Beursnieuweling leunt op Chinese goudmijn

Investeerder Naspers Amsterdam beleeft woensdag met Prosus een beursgang van recordomvang. In de verkoop: een aandelenbelang in techbedrijf Tencent en een aantal verliesgevende start-ups.

De gebouwen van het Chinese internetbedrijf Tencent in Shenzhen.
De gebouwen van het Chinese internetbedrijf Tencent in Shenzhen. Foto Getty

„Onze strategie met internetbedrijven is als spaghetti tegen de muur gooien”, zei Koos Bekker toen hij nog topman van Naspers was. „Sommige slierten blijven eraan plakken, andere vallen eraf.” Bekker hield met zijn Zuid-Afrikaanse media- en techbedrijf wel van een gokje, erkende hij in 2012. Beviel een aankoop niet, dan stootte hij die gewoon weer af.

Eén van die eerste gokjes betrof een onbekend Chinees internetbedrijf, Tencent. Voor 32 miljoen dollar nam Naspers in 2001 een belang van 45 procent in de ontwikkelaar van chatdienst QQ. Het bleek een van de beste techinvesteringen ooit. Tencent is inmiddels een van de grootste bedrijven ter wereld, en het belang van Naspers – nu 31 procent – is zo’n 130 miljard dollar waard.

Vanaf woensdag staat dat belang in Tencent, samen met alle andere niet-Zuid-Afrikaanse activiteiten van Naspers, onder de naam Prosus genoteerd aan de Amsterdamse beurs. Daarmee krijgt Euronext, na laadpalenaanbieder Fastned en machinebouwer Marel, dit jaar een derde nieuwkomer.

Het is tegelijk veruit de grootste beursintroductie die Nederland tot nu toe beleefde. Alleen Shell en Unilever zijn op de beurs meer waard dan de 91 miljard euro waarop het prospectus Prosus waardeert. Maar waar de belegger bij de eerste twee wel een idee heeft waarin hij investeert, is Prosus een grote onbekende. Wat voor bedrijf krijgt Beursplein 5 er vanaf woensdag bij?

Koerswijziging

Bestuursvoorzitter Bob van Dijk, een Nederlander, noemt het concern graag „een van de tien grootste internetbedrijven ter wereld”, verwijzend naar de reeks minder- en meerderheidsbelangen in techondernemingen die het bedrijf bezit. Tegelijk is Naspers ook een mediaconglomeraat dat een groot deel van de Zuid-Afrikaanse pers in handen heeft.

Lees ook het interview met Van Dijk uit 2015: "We willen de Marktplaats van India en China en Latijns-Amerika en Oost-Europa worden"

Voorloper De Nasionale Pers begon ruim een eeuw geleden met Die Burger, een krant die ten tijde van de apartheid nauwe banden met het regime onderhield. Met de jaren verwierf het bedrijf meer mediatitels. Het leverde oud-topman Bekkers de bijnaam ‘de Rupert Murdoch van Zuid-Afrika’ op.

Eind jaren 90 wijzigde Naspers van koers. Het investeert sindsdien vooral in kansrijke techbedrijven in opkomende markten, zoals Brazilië, Rusland, India en China. Na het vroege belang in Tencent volgden deelnemingen in onder meer het Russische socialemediabedrijf Mail.ru, betaaldienst PayU en het Chinese reisconcern Ctrip. Ook heeft Naspers belangen in het Duitse Delivery Hero en India’s grootste maaltijdbezorger, Swiggy.

Beleggers met geloof in al die participaties dreven de koers van Naspers op de beurs in Johannesburg sterk op. Het bedrijf heeft inmiddels een beurswaarde van 100 miljard dollar en beslaat daarmee zo’n kwart van de index. Voor vermogensbeheerders die op tijd ‘instapten’ is dat prettig, maar tegelijk wekt het huiver. Wie met zijn aandelenmandje de index wil volgen, voelt immers steeds meer het gewicht van Naspers – en van de risico’s die aan al die techinvesteringen zijn verbonden.

