‘Joker’ stort filmfestival van Venetië in lichte identiteitscrisis

Filmfestival Venetië Vrijwel niemand dacht dat superschurkfilm Joker de Gouden Leeuw zou krijgen. Wat is de rol van het filmfestival nu Hollywoodfilms winnen?

Todd Phillips (links), regisseur van Gouden Leeuw-winnaar Joker samen met hoofdrolspeler Joaquin Phoenix in Venetië.
Todd Phillips (links), regisseur van Gouden Leeuw-winnaar Joker samen met hoofdrolspeler Joaquin Phoenix in Venetië. Foto Alberto Pizzoli/AFP

De winnaar van de Gouden Leeuw van het filmfestival van Venetië is een grote verrassing. Hoewel de superschurkfilm Joker goed viel op het Lido hield vrijwel niemand er echt rekening mee dat de film van regisseur Todd Phillips, vooral bekend van de The Hangover-trilogie, daadwerkelijk de hoofdprijs zou winnen.

Phillips bedankte bij het in ontvangst nemen van zijn prijs nadrukkelijk zijn hoofdrolspeler Joaquin Phoenix. Hij geeft een buitengewoon intense vertolking van zijn rol als de verknipte schurk uit het Batman-universum. Phillips: ,,Zonder Joaquin hadden we geen film gehad.” Joker is een sombere en gruizige film; meer gericht op karakterontwikkeling dan actie. De film is zeker geslaagd, al levert Phillips eigenlijk meer een pastiche af op de klassieke films uit de jaren zeventig die hem inspireerde, dan dat hij daadwerkelijk met iets nieuws op de proppen komt.

De uitverkiezing van Joker stort het filmfestival van Venetië in een lichte identiteitscrisis. Wat is eigenlijk het doel van het festival, als daar uiteindelijk de Hollywoodfilms komen bovendrijven, die ook zonder hun aanwezigheid op een toonaangevend filmfestival al zoveel aandacht trekken?

De trailer van ‘Joker’.

Venetië heeft in ieder geval opnieuw zijn reputatie bevestigd als het festival waar de laatste jaren de belangrijkste kanshebbers bij de Oscars zijn gelanceerd. De grote studio’s hebben daar ook wat voor over: de lancering van een grote film op het Lido kost een studio gemiddeld 800.000 dollar, becijferde het vakblad The Hollywood Reporter.

De Zilveren Leeuw (tweede prijs) van Venetië was al even opmerkelijk. Aan het begin van het festival liet juryvoorzitter Lucrecia Martel nog weten grote twijfels te hebben bij de aanwezigheid van het kostuumdrama J’accuse van de omstreden regisseur Roman Polanski op het festival. Hij moet in de Verenigde Staten nog altijd zijn straf uitzitten voor een ontuchtzaak met een minderjarige. Dat weerhield de jury onder haar leiding er niet van om de tweede prijs toe te kennen aan Polanski voor zijn knappe, maar weinig enerverende kostuumdrama over de Dreyfus-affaire. De zaak rond een van hoogverraad beschuldigde Joodse militair leidde eind negentiende eeuw in Frankrijk tot een explosie van antisemitisme.

Lees ook: Parker en Polanski leveren filmfestival van Venetië kritiek op

Beste regisseur in Venetië is de ook in het verleden al veelvuldig bekroonde Zweedse regisseur Roy Andersson. Met About Endlessness levert hij opnieuw een collage af van losse, absurdistische sketches over het menselijk tekort. De prijs voor beste acteur ging naar Luca Marinelli voor de titelrol in het Italiaanse Martin Eden (naar de roman van Jack London). Hij speelt daarin een jongeman die zich zonder opleiding en met veel inspanning invecht in de literatuur, maar die zichzelf met zijn fanatisme overvraagt.

Grote verliezer: The Painted Bird

Beste actrice in Venetië is Ariane Ascaride. Als schoonmaakster in Gloria Mundi ziet ze haar familie tussen de wielen komen van hardvochtig neoliberalisme, in een film van haar echtgenoot Robert Guédiguian. Beste jonge acteur is Toby Wallace, die in het Australische Babyteeth een zeer overtuigende straatjunk neerzet, die zowel afstoot als charmeert.

De prijs voor het beste scenario ging naar de animatiefilm No.7 Cherry Lane van Yonfan. In zijn film haalt hij weemoedig herinneringen op aan zijn jeugd tijdens de jaren zestig in Hongkong. Yonfan greep de prijsuitreiking aan om zijn hoop uit te spreken dat hij spoedig weer „de geur van vrijheid” zal kunnen opsnuiven in Hongkong.

De verliezer in Venetië is het omstreden The Painted Bird van de Tsjechische regisseur Václav Marhoul naar het bekende oorlogsboek van Jerzy Kosinski. Het extreme en soms bizarre geweld in de film maakte veel tongen los tijdens het festival, met felle voor- en tegenstanders van de film die elkaar in de haren vlogen. De jury behoorde duidelijk tot het tweede kamp. De veelgeprezen echtscheidingsfilm Marriage Story van Noah Baumbach, wijd en zijd getipt voor Oscars, ging eveneens met lege handen naar huis.

Lees ook: Venetië verrast met schitterende verfilming van The Painted Bird