HPV-prik beschermt ook mannenkeel

Gezondheidszorg Mannen die niet zijn ingeënt tegen het HPV-virus profiteren van het feit dat de vaccinatiegraad toeneemt. Ze krijgen minder HPV-infecties in hun mond en keel.

In Rotterdam worden voorbereidingen getroffen voor een vaccinatiesessie tegen HPV.
In Rotterdam worden voorbereidingen getroffen voor een vaccinatiesessie tegen HPV. Foto Koen van Weel/ANP

De vaccinatie tegen het humaan papillomavirus (HPV) beschermt ook tegen HPV-infecties van de mond en keel bij mannen die niet zijn ingeënt tegen het virus. De infectie kwam in 2016 ruim eenderde minder voor in hun mondholte dan zeven jaar eerder. Dat kwam doordat steeds meer vrouwen zijn ingeënt.

Gevaarlijke varianten van het HPV kunnen kanker aan de baarmoederhals, vagina en penis veroorzaken, maar ook mond- en keelkanker. Via orale seks kan het virus worden overgedragen. Met vaccinatie wordt, zo blijkt nu, een grotere groep mensen beschermd dan in de huidige berekeningen wordt meegenomen, schrijven Amerikaanse onderzoekers dinsdag in het wetenschappelijke tijdschrift JAMA.

Deze zogenoemde groepsbescherming komt waarschijnlijk doordat steeds meer vrouwen tegen HPV zijn ingeënt, zeggen de auteurs. De HPV-vaccinatie wordt in de VS sinds 2006 aangeboden aan vrouwen, en sinds 2011 aan mannen; 15 procent van de vrouwen en bijna 6 procent van de mannen is ingeënt.

Ongeveer acht op de tien mensen die seksueel actief zijn, loopt ooit een HPV-infectie op. Meestal ruimt het lichaam dit virus zelf op, maar soms niet. Door sommige varianten van het virus kan dan baarmoederhalskanker ontstaan, of een andere vorm van kanker. Ook genitale wratten worden veroorzaakt door een vorm van HPV.

De onderzoekers trokken hun conclusies uit de gegevens van 13.676 Amerikaanse volwassenen die jaarlijks ondervraagd en onderzocht worden in de National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES), een groot landelijk bevolkingsonderzoek. In de periode tussen 2009 en 2016 daalde het percentage niet-gevaccineerde mannen bij wie HPV in de mondholte werd gevonden van 2,7 procent naar 1,6 procent. Het ging hier om de stammen waartegen de HPV-vaccinatie werkt. De stammen waartegen het vaccin niet is gericht, bleven gelijk. Bij ongevaccineerde vrouwen daalde het percentage HPV in de mondholte niet meetbaar, ook omdat orale HPV bij vrouwen weinig voorkomt.

„In Nederland registreren we niet hoe vaak mond- en keelinfecties met HPV voorkomen,” zegt Hans van Vliet, manager van het Rijksvaccinatieprogramma van het RIVM. „Maar de situatie in de VS is vergelijkbaar met die bij ons. Het is te verwachten dat vaccinatie ook effect heeft op de andere kankers die HPV kan veroorzaken, mede door groepsimmuniteit. Daarom adviseerde de Gezondheidsraad in juni om HPV ook voor jongens op te nemen in het vaccinatieprogramma.” In Nederland is nu 45 procent van de meisjes tegen HPV gevaccineerd.