‘Elektrogevoeligen’: ‘Straks kan ik niet meer naar buiten’

5G-Netwerk Telecomproviders hopen volgend jaar klaar te zijn met een 5G-netwerk. Bezorgde burgers vrezen gezondheidsrisico’s.

In Den Haag demonstreerden zo’n 500 mensen maandag tegen het landelijk dekkende 5G-netwerk dat volgend jaar klaar zal zijn. Zij zijn bezorgd over de elektromagnetische straling die 5G zal veroorzaken.
In Den Haag demonstreerden zo’n 500 mensen maandag tegen het landelijk dekkende 5G-netwerk dat volgend jaar klaar zal zijn. Zij zijn bezorgd over de elektromagnetische straling die 5G zal veroorzaken. Foto’s David van Dam

Met haar hoed waarover gaas van roestvrij staal is gedrapeerd is Dinette Keulen een opvallende verschijning bij de landelijke demonstratie tegen 5G. Het protest tegen de uitrol van het nieuwe netwerk voor mobiele telefonie trok maandag in Den Haag zo’n 500 mensen. Keulen maakte de hoed niet speciaal voor de demonstratie, maar draagt ’m dagelijks als ze in haar Friese dorp boodschappen doet. Het gaas is volgens haar „stralingsvrij”.

Lees ook: Hoe ongezond is 5g?

Net als de andere deelnemers maakt Keulen – afgestudeerd aan de Wageningen Universiteit, haar beroep wil ze niet noemen – zich grote zorgen over de elektromagnetische straling die 5G zal veroorzaken. Telecomproviders hopen volgend jaar klaar te zijn met de aanleg van een landelijk dekkend netwerk. Omdat 5G van meer, alhoewel deels kleinere, zendmasten gebruik zal maken, is Keulen bang dat ze straks niet meer naar buiten kan. „Nu kan ik nog door het dorp lopen. Als er om de paar honderd meter zo’n ‘small cell’ (type antenne, red.) hangt, dan kan ik alleen nog maar thuis zitten”, zegt Keulen, die vanwege straling uit de Randstad naar Friesland is verhuisd.

Elektrische en magnetische trillingen die afkomstig zijn van zendmasten en elektrische apparaten veroorzaken volgens Keulen zware hoofdpijnen en een algeheel gevoel van malaise. „Nu heb ik ook een klein beetje hoofdpijn”, zegt ze op het Toernooiveld. „Maar dat is de prijs.” De prijs om de rest van Nederland wakker te schudden voor een naderende ramp, als we de protestborden mogen geloven. ‘Code rood, 5G wordt onze dood’, ‘Technologie ontspoort in massamoord’ luiden de teksten.

Foto’s David van Dam
Foto David van Dam

WeAreChange Rotterdam, een mediaplatform van burgerjournalisten, ondersteunt de demonstratie met publiciteit en advies. Maria van Boekelen van WeAreChange.nl is niet alleen bezorgd over gezondheidsrisico’s. Ze vreest dat de inperking van de privacy met het 5G-netwerk een nieuwe fase in gaat. Haar organisatie maakte er de online documentaire Digitropolis over. Van Boekelen: „Met 5G worden er straks nog meer data over burgers verzameld. We krijgen nog meer apparaten die met het internet worden verbonden, zoals de zelfrijdende auto die ook data opslaat en deelt. Zo ontstaat een controlemaatschappij waarin we nooit meer onbespied kunnen zijn in het publieke domein.”

Vogels die uit de lucht vallen

Tijdens de demonstratie voeren zorgen over de volksgezondheid de boventoon. Op internet gaan filmpjes rond waarin de beweringen over de schadelijkheid van 5G zo mogelijk nog extremer zijn dan op de protestborden in Den Haag. De door Rusland gefinancierde tv-zender RT waarschuwt in de VS voor een gevaarlijk ‘experiment op de mensheid’. De dood van honderden spreeuwen in Den Haag werd vorig jaar op websites toegeschreven aan ‘experimenten met 5G’.

Roland van den Akker zegt ook hooggevoelig te zijn voor elektromagnetische straling. Een paar weken voor de 5G-demonstratie gaat hij langs bij Connie Vroegop van de Vereniging Meetspecialisten Elektromagnetische Straling (VEMES). Leden van de VEMES meten deze straling en adviseren klanten hoe ze de blootstelling eraan kunnen verminderen. Verhalen over vogels die uit de lucht vallen bij testen voor 5G houden Van den Akker, accountant, en Vroegop, inkoopadviseur, niet voor onmogelijk. „Mensen verdiepen zich er niet in”, zegt Vroegop. „Als ze dat wel zouden doen, dan zou de onrust veel groter zijn.”

Foto David van Dam

De klachten die Van den Akker en Vroegop rapporteren zijn een hoge bloedsuikerspiegel, slapeloosheid, concentratieproblemen en een beroerd gevoel in het algemeen. Anderen noemen een variëteit aan gezondheidsproblemen, van oorsuizingen tot het ontstaan van kanker. Tot hun frustratie wordt elektrogevoeligheid door de Gezondheidsraad niet erkend als een medische aandoening.

Thuis bij Vroegop laat Van den Akker zien hoe hij straling meet. „Als ik naar een restaurant ga, doe ik altijd even een ‘achtje’”, zegt hij. Met de stralingsmeter, een apparaat ter grootte van een smartphone, schrijft hij het cijfer acht in de lucht. Uiteindelijk kiest hij in het restaurant voor de tafel waar de straling het laagst is.

Luister ook naar de podcast Onbehaarde Apen: Hoe werkt 5G en is het schadelijk?

Vroegop saneerde met haar man haar vrijstaande woning langs de rivier De Linge in Gelderland. Niet geaarde lampen, draadloos internet, alles ging eruit. „Mensen wijzen altijd als eerste naar de zendmasten, maar stralingsbronnen bevinden zich vaak in huis”, zegt Vroegop.

Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is er veel onderzoek gedaan naar de gezondheidseffecten van mobiele telefonie. Het enige bewezen effect is het opwekken van warmte in het lichaam of op de huid. „Om gezondheidseffecten door te veel opwarming te voorkomen gelden er blootstellingslimieten, ook voor 5G. Er is geen reden om te veronderstellen dat 5G andere effecten veroorzaakt dan de huidige signalen van 4G”, laat een RIVM-woordvoerder weten.

Gebrekkige inspraak

Tegelijkertijd meldt het RIVM dat er weliswaar geen bewijs, maar wel aanwijzingen zijn voor een verhoogde kans op twee soorten hersentumoren bij veelvuldig en langdurig gebruik van een mobiele telefoon. Ook erkent het RIVM dat de klachten die „elektrogevoeligen” ervaren „reëel en ernstig kunnen zijn”.

Op de vraag of het RIVM hiermee het bestaan van elektrogevoeligheid erkent, antwoordt een woordvoerder dat de klachten worden erkend, maar dat niet met zekerheid kan worden gesteld dat die door elektromagnetische straling worden veroorzaakt. „Het kan zijn dat het de straling is, het kan zijn dat er een psychische oorzaak is, het kan zijn dat er sprake is van andere milieufactoren of ziekten. Een combinatie hiervan is ook nog mogelijk”, aldus de woordvoerder. Vanwege de uitrol van het 5G-netwerk wordt het lopende onderzoek naar straling in Nederland met enkele jaren verlengd.

Vroegop en Van den Akker vinden het ongelooflijk dat 5G er komt, terwijl het onderzoek nog loopt. Ze verwijzen naar een brief die ruim 180 wetenschappers en artsen uit 35 landen naar de Europese Commissie stuurden. Daarin waarschuwen de wetenschappers voor verhoogde risico’s op kanker, de ziekte van Alzheimer en verminderde vruchtbaarheid.

Ook hekelen Van den Akker en Vroegop de vermeende gebrekkige inspraak van de burger. Vroegop: „Dit heeft niets meer met democratie te maken.” Ze weten zich sinds vorige week gesteund door het college van burgemeester en wethouders in Maastricht. In een brief aan het ministerie van Economische Zaken maakt Maastricht bezwaar tegen de voorgenomen aanpassing van de Telecomwet. Die maakt het mogelijk dat telecomaanbieders zonder toestemming van de gemeente 5G-antennes aanbrengen op bushokjes en lantaarnpalen. „Dat betekent dat de gemeente in feite weinig heeft in te brengen en moet gedogen dat openbare gebouwen en andere publieke infrastructuur … gebruikt kunnen worden voor het aanbrengen van Small Cells op een schaal die we niet eerder gezien hebben”, aldus Maastricht in de brief. De gemeente eist daarnaast dat met onderzoek wordt aangetoond dat 5G geen risico vormt voor de volksgezondheid.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Onbehaarde Apen: Hoe werkt 5G en is het schadelijk?

U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.