Dat is precies een van de redenen dat Naspers Prosus nu een aparte notering geeft. Een andere is dat het management het bedrijf eigenlijk meer waard vindt dan de beleggers. Als alleen al het belang in Tencent 130 miljard dollar waard is, en Naspers als geheel op 100 miljard wordt gewaardeerd, kent de belegger in feite een negatieve waarde toe aan de andere activiteiten. Alsof een taartpunt duurder is dan de hele taart.

Topman Van Dijk spreekt liever van een „korting”. Tegenover NRC noemde hij dat eerder „niet ongewoon”, gezien de brede portefeuille van Naspers. Beleggers houden nu eenmaal meer van gespecialiseerde bedrijven: meer focus, minder ruis, efficiënter.

Om meer van het financiële potentieel vrij te maken, besloot de Naspers-top een plek te zoeken voor notering van alle niet-Zuid-Afrikaanse activiteiten. De top keek daarbij vooral naar een Europees land, met gelijkaardige beursregels en aantrekkelijk vestigingsklimaat. Zo kwam Naspers uit bij Amsterdam. Het bedrijf heeft al een van zijn drie regionale hoofdkantoren in Hoofddorp, waar zo’n tweehonderd mensen werken.

Risico’s in China

Naspers hoopt met de aparte notering van Prosus op waardevermeerdering van beide aandelen. Bij een presentatie voorafgaand aan de beursgang deed het bedrijf er alles aan om beleggers ervan te overtuigen dat Prosus meer is dan een investering in Tencent met korting. Zo benadrukte Naspers dat de maaltijdbezorgers in de portefeuille de komende tien jaar voor dubbele groeicijfers moeten zorgen.

Maar wie kijkt naar de resultaten van het op 31 maart afgesloten boekjaar 2019, ziet hoe zwaar ook Prosus leunt op de Chinese goudmijn. Van Naspers’ omzet, 18,3 miljard dollar, komt ruim 80 procent van het belang in Tencent. Behalve Mail.ru draaiden de andere Prosus-segmenten een verlies, van in totaal circa een half miljard dollar. Tencent compenseerde dat royaal: onder de streep een positief resultaat van 3,4 miljard dollar.

Naspers brengt in Prosus zijn belang in niet-Zuid-Afrikaanse activiteiten onder.

Topman Van Dijk, straks ook verantwoordelijk voor Prosus, wees er eerder op dat zijn bedrijf graag vroeg instapt bij interessante partijen. Die draaien dan vaak nog met verlies door hoge marketing- en ontwikkelingskosten.

Voor expansieve start-ups binnen Prosus is de aanwezigheid van een zak geld – Tencent – prettig, maar die afhankelijkheid maakt de onderneming tegelijk kwetsbaar. Geopolitieke ontwikkelingen – neem het handelsconflict tussen de VS en China – kunnen de koers sterk beïnvloeden, zo meldt het prospectus.

De beperkingen die de Chinese overheid buitenlandse ondernemingen in China oplegt vormen een andere complicerende factor. Omdat Tencent voor een belangrijk deel in buitenlandse handen is, mag het er niet zelf telecomdiensten aanbieden. Daarom heeft het contracten met Chinese telecombedrijven gesloten, waardoor Tencent in feite de baas is en de inkomsten geniet. Mocht de Chinese overheid alsnog een streep halen door die constructies, zo waarschuwt het prospectus, dan zou dat een forse tegenslag betekenen voor Tencent – en dus voor Prosus.

Met dit soort risico’s is het lastig iets te zeggen over het welslagen van Prosus’ beursgang en koersontwikkeling. Het is, om de Naspers-beeldspraak te volgen, alsof je een enorme schaal spaghetti tegen de Amsterdamse beurs aan gooit. Nu maar zien wat er bij de beleggers blijft plakken.