Herkenbaar voor mensen, niet voor systemen

gezichtsbedekking Een Poolse kunstenares ontwierp een elegant gezichtssieraad, bedoeld om online gezichtsherkenning te voorkomen.

In wat Facebook zelf trots de ‘grootste set gezichtsgegevens’ ter wereld noemt, is vermoedelijk de vorm en kleur van uw tanden opgenomen, evenals de afstand tussen uw ogen, op de millimeter nauwkeurig. Ook als u nooit Facebook gebruikte, maar uw vrienden wel.

Dat is te danken aan DeepFace, het systeem gecreëerd door onderzoekers van Facebook om gezichten te herkennen. Ongetwijfeld zal het bedrijf zelf zeggen dat ze het gebruiken om nóg beter mensen met elkaar in contact te kunnen brengen.

Het systeem is gevoed en getraind door de Facebook-gebruikers. Het leerde zijn kunstje van alle beelden die geüpload zijn en worden, en is nu zo goed dat het in 97,35 procent van de gevallen de juiste identiteit bij een foto weet te plaatsen. Het is beter in staat om mensen te herkennen dan het systeem van de FBI, dat 85 procent scoort. Sterker nog, het scoort bijna net zo goed als de mens, al kan die gemiddeld maar 5.000 gezichten onthouden.

Facebook is als een zwart gat waar gezichtskenmerken in opgeslagen worden. Doodeng, vond de Poolse ontwerpster Ewa Newak, laat ze per e-mail vanuit Polen weten. „Ik wilde iets simpels bedenken waarmee we ons kunnen beschermen tegen die systemen.” Van papier knipte ze vormen en plakte die op haar gezicht. Meer dan honderdvijftig combinaties van vormen en maten passeerden de revue. Ze uploadde van allemaal een foto op Facebook, om te testen welke het beste werkte. Bij één van de simpelste, en sierlijkste ontwerpen bleek Facebook er niet in te slagen haar naam aan de foto te verbinden.

Natuurlijk kun je je gezicht al op vele manieren afschermen. Met boerka, een siliconenmasker of integraalhelm bijvoorbeeld. Maar volledige gezichtsbedekking is in Nederland niet toegestaan in bus of ziekenhuis. Met Newaks Incognito kan het gewone leven doorgaan, zonder dat DeepFace je zal herkennen.

Het gezichtssieraad bedekt op precies de juiste plekken genoeg van het gezicht en verstoort daarmee voldoende kenmerken om de drager ‘onleesbaar’ te maken. Of in elk geval, dat deed het toen ze het ontwierp in 2017. Ze heeft het ontwerp pas recent naar buiten gebracht, omdat het zo actueel is.

Het brilachtige masker hangt aan de oren en leunt op de neus, op de wangen rusten ronde schijven en vanaf de wenkbrauwen tot de haargrens loopt een verticaal vlak. Ze voerde het uit in messing. „Zodat het echt lijkt en voelt als een sieraad.”

Haar ontwerp is een concept, niet bedoeld voor productie. Dat zou ook niet haalbaar zijn, het moet net als een bril op elke gezicht apart afgesteld worden. „Het is meer bedoeld als commentaar op de realiteit, om een discussie aan te jagen.” Ze denkt niet dat we projecten als deze in veelvoud gaan zien, gewoonweg omdat de algoritmes te makkelijk aangepast kunnen worden om weer te werken. Maar ook omdat ze denkt dat er geen vraag is. „Op dagelijkse basis delen mensen vrijwillig zo veel van zichzelf, ze malen niet om hun privacy. Ik ben soms bang dat het al te laat is voor zulke reflecties.”

Newak ontwierp de Incognito op haar eigen gezicht. Omdat dat het makkelijkst was. Inmiddels zijn foto’s van haar met het masker op online overal te vinden. Niet herkenbaar voor systemen, wel voor mensen. „Ik had nooit verwacht dat het project zo populair zou worden. Dat ik nu overal op internet mijn eigen hoofd tegenkom vind ik behoorlijk eng.” Door de foto in te voeren in de zoekfunctie van Google Image, krijg je direct links naar haar identiteit. Zo heeft Incognito haar beter vindbaar gemaakt dan ze ooit was.