Opinie

Met de Syriërs zelf wordt zoals gewoonlijk alleen gesold

De Turkse president Erdogan wil serieus Syrische vluchtelingen kwijt, zag Carolien Roelants. Liefst in een bufferzone in Syrië maar anders in Europa.

Dwars

Ik kom binnenkort nog terug op Freya Stark, maar eerst de Turkse president Erdogan. Hij is nogal van de dreigementen en ultimata en hij heeft ons de laatste tijd wat dit betreft zeker niet in de steek gelaten. Zo dreigde hij vorige week „de poorten open te zetten” en massaal Syrische vluchtelingen naar Europa te laten gaan als hij geen internationale steun krijgt voor een dertig kilometer diepe ‘veiligheidszone’ langs de Syrische grens ten oosten van de Eufraat. Binnen Syrië natuurlijk, en onder Turkse militaire controle. De Turkse president wil daar dan een miljoen „Syrische broeders” vestigen.

Dit gebied is een etnische lappendeken, maar in meerderheid Koerdisch en staat de facto onder controle van de Koerdische YPG, ideologisch verwant aan de Turks-Koerdische PKK en dus precies even terroristisch in Erdogans visie. De Syrische broeders zijn bijna allemaal Arabieren; en bovenop een kleine twee miljoen Koerden in héél Syrië zou hun komst in een vergaande arabisering van dat gebied resulteren. Wat ook de bedoeling is: niet zozeer een veiligheids- als wel een bufferzone. Maar Erdogan verpakte het anders: „we kunnen niet worden gedwongen de last alleen te dragen” – de last van 3,6 miljoen Syrische vluchtelingen. Ja, dan moet je er een miljoen ofzo over de grens kwijt. Liefst in die veiligheidszone, maar anders in Europa.

Erdogan is lang niet de enige die een vermeende Koerdische dreiging te lijf gaat via etnische verdunning of zelfs etnische zuivering of zelfs genocide. Het regime van Hafez Assad beroofde in de jaren zestig meer dan 100.000 Koerden van hun staatsburgerschap, en zette Arabische burgers op hun land. Saddam Hussein vestigde in de jaren zeventig en tachtig op grote schaal Arabische burgers in het Koerdische noorden van Irak. Voor Erdogan zijn Koerden terroristen, maar voor Saddam waren het collaborateurs met de Iraanse vijand. In 1987 ontaardde dat in de Koerdische genocide door zijn neef Ali Hassan al-Majid – Ali Chemicali – die onder andere gifgas inzette „om het Koerdische probleem op te lossen”. Duizenden dorpen werden vernietigd, en waarschijnlijk meer dan 100.000 Koerden vermoord.

Goed. Amerika, dat 1.000 militairen in het gebied heeft, onderhandelt met Turkije hoe die veiligheidszone kan worden ingericht zonder dat het zijn Syrisch-Koerdische vrienden verraadt. Dat gaat Erdogan niet snel genoeg, getuige zijn ultimatum.

Net als Jordanië en Libanon heeft Turkije aanvankelijk bereidwillig Syrische vluchtelingen opgenomen, maar die tijd is voorbij. De economie verslechtert, en dat wordt door burgers en autoriteiten op de Syriërs afgereageerd. Voor Erdogan is de EU een voor de hand liggend slachtoffer om nog eens te chanteren: heeft ze in 2016 niet ook betaald voor een Turkse rem op de vluchtelingenstromen naar Europa? Maar, zo klaagde hij vorige week, „we kregen niet de hulp die we nodig hadden van de wereld, laat staan van de Europese Unie”.

Je kunt je afvragen of het groeiende aantal vluchtelingen dat de laatste weken op de Griekse eilanden aankomt een Turks seintje is dat het menens is met de dreigementen. Lang niet allemaal Syriërs overigens, veel Afghanen ook. Ze komen niet verder dan kampen die alleen maar afschuwelijker worden want alle Zuidoost--Europese landen hebben de doorgang muurvast afgegrendeld. Wat dat betreft is een nieuwe grote uittocht niet goed voorstelbaar, tenzij Erdogan iedereen lijfelijk op boten zet. De Syriërs zelf wordt zoals gewoonlijk niets gevraagd.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.