De Mol zet gang naar de rechter door in zaak tegen Facebook

Bitcoinadvertenties Na drie maanden onderhandelen zijn John de Mol en Facebook niet tot een overeenkomst gekomen. De Mol vraagt de rechter alsnog uitspraak te doen in de zaak over nepadvertenties met zijn naam en beeltenis.

John de Mol zegt dat Facebook de onderhandelingen traineerde.
John de Mol zegt dat Facebook de onderhandelingen traineerde. Foto ANP

De gesprekken tussen media-ondernemer John de Mol en Facebook over frauduleuze bitcoinadvertenties hebben niets opgeleverd. De afgelopen drie maanden waren De Mol en Facebook, op verzoek van de rechter, met elkaar in gesprek over een mogelijke schikking in de zaak over nepadvertenties op het sociale netwerk. De Mol vraagt de rechter nu alsnog om uitspraak te doen. De media-ondernemer zegt dat het sociale netwerk de onderhandelingen traineerde. „Er vallen geen afspraken met Facebook te maken.”

De Mol stapte naar de rechter omdat Facebook niet snel genoeg maatregelen zou treffen om de nepadvertenties waarin zijn naam en beeltenis worden gebruikt te verwijderen. In de advertenties staat dat De Mol veel geld zou hebben verdiend aan beleggingen met cryptovaluta. Wie op zo’n advertentie klikt, belandt op nagemaakte nieuwssites en wordt van daaruit doorgestuurd naar een website waar de cryptomunten te koop zouden zijn. Slachtoffers die geld investeren raken vaak hun inleg kwijt.

Rookgordijn

In een persbericht laat De Mol weten dat de gesprekken tussen beide kampen aanvankelijk goed verliepen, maar dat het vastleggen van gemaakte afspraken een probleem was. De Mol: „Het bedrijf heeft een rookgordijn van welwillendheid opgetrokken, maar heeft de door mij gewenste maatregelen niet op tijd en niet op de juiste wijze willen vastleggen.” Wat die afspraken precies zijn wil de Mol nog niet zeggen.

Facebook laat weten de advertenties te verwijderen zodra ze worden gevonden. Toch lukt het niet alle misleidende advertenties op te sporen. „We hebben hier te maken met oplichters die hun tactieken voortdurend aanpassen om zo detectie te ontlopen”, zegt een woordvoerder. Ze bevestigt dat de partijen geprobeerd hebben een regeling te vinden voor de klacht van De Mol, „maar tot nu toe zijn deze pogingen helaas niet gelukt”.

Lees ook: ‘Toen zei die man tegen ons: Ik ga jullie rijk maken’

De Mol eiste dat Facebook alle advertenties waarin zijn naam of beeltenis worden genoemd binnen vijf dagen van Facebook of Instagram worden verwijderd. Een eis die de advocaat van Facebook Jens van den Brink bij de zitting in juni „disproportioneel” en „technisch onmogelijk” noemde. „De Mol heeft geen alleenrecht op de naam ‘John de Mol’”, zei hij. Een op de persoon toegesneden filter zou niet mogelijk zijn: evenementen, aankondigingen of gesponsorde berichten van nieuwsorganisaties met een foto van De Mol zouden dan ook verwijderd moeten worden.

Sinds 2017 is er 2,2 miljoen euro schade gemeld bij de Nederlandse Fraudehelpdesk als gevolg van frauduleuze bitcoinadvertenties. De Mol zegt het stuitend te vinden dat Facebook „zijn platform ter beschikking stelt aan criminelen om onschuldige mensen op te lichten”.

Marketing

NRC deed onderzoek naar de frauduleuze advertenties. Ze worden gemaakt door affiliate marketeers, digitale proppers die worden beloond per doorverwezen bezoeker, die zo klanten werven voor online beleggingsplatforms die zeer risicovolle financiële producten aanbieden. Vanwege soepele licenties zijn deze beleggingsplatforms vaak gezeteld in Israël of op Cyprus.

Brandpunt+, een onderzoeksjournalistieke website van de publieke omroep, ging undercover in de wereld van bitcoinoplichters en wist een aantal affiliate marketeers te spreken, waaronder ook een Nederlands bedrijf. Elk aangedragen persoon zou de affiliate 600 dollar opleveren. Door de ingewikkelde opzet kan elke partij in de branche aansprakelijkheid vermijden: als iemand is opgelicht wijzen handelsplatforms naar affiliates en de affiliates naar de platforms, terwijl Facebook claimt de nepadvertenties om technische redenen vaak niet te kunnen opsporen.

John de Mol is niet de enige bekende Nederlander die last heeft van de nepadvertenties op sociale media. Ook worden foto’s van comedian Henry van Loon, tech-ondernemer Alexander Klöpping en presentatoren Jort Kelder en Humberto Tan gebruikt. De oplichters zijn niet uitsluitend in Nederland actief. Zo zijn er Italiaanse, Poolse, Indonesische, Australische en Duitse voorbeelden online te vinden. In België wordt veelvuldig een beeltenis van komiek Philippe Geubels gebruikt.

Begin 2019 speelde in het Verenigd Koninkrijk een soortgelijke zaak. De Britse budgetcoach Martin Lewis verweet Facebook nalatigheid bij het verwijderen van de nepadvertenties met zijn beeltenis. Lewis en Facebook kwamen tot een schikking nadat Facebook beloofde zich meer in te spannen bij het bestrijden van nepadvertenties en ervoor zou zorgen dat gebruikers de nepadvertenties makkelijker kunnen rapporteren.

Update (9 september): dit artikel is aangevuld met de reactie van Facebook.