Ze keken Howard vreemd aan. Dus besloot hij altijd te lachen

Zap In de zesdelige serie Brieven aan Andalusië (VPRO) ontdekt programmamaker Stef Biemans stap voor stap hoe het is om een migrant te zijn, een echte, zonder EU-paspoort.

Stef Biemans met zakdoekjesverkoper Howard in Sevilla in Brieven aan Andalusië.
Stef Biemans met zakdoekjesverkoper Howard in Sevilla in Brieven aan Andalusië. Beeld VPRO.

Toen programmamaker Stef Biemans ’s nachts uren met de honkbalknuppel van zijn zoontje de wacht hield achter zijn voordeur, was het welletjes. Vorig jaar vertrok hij met zijn gezin uit Nicaragua, naar Spanje, waar ze landden in een dorpje ten zuiden van Sevilla.

Biemans, de meest poëtische van de Nederlandse televisiereizigers, wilde zijn nieuwe land ontdekken door brieven te sturen aan mensen in zijn omgeving. Een groot aantal van hen filmde hij. Het zesdelige Brieven aan Andalusië (VPRO) is een wondermooie traktatie die zondagavond op NPO2 te zien was terwijl de glitterzenders elkaar de kijkers met miljoenen tegelijk betwistten.

Zo schreef Biemans een brief aan Howard, een man die 39 jaar geleden geboren werd in Liberia. Nu staat hij, een flamencopak strak om de billen, bij een stoplicht papieren zakdoekjes te verkopen. Dat doet hij onweerstaanbaar, met een aan het waanzinnige grenzende vrolijkheid en soms een danspasje. Howard, zo blijkt uit zijn brief terug aan Biemans, ontvluchtte als kind de oorlog in Liberia. In Spanje keken mensen vreemd naar hem. Dus besloot hij altijd te lachen.

Lees ook dit interview

met Stef Biemans over zijn nieuwe serie

Stap voor stap ontdekt Biemans hoe het is om een migrant te zijn, een echte, zonder EU-paspoort. Er komen er veel in Andalusië aan land, vooral om dóór te reizen. „Wij zijn de kont van Europa, daar komen ze binnen”, zegt Biemans’ sportleraar. „Maar ze willen naar de mond, om eten te vinden.” Een caféhouder in een roze poloshirt zegt dat ‘de Moren’ eigenlijk Spanje weer terug willen veroveren.

Harmonieuzer is de sfeer in een haven, waar de bemanning van een vissersboot de goede vangst viert. Onder hen Papa, Senegalees van geboorte. „Als hij ’s ochtends wakker wordt, is hij café con leche”, zegt de kapitein. „Door de zon wordt hij zwarter, dan is hij café solo.” Hij knijpt even in Papa’s oorlel. „Als ik lach, ben ik blank”, zegt Papa en toont zijn tanden. Doe nog eens een geit na, vragen zijn kompanen.

Biemans legt zijn hand op de arm van de kapitein: „Is dit niet een beetje racistisch?” De man is stomverbaasd – dit zijn toch gewone grapjes onder collega’s? „Ik bén zwart, zo heeft God me gemaakt”, zegt Papa. Later zoekt Biemans Papa thuis op, ook daar houdt de Senegalees vol dat de rasgestuurde geintjes hem niet storen. „Je moet de humor van een land leren kennen.” Bij het afscheid noemt hij Biemans, ook een migrant immers, colega.

Brieven aan Andalusië

Stef en Audrey zijn nieuwkomers in Andalusië, samen met de duizenden mensen die Spanje deze zomer vanuit Afrika per boot bereikten. Hoe welkom zijn al die nieuwkomers eigenlijk in Andalusië? Kijk de eerste aflevering van ‘Brieven aan Andalusië’ nu online vpro.nl/brievenaan

Geplaatst door VPRO op Maandag 2 september 2019

.

Meer dan een collega voelt hij zich een stagiair, zegt Biemans later. „Misschien was ik dat ook wel meer in mijn huwelijk.” Want de ‘gewone’ reportages in Brieven aan Andalusië worden verdiept door de scènes met Audrey, Biemans vrouw die met haar gedachten nog bij haar familie en (soms gevangen) vrienden in Nicaragua is.

Geweldig is een scène bij de kathedraal van Sevilla, waar Audrey wil dat Stef haar op de foto zet met de beroemde toren, de Giralda. Zij doet moeilijk over het perspectief, uiteindelijk ligt de brave Biemans plat op de grond. Toch stemt het resultaat haar niet tevreden, het bovenste deel van de toren staat er niet op. „Ah, la parte cristiana”, begrijpt Biemans veel te laat – de Giralda werd door moslims gebouwd, later zetten de christenen er nog een stukje bovenop.

Dát was het stukje dat Audrey, een oceaan van haar land verwijderd, een vertrouwd gevoel geeft. Kwaad constateert ze dat hij zelfs dat niet heeft begrepen.

Aan het slot van de aflevering vat Biemans, de stagiair in zijn eigen huwelijk, samen wat hij bij de migranten heeft gezien: „Het gevoel van wel ergens te willen zijn, maar er niet van te kunnen genieten.” En als mensen vreemd naar je kijken, altijd lachen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.