag grote economische bezwaren.

Koude dagen

Industriële grootverbruikers zouden van het gas moeten worden afgesloten, wat zou kunnen leiden tot „bedrijfssluitingen, grote werkloosheid en risico’s voor de elektriciteits- en voedselvoorziening”, schreef hij aan de Tweede Kamer. Ook zouden pieken in de vraag naar gas bij koude dagen niet kunnen worden opgevangen.

Nu lijkt dat ‘duivelse dilemma’ van Wiebes vanaf 2022 geen probleem meer te zijn. Niet geheel toevallig moet dat jaar ook de stikstoffabriek in Zuidbroek klaar zijn, die hoogcalorisch gas uit het buitenland kan omzetten in laagcalorisch gas, zoals dat uit het Groningengasveld komt. Ook kondigt Wiebes aan gebruik te maken van de gasopslag in Norg, waar het omgezette gas opgeslagen kan worden.

En voor de pieken in koude dagen heeft de minister een noodoplossing ingebouwd. Als de vraag naar gas in koude winterdagen te hoog wordt, kan er alsnog na 2022 gas uit het Groningenveld gewonnen worden.

Dat de minister daarnaast de gaswinning voor het komende jaar verlaagt naar 12 miljard kubieke meter, is conform een advies dat de onafhankelijke toezichthouder, het Staatstoezicht op de Mijnen (SODM), vanaf 2018 herhaaldelijk gaf als relatief veilige grens. Ook werd de minister de afgelopen jaren tot driemaal toe op de vingers getikt door de Raad van State vanwege het gasbesluit, dat keer op keer te weinig rekening zou houden met de veiligheid van de bewoners.

Dit gasjaar, dat loopt van oktober 2018 tot oktober 2019, wordt er 19,8 miljard kubieke meter gas gewonnen. De verlaging naar 12 miljard volgend jaar kost de schatkist 400 miljoen euro, schrijft Wiebes in zijn brief.

De oppositiepartijen PvdA, SP en GroenLinks willen van minister Wiebes zeker weten dat de stopzetting van de gaswinning geen gevolgen heeft voor de versterkingsoperatie van huizen in Groningen. Toen de minister vorig jaar maart bekendmaakte de gaswinning af te bouwen, zette hij ook de versterkingsoperatie tijdelijk stil. Wiebes wilde eerst nagaan in welke grootte de versterkingsoperatie bij een lagere gaswinning nodig was. Daardoor liep de versterking van tienduizenden huizen minstens een halfjaar vertraging op. Hans Alders, die als Nationaal Coördinator Groningen verantwoordelijk was voor de versterkingsoperatie, stapte uit frustratie op.

„Ik houd mijn hart vast”, zegt Tweede Kamerlid Sandra Beckerman (SP). „Vorige keer deed Wiebes zijn aankondiging dat de gaswinning zou worden afgebouwd en toen kwamen er een komma en een ‘maar’. Die ‘maar’ was dat de versterkingsoperatie tijdelijk werd gestopt. Wiebes heeft die nooit meer goed op gang gekregen. Dit zou het jaar worden van de uitvoering, het is nu september en mensen wachten nog steeds op schadeherstel of versterking van hun huis.”

Vergoeding voor Shell en Exxon

De PvdA zet daarnaast vraagtekens bij de vergoeding die Shell en Exxon krijgen voor het versneld stopzetten van de gaswinning. Tweede Kamerlid Henk Nijboer (PvdA): „Ik zie in de stukken dat de bedrijven 90 miljoen euro hebben bedongen. Dat vind ik zó klein en zo moreel verwerpelijk. Zij hebben miljarden verdiend aan de gaswinning en zijn verantwoordelijk voor de aardbevingen. Maar als ik het goed lees, gaat het nu om een concept-overeenkomst. Wij gaan als parlement over de begroting, wat mij betreft gaan we hier als Kamer voor liggen.”

De oppositiepartijen willen dat de aangekondigde parlementaire enquête naar de gaswinning zo snel mogelijk begint. Volgens Tweede Kamerlid Tom van der Lee (GroenLinks) zou het onderzoek volgend jaar al kunnen beginnen. „Een van de belangrijkste vragen is waarom de gaswinning nu wél veel sneller stopgezet kan worden”, zegt Van der Lee. „Onder anderen Wiebes’ voorganger, minister Kamp, zei steeds dat dit onmogelijk was.” Henk Nijboer (PvdA): „De hoofdvraag is: zijn we bewust voorgelogen, met de belangen van Shell en Exxon in het achterhoofd?”