Overheid kocht meubels die al staatseigendom waren

Paleisinboedel In de jaren tachtig betaalde de overheid miljoenen voor de inventaris van Het Loo. Honderden meubelstukken waren al staatseigendom.

Paleis het Loo in de steigers.
Paleis het Loo in de steigers. Foto ANP / Jeroen Jumelet

De Nederlandse overheid heeft in de jaren tachtig honderden kostbare historische meubels van prinses Juliana gekocht die al staatseigendom waren. Een commissie met hofvertegenwoordigers bestempelde de antieke meubels eind jaren zestig als eigendom van de koninklijke familie, terwijl ze op staatskosten waren vervaardigd.

Dat blijkt uit onderzoek van NRC naar de rijksaankoop van vier paleisinventarissen tussen 1982 en 2009. Over deze transacties is het parlement nooit geïnformeerd.

Het gaat om zeker driehonderd waardevolle meubelstukken in empire-stijl uit de collectie van paleis Het Loo. Deze meubels werden tussen 1806 en 1810 op staatskosten besteld door Lodewijk Napoleon, de broer van Napoleon Bonaparte. En om meubels uit de periode van koning Willem I, die gold als kunstkenner met een dure smaak. Hij liet de meubels ook, in mindere mate, op staatskosten vervaardigen.

Lees ook het onderzoek van NRC: Twee keer betalen voor meubels van Lodewijk

In totaal betaalde de overheid zo’n 20 miljoen gulden aan Juliana voor de inventaris van Het Loo. Welk deel hiervan een ‘dubbele betaling’ betrof, vergt diepgaand archiefonderzoek.

Voordat de staat de paleisinventarissen kocht, is uitgebreid overlegd tussen de overheid en het hof over de meubels die uit de staatskas waren betaald. Dat blijkt uit tal van overheidsdocumenten die NRC vond in recent openbaargemaakte dossiers bij het Nationaal Archief.

Bij een overleg dat toenmalig premier Piet de Jong (KVP) in september 1969 op Huis ten Bosch had met koningin Juliana, prins Bernhard, kroonprinses Beatrix en prins Claus beloofde de koninklijke familie een „zo duidelijk en eenvoudige mogelijke” oplossing te formuleren.

Een week later oordeelden vier hoffunctionarissen dat alle meubels op Het Loo, Soestdijk en Huis ten Bosch „volledig eigendom van de koninklijke familie” waren. Die vaststelling vormde in de decennia daarna het uitgangspunt bij de rijksaankoop van de paleisinventarissen.

Maandag berichtte NRC al dat de overheid dubbel betaalt voor het onderhoud van paleismeubels: een keer als eigenaar van de meubels en één keer via een uitkering hiervoor aan de koning. Premier Mark Rutte (VVD) noemde de uitkeringen aan het staatshoofd maandagmorgen in een reactie tegenover de NOS „verschrikkelijk ingewikkeld”. Hij is ervan overtuigd dat koning Willem-Alexander, de voormalige koningin Beatrix en haar moeder Juliana niets verkeerds hebben gedaan. „Die zitten niet expres iets te doen”, aldus de premier. Diverse Kamerleden willen opheldering van Rutte. Overigens is in de Nederlandse constitutionele monarchie de minister-president formeel verantwoordelijk voor het optreden van het staatshoofd.

Twee keer betalen voor meubels van Lodewijk pagina 8-10