MH17-verdachte Tsemach uitgeleverd aan Rusland

Ondanks een nadrukkelijke oproep van Nederland om de separatistencommandant beschikbaar te houden voor verhoor, heeft Oekraïne ingestemd met het verzoek van Rusland.

Filmmaker Oleg Sentsov, die in Rusland vastzat op beschuldiging van terrorisme, arriveert op het vliegveld van Kiev. Hij maakt onderdeel uit van de gevangenenruil.
Filmmaker Oleg Sentsov, die in Rusland vastzat op beschuldiging van terrorisme, arriveert op het vliegveld van Kiev. Hij maakt onderdeel uit van de gevangenenruil. Foto Gleb Garanich/Reuters

De voormalige separatistencommandant en MH17-verdachte Volodymyr Tsemach is zaterdag door Oekraïne uitgeleverd aan Rusland, ondanks een oproep van Nederland om dit niet te doen. Zoals eerder al werd vermoed, maakte hij deel uit van een belangrijke gevangenenruil tussen beide landen waar al weken over onderhandeld werd. Minister Stef Blok (VVD, Buitenlandse Zaken) „betreurt het zeer” dat Tsemach „onder druk van de Russische Federatie” is uitgeleverd, schrijft hij in een brief.

Het Nederlandse OM heeft erop aangedrongen Tsemach vast te houden. Oekraïense autoriteiten hebben de ruil vervolgens uitgesteld, zodat het Joint Investigation Team (JIT) de verdachte verder kon ondervragen. Dat zou zijn gebeurd. Tsemach zou betrokken zijn geweest bij het verstoppen van de Boek-installatie die MH17 uit de lucht schoot.

Volgens Oekraïne had de ruil niet door kunnen gaan zonder de MH17-verdachte. Beide landen lieten 35 gevangenen vertrekken naar het buurland. De twee vliegtuigen die de gedetineerden vervoerden zijn zaterdagmiddag aangekomen in Moskou en Kiev. President van Oekraïne Zelensky was bij de aankomst van de gevangenen in Kiev, hij noemde het een „nieuw hoofdstuk” in de betrekkingen met Rusland en een „eerste stap” om een einde te maken aan de oorlog in Oost-Oekraïne.

Het Nederlandse OM zou Rusland inmiddels verzocht hebben Tsemach uit te leveren. Persbureau ANP schrijft dat justitie dat aan de nabestaanden van de vliegramp heeft laten weten.

Internationaal is verschillend gereageerd op de gevangenenruil. Aan de ene kant wordt de uitruil gezien als een stap naar vrede tussen Oekraïne en Rusland, aan de andere kant wordt betreurd dat de MH17-verdachte deel is van de overeenkomst. De Europese Unie hekelt dat Tsemach naar Moskou is overgebracht. „Wij roepen Rusland op om volledig samen te werken met alle inspanningen om verantwoordelijkheid vast te stellen voor het tragische neerhalen van MH17”, laat een EU-woordvoerder weten aan het ANP.

De Amerikaanse president Donald Trump noemde de gevangenenruil tussen Rusland en Oekraïne in een tweet „erg goed nieuws”. Volgens hem is het „wellicht een eerste grote stap naar vrede”. De Duitse bondskanselier Angela Merkel noemde de ruil „een teken van hoop”.

Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump Russia and Ukraine just swapped large numbers of prisoners. Very good news, perhaps a first giant step to peace. Congratulations to both countries!
Lees ook over de vrijlating van een MH17-verdachte deze week: die komt Oekraïense president goed uit

Oekraïense matrozen

Getuigen meldden ’s ochtends al aan de internationale persbureaus AP en Reuters dat bij de Lefortovo-gevangenis in Moskou mensen werden opgehaald met twee bussen. Zij werden naar de internationale luchthaven Vnoekovo gebracht, waar volgens de persdienst Interfax eerder een Oekraïens toestel was geland. Ook in Oekraïne stond een Russisch vliegtuig klaar.

Onder de door Rusland overgedragen gedetineerden bevinden zich de 24 Oekraïense matrozen die in november werden opgepakt, nadat hun schip was geënterd door de Russische marine in de Zeestraat van Kertsj. Ook de Oekraïense filmmaker Oleg Sentsov is vrijgekomen. De regisseur zat vast vanwege zijn kritiek op de Russische annexatie van de Krim.

Het Russische persbureau TASS citeerde aan het einde van de ochtend een Oekraïense regeringswoordvoerder, die liet weten: „De Russen zijn vertrokken.” In die groep, die van Kiev nu naar Moskou is gebracht, zat ook de separatistencommandant (en Oekraïens staatsburger) Volodymyr Tsemach. De verdachte in de MH17-zaak, die wordt vervolgd voor zijn deelname in de oorlog in Oost-Oekraïne, werd donderdag onverwacht vrijgelaten.

Lees meer over de onderhandelingen over de gevangenenruil en de politieke belangen

Verder met onderhandelingen

Onderhandelingen over de gevangenenruil begonnen eind juni, toen de onlangs verkozen Oekraïense president Zelensky een verzoek deed aan zijn Russische ambtgenoot Poetin over de vrijlating van de zeelieden en Sentsov. De Franse president Macron stuurt ook aan op verdere onderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne.

Vorige week werd bekend dat de staatshoofden per telefoon besprekingen over de ruil hadden afgerond. Die gesprekken kunnen een eerste stap zijn naar bredere onderhandelingen over de oorlog in de Donbas, waar inmiddels vijf jaar wordt gevochten door het Oekraïense leger en door Rusland gesteunde separatisten. Het conflict heeft inmiddels aan zo’n 13.000 mensen het leven gekost.

Een Russische veiligheidsbeambte controleerde zaterdagochtend een van de bussen waarmee zaterdagochtend Oekraïense mensen naar het vliegveld van Moskou zijn gebracht. Foto Vasily Maximov/AFP