Trump vertraagt vredesakkoord waar niemand blij mee was

Gesprekken VS-Taliban Trump noodde de Taliban en de Afghaanse regering op Camp David voor een omstreden vredespact, maar zegde het beraad af

Het lichaam van een donderdag bij een Taliban-aanslag omgekomen militair kwam zaterdag terug naar de VS. De aanslag was voor president Trump aanleiding een vredesberaad te annuleren.
Het lichaam van een donderdag bij een Taliban-aanslag omgekomen militair kwam zaterdag terug naar de VS. De aanslag was voor president Trump aanleiding een vredesberaad te annuleren. Foto Cliff Owen/AP

Wat is erger? Dat president Trump de Taliban voor zondag had uitgenodigd op de symbolische vredesplaats Camp David, in de symbolisch beladen week van 11 september? Of dat de afspraak niet doorgaat en de besprekingen over terugtrekking van de Amerikaanse troepen uit Afghanistan zijn afgebroken? Amerikaanse politici en waarnemers werden het er zondag niet over eens.

En dat zijn dan nog de enige feiten die zeker lijken na een drietal tweets die president Trump zaterdag uitstuurde. Hij schreef: „De belangrijkste leiders van de Taliban en, apart van hen, de president van Afghanistan, zouden zondag in Camp David een geheime ontmoeting met mij hebben. Ze zouden vanavond [zaterdag, red.] naar de VS komen. Jammer genoeg probeerden ze druk op ons uit te oefenen door een aanslag in Kabul te bekennen, waarbij een van onze geweldige militairen en nog elf andere mensen zijn gesneuveld. Ik heb de afspraak onmiddellijk afgezegd en de vredesbesprekingen afgelast. […] Als zij zich niet kunnen houden aan een wapenstilstand tijdens belangrijke vredesbesprekingen, en zelfs twaalf onschuldige mensen doden, dan hebben ze waarschijnlijk niet eens het vermogen om over een betekenisvol verdrag te onderhandelen.”

Wat de president niet schreef: waarom hij op zaterdag publiekelijk aan de handrem trok, terwijl de aanslag al op donderdag was. Waarom deze ene aanslag de doorslag gaf, terwijl eerder dit jaar al Amerikaanse militairen omkwamen bij aanvallen van de Taliban. We weten niet wat de Amerikaanse onderhandelaar Zalmay Khalilzad vrijdag en zaterdag, na de aanslag, met de Taliban-delegatie in Doha, Qatar heeft besproken.

Lees ook het nieuwsbericht: Trump trekt stekker uit vredesoverleg met Taliban

Afghaanse regering verheugd

Wat we ook niet weten: wat er precies stond in het akkoord tussen de VS en de Taliban dat volgens Khalilzad al „in principe” rond was. Wat ervan naar buiten is gekomen, was dat de VS hun aantal manschappen fors zouden reduceren. De gedeeltelijke terugtrekking uit Afghanistan – achttien jaar na de invasie in antwoord op de aanslagen van 11 september – was een verkiezingsbelofte van Donald Trump.

Het feit dat de Afghaanse regering blij is met Trumps besluit van zaterdag, lijkt veelzeggend: kennelijk had zij weinig vertrouwen in de afspraken die buiten haar om waren gemaakt tussen de VS en de Taliban. De Afghaanse president Ashraf Ghani liet weten dat „president Trump de juiste inschatting van de situatie maakt en dat hij inziet dat de Taliban zich niet willen committeren aan vrede”.

Overigens zijn ook de VS blijven vechten tijdens de besprekingen. Minister Pompeo (Buitenlandse Zaken) zei zondag dat er „alleen al in de laatste tien dagen meer dan duizend Taliban-strijders” zijn omgekomen bij gevechten met Amerikaanse militairen.

Marionettenregering

Zo blijft er veel te speculeren. Verslaggever Mujib Mashal, die voor The New York Times regelmatig in Doha was en sprak met vertegenwoordigers van de Taliban, schreef zondag dat hij van „functionarissen” heeft gehoord dat de afzegging een gevolg is van wantrouwen bij de Taliban. Zij zouden zich overvallen hebben gevoeld door het feit dat ook de Afghaanse president in Camp David was uitgenodigd. Hij citeert een naamloze „hogere Taliban-leider” die zegt: „Als Trump en zijn regering denken dat ze de confrontatie tussen de regering en de Taliban ergens op een bijeenkomst in Washington kunnen beëindigen… dat is onmogelijk, aangezien we deze marionettenregering niet erkennen.”

Die uitleg staat op gespannen voet met de officiële verklaring van de Taliban. Woordvoerder Zabihullah Mujahid verweet de VS hierin „gebrek aan volwassenheid en ervaring”. Hij waarschuwde dat de VS de meeste schade zullen ondervinden van deze stap.

Dat de Taliban de ontmoeting zouden hebben gemeden, strookt ook niet met de lezing van minister Pompeo. Bij Fox News zei hij dat Trump degene was die tot de ontmoeting had besloten. „Hij zei: ‘Ik wil praten met president Ghani. Ik wil praten met die onderhandelaars van de Taliban. Ik wil ze in de ogen kijken’.” Volgens Pompeo komt de afzegging ook van Trump. Toen de Taliban zich niet bleken te houden aan de verplichtingen die ze waren aangegaan, zei de president volgens hem: ‘Dan sluit ik die overeenkomst ook niet.’ Overigens zei Pompeo met nadruk dat de besprekingen „voorlopig” zijn gestaakt.

Lees ook het opiniestuk: Westen vertilt zich opnieuw aan Afghanistan

Het nieuws dat de Taliban op Camp David waren uitgenodigd, werd door Democratische politici veroordeeld als „bizar” en een „vertoning”. De vergelijking met Trumps onderhandelingen met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un werd getrokken: historische beelden, weinig resultaat.

Ook enkele Republikeinse politici waren negatief. Liz Cheney, afgevaardigde uit Wyoming (en dochter van toenmalig vicepresident Cheney, een van de architecten van de aanval op de Taliban in 2001) schreef op Twitter: „In Camp David zijn Amerika’s leiders bijeengekomen om een antwoord te vinden nadat Al-Qaeda, gesteund door de Taliban, 3.000 Amerikanen hadden gedood op 11 september. Daar zou geen lid van de Taliban mogen komen. Nooit.”

Hoe de afzegging ook tot stand kwam, de voorlopige conclusie lijkt te moeten zijn dat een ontmoeting én een mogelijk akkoord zijn getorpedeerd waar niemand blij mee was.