Recensie

Recensie Media

De heldin lost alles op

Games Drie opvallende games verschenen deze zomer. Ze vertellen een complex verhaal, gebruiken filmbeelden én hebben een vrouw als hoofdpersoon.

Beeld uit de game 'Control'
Beeld uit de game 'Control'

Vrouwelijke helden zijn in videogames al langer bezig aan een opmars. De drie thrillergames met vrouwelijke hoofdpersonages die eind deze zomer verschenen, waren dan ook niet écht een verrassing. Het persoonlijke drama Erica, de detectivegame Telling Lies en scifi-mysterie Control tonen vooral dat een breed spectrum aan heldinnen mogelijk is.

De Black Mirror-aflevering Bandersnatch was voor niet-gamers wellicht de eerste kennismaking met games die werken met filmmateriaal, maar ze bestaan al langer. Zo ook Erica, dat zich ontspint als een interactieve film op je PlayStation, die je moet verbinden aan je telefoon zodat je het touchscreen kan gebruiken. De film stopt af en toe; dan kies je regels dialoog voor Erica, trek je bureauladen open of speel je piano.

Erica, gespeeld door Holly Earl, treft een lijk aan voor haar deur. Al snel dienen zich verschillende figuren uit het verleden aan. Je keuzes – welke vragen stel je, met wie praat je? – beïnvloeden de informatie die je krijgt.

De game maakt intelligent gebruik van interactiviteit om je een gevoel van controle te geven over het spannende verhaal. Maar Erica is als heldin wel erg duidelijk een blanco vel voor de speler om zijn eigen gedachten op te projecteren. Ze lijkt angstig en passief, en ontstijgt nooit het niveau van kindvrouwtje.

Het hoofdpersonage van Telling Lies is de blanco pagina tot in het extreme, maar het spel maakt daar intrigerend gebruik van: de stille Karen neemt aan het begin plaats voor een computerscherm. Haar reflectie op het scherm is immer aanwezig: als wij de beeldbuis in kijken, dan staart Karen terug. Ze blijft zo een muur tussen ons en de personages wier geheimen zij via videobeelden probeert te ontdekken.

Ook Telling Lies gebruikt echte opnamen, bijvoorbeeld beelden waar maker Sam Barlow om bekend staat: je begint met Facetime-beelden van hoofdpersoon David die met een camgirl chat, noteert belangrijke woorden, en gebruikt die om te zoeken naar nieuwe videoclips. Vaak zie je slechts één kant van een tweegesprek en moet je de bijbehorende video vinden om de context te begrijpen.

Je kan gemakkelijk een uur kwijt zijn op zoek naar het einde van een verhaallijn. Het acteerwerk is fascinerend, en omdat de personages recht in de camera kijken, voelen ze heel dichtbij. Maar wij zijn Karen; wij kijken slechts toe.

Control lijkt op het eerste gezicht een ‘gewone’ blockbuster-actiegame, compleet met driedimensionale computergraphics: je speelt Jesse Faden, die inbreekt in het kantoor van een schimmige overheidsdienst om daar een invasie te stoppen. Met pistool in de hand, natuurlijk. Maar de omgeving is onmiddellijk ontregelend, dreigend en massaal: het Finse Remedy Entertainment kiest voor een uniek brutalistische vormgeving, elke ruimte is een blokkendoos.

Fascinerend mysterie

Dit simplisme geeft de makers ook meer technische speelruimte. Een simpele verandering in de kleur van het licht maakt een kantoortuin tot een buitenaardse hel; de blokkerige witte letters die de namen van gebieden en missies aankondigen, slaan je bijna fysiek in het gezicht. En met de superkrachten die je vrijspeelt, is elk boek en brokstuk los te trekken en als wapen te gebruiken.

Jesse is hier niet onze blanco pagina: ze is haar eigen, fascinerende mysterie. Ze wordt onverwacht directeur van het Federal Bureau of Control, maar is daarmee zichtbaar ongemakkelijk; ze voelt meer verwantschap met de zonderlinge Finse schoonmaker die door het gebouw zwerft, verklapt ze.

Wanneer de actie stopt en de filmische vertelling de controle overneemt, plakt de camera dicht op haar gezicht, zet haar sterke kaaklijn centraal, haar ogen die in elke conversatie schichtig heen en weer schieten alsof ze voelbaar informatie verwerkt. Je krijgt toegang tot haar gedachten, maar begrijp je haar echt?

Wat is de Federal Bureau of Control, wat is deze vreemde blokkendoos die verwringt en verandert, en wie is Jesse Faden? Control is een intrigerende mix van X-Files en Twin Peaks. Het brengt je constant uit balans en houdt je aan je computer gekluisterd – alleen jammer dat het beeld van dit donkere visuele pareltje op de PlayStation en de Xbox zo stottert